Lökok Paşa
| Lökok Paşa | |
|---|---|
 Lökok Paşa'nın portresi | |
| Doğum | Joseph-Marie Lecocq 1836 Fransa |
| Ölüm | Mart 1905 (68-69 yaşlarında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Defin yeri | İstanbul, Türkiye |
| Rütbesi | Ferîk |
| Çatışma/savaşları | |
Lökok Paşa[a] ya da doğum adıyla Joseph-Marie Lecocq (1836, Fransa – Mart 1905, İstanbul), Fransız asker, askerî mühendis, eğitmen ve diplomattır. Osmanlı ordusunda ferîk rütbesine kadar ulaştı.[1]
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Joseph-Marie Lecocq, 1836'da Fransa'da doğdu. École Polytechnique ve École d'état-major'da öğrenim gördü. 1859'da Sardinya ordusuna katılarak İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı'nda Avusturyalılara karşı çatıştı. 1862-1870 yıllarında Simplon, Kalabriya ve Sicilya'da askerî mühendislik yaptı. Fransa-Prusya Savaşı'nda Loire ordusunda Prusyalılarla çarpıştı. Demiryollarının inşâsı sürecinde Osmanlı İmparatorluğu'na göçerek 1872'de Sırbistan'da, 1873-1874'te Arnavutluk'ta, 1879'da Anadolu'da ve 1885'te Rumeli'de askerî mühendis olarak teknik çalışmalarda yer aldı.[2] 93 Harbi'nin Balkan Cephesi'ndeki çatışmalarına tanıklık etti. 1878'de Rusya'da diplomat sıfatıyla bulundu ve Çar II. Aleksandr ile Gorçakov'un huzurunda Trakya'nın Osmanlı kontrolünde kalmasını savundu.[2] Kısa süre sonra miralay ünvanıyla Osmanlı ordusuna katılarak Harbiye'de istihkâm mühendisliği profesörlüğüne atandı.[3]
Jeoloji konulu Amelî İlmü'l-Arz adlı 101 sayfalık eserini 1887'de yayımladı.[4] Sultan II. Abdülhamid'in yâveri oldu.[5] Mirliva Lökok Paşa olarak Harbiye'de askerî mühendislik, jeoloji, mâdencilik, jeodezi, topçuluk, şimendifercilik[6] ve topoğrafya dersleri olmak üzere geniş bir yelpâzede eğitim verdi.[7] 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı, kendisinin öğrencilerine telkin ettiği ilkeler temelinde yürütüldü ve bu sâyede büyük bir başarıyla sonuçlandı.[8] Ayrıca Ereğli Kömür Havzası'ndaki faaliyetlerin genişletilmesine önemli ölçüde emeği geçti.[9] Mart 1905'te İstanbul'da 68-69 yaşlarındayken öldü. 11 Mart'ta ise askerî törenle şehirde bir mezarlığa defnedildi. Fransız büyükelçisi Jean Antoine Ernest Constans yakın olmasına rağmen cenâzeye gitmedi.[2]
Lökok Paşa, Almanya'yı dengelemek amacıyla bir Fransız-Osmanlı-Rus ittifakını ısrarla destekledi. Osmanlı İmparatorluğu'nda demiryolları, mâdenler ve limanlar gibi stratejik alanlarda Fransız ekonomik nüfuzunun genişlemesini teşvik etti. Boş zamanlarını nümismatik çalışmalarıyla değerlendirdi.[2] Ferîk mertebesine kadar yükselen Paşa, başta ikinci dereceden İftihar ve İmtiyaz Nişanları olmak üzere çeşitli nişanlarla onurlandırıldı.[10]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Tükenmez, Özge K. (2023). "19. Yüzyılda Fransız Askerî Mekteplerinde Eğitim ve Osmanlı Askerî Mekteplerinin Modernleşmesine Tesiri". Mediterranean Journal of Humanities. Antalya: Akdeniz Üniversitesi. 13: 226. doi:10.13114/MJH.2023.602.
- ^ a b c d Lecocq Pacha (1836-1905).
- ^ Revue française de l'étranger et des colonies et l'exploration, 1887, 5, s. 452.
- ^ Özçep, Ferhat; Özçep, Tazegül (2014). "Notes on the history of geophysics in the Ottoman Empire" (PDF). History of Geo- and Space Sciences. Göttingen: Copernicus Publications. 5: 172. doi:10.5194/hgss-5-163-2014. 8 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)19 Ocak 2026.
- ^ Revue du monde catholique, 1896, 128, s. 107.
- ^ Derin, Songül Y. (2025). "Erkan-ı Harbiye'nin Kuruluşundan Müstakil Hale Gelinen 1908'e Kadar Müfredatların Eğitimsel Analizleri". Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 35 (3): 1334. doi:10.18069/firatsbed.1661723.
- ^ Annuaire Oriental du Commerce, de l'Industrie, de l'Administration et de la Magistrature 1889-1890. İstanbul: Cervati Frères & Cie, 1890. s. 259.
- ^ Mercure de France, 1916, 115, s. 442.
- ^ Sciences Politiques, 1886, s. 99.
- ^ Galitekin, Ahmed N. (2003). Sâlnâme-i Nezâret-i Hâriciyye. İstanbul: İşaret Yayınları. s. 43. ISBN 9753501277.
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Lokok, Lecocq ve Lecoq Paşa olarak da bilinir.