Lavra (manastır)
Lavra veya laura (Yunanca: λαύρα; Kilise Slavcası: ла́вра), merkezinde bir kilise ve bazen bir yemekhane bulunan, münzevi keşişler için ayrılmış hücre veya mağaralardan oluşan bir manastır türüdür.[1]
Lavra manastırları başta Ortodoks Kilisesi olmak üzere Doğu Hristiyanlığı geleneklerinde yaygındır; bu terim bazı Katolik topluluklarda da kullanılmaktadır.[1]
Antik Yunanca kökenli kelime, antik dönemde "dar yol" veya "ara sokak" anlamına gelmekteydi ve manastır bağlamında hücrelerin yollarla merkeze bağlanmasından dolayı bu isim verilmiştir.[2] Zamanla, özellikle Slav Ortodoks geleneklerinde "lavra" terimi en büyük ve önemli manastırlara verilen prestijli bir unvan haline gelmiştir.
Kökenbilim
[değiştir | kaynağı değiştir]"Lavra" kelimesi Antik Yunanca'da "dar yol", "geçit" veya "sokak" anlamındaydı.[2] Hristiyan manastırcılığında, kişisel yaşam alanlarının (hücrelerin) patika yollarla merkezi yapılara bağlandığı yerleşim düzenini ifade etmek için kullanılmıştır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Lavra sistemi, 4.-5. yüzyıllarda Filistin ve Mısır çöllerinde ortaya çıkmış; tam inziva (ankorit) ile ortak yaşam (senobitik) arasında bir geçiş formudur.[1]
Filistin'deki ilk lavralar, Keşiş Hariton (ö. yak. 350) tarafından kurulmuştur. Bunların en bilinenleri Pharan Lavrası, Douka Lavrası ve Souka'dır (Eski Lavra).[1] Daha sonra Büyük Euthymius (377-473) bu sistemi kurumsallaştırmış, Aziz Sabbas (ö. 532) tarafından kurulan Mar Saba Lavrası ise bu geleneğin en eski ve hala faal olan örneklerinden biri olmuştur.
Aynoroz Dağı'nda Aziz Athanasius tarafından 963'te kurulan Büyük Lavra, organize manastır hayatının en önemli örneklerindendir.
Yaşam Tarzı
[değiştir | kaynağı değiştir]Tipik bir lavrada merkezi bir yapı (senobiyum) ve çevrede dağınık hücreler bulunurdu. Keşişler hafta içi hücrelerinde yalnız kalır, el işleri (sepet örme vb.) yapar ve dua eder; hafta sonları ise merkezde toplanır, Efkaristiya ayinine katılır ve ortak yemek yerlerdi.[2]
Lavra Unvanı
[değiştir | kaynağı değiştir]Zamanla "lavra" terimi mimari bir yapıdan ziyade, en yüksek rütbeli manastırları tanımlayan bir statü sembolü olmuştur. Özellikle Rus Ortodoks Kilisesi ve Ukrayna Ortodoks Kilisesi geleneğinde yalnızca en kutsal ve tarihi manastırlara verilir.
Önemli örnekler:
- Büyük Lavra (Aynoroz, Yunanistan; 963)
- Kiev Peçersk Lavrası (Ukrayna; 1051)
- Troitse-Sergiyeva Lavrası (Rusya; 1337)
- Aleksandr Nevski Lavrası (Rusya; 1710)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]| Tarih ve Kökenler | _Saint_Anthony_Abbot_by_Girolamo_da_Treviso.jpg) | |
|---|---|---|
| Yaşam Biçimleri | ||
| Kurallar ve Kavramlar | ||