Kuantum hesaplama
Kuantum bilgisayarı, süperpozisyon ve kuantum dolanıklığı durumlarını kullanan (gerçek ya da teorik) bir bilgisayardır. Kuantum bilgisayarları, kuantum sistemlerinden örnekleme yapan sistemler olarak da görülebilir. Bu sistemler, çok sayıda olasılık üzerinde aynı anda işlem yapacak şekilde evrimleşir; ancak yine de sıkı hesaplama kısıtlamalarına tabidir. Buna karşılık, sıradan ("klasik") bilgisayarlar deterministik kurallara göre çalışır. (Bir klasik bilgisayar, ilke olarak zaman maliyetinin yalnızca basit bir kat artışıyla klasik bir mekanik aygıt tarafından taklit edilebilir. Öte yandan, genel kanıya göre bir kuantum bilgisayarının klasik olarak simüle edilmesi üstel derecede daha fazla zaman ve enerji gerektirir.) Yaygın görüşe göre, bir kuantum bilgisayarı bazı hesaplamaları herhangi bir klasik bilgisayardan üstel derecede daha hızlı gerçekleştirebilir. Örneğin, büyük ölçekli bir kuantum bilgisayarı yaygın olarak kullanılan bazı açık anahtarlı kriptografi şemalarını kırabilir ve fizikçilerin fiziksel simülasyonlar yapmasına yardımcı olabilir. Ancak günümüzde kuantum hesaplamanın donanım uygulamaları büyük ölçüde deneysel aşamadadır ve yalnızca belirli, özel görevler için uygundur.
Kuantum hesaplamada bilginin temel birimi olan qubit (ya da "kuantum bit"), sıradan yani "klasik" hesaplamadaki bit ile aynı işlevi görür. Ancak bir klasik bit yalnızca iki durumdan birinde (ikili/binary) bulunabilirken, bir qubit kuantum süperpozisyonu olarak bilinen iki durumun doğrusal birleşimi hâlinde var olabilir. Bir qubit'in ölçüm sonucu, olasılıksal bir kurala göre bu iki durumdan biri olur. Eğer bir kuantum bilgisayarı qubit'i belirli bir şekilde işlerse, dalga girişimi etkileri istenen ölçüm sonucunun olasılığını artırır. Kuantum algoritmalarının tasarımı, bir kuantum bilgisayarının bu olasılık artırma işlemini gerçekleştirmesini sağlayan yöntemlerin geliştirilmesini içerir.
Kuantum bilgisayarları henüz gerçek dünya uygulamaları için pratik değildir. Yüksek kaliteli qubit'lerin fiziksel olarak üretilmesi zorlayıcıdır. Eğer bir qubit çevresinden yeterince iyi izole edilmezse, kuantum dekoheransına uğrar ve bu da hesaplamalara gürültü (hata) ekler. Ulusal hükûmetler, daha uzun koherens sürelerine ve daha düşük hata oranlarına sahip, ölçeklenebilir qubit'ler geliştirmeye yönelik deneysel araştırmalara büyük yatırımlar yapmıştır. Örnek uygulamalar arasında süperiletkenler (elektrik direncini ortadan kaldırarak elektrik akımını izole eden sistemler) ve iyon tuzakları (tek bir atom parçacığını elektromanyetik alanlarla hapseden sistemler) bulunur. Araştırmacılar, belirli kuantum cihazlarının dar kapsamlı görevlerde klasik bilgisayarlardan daha iyi performans gösterebildiğini ileri sürmüş ve bu görüş yaygın olarak doğru kabul edilmiştir. Bu dönüm noktası kuantum üstünlüğü ya da kuantum avantajı olarak adlandırılır. Ancak bu görevler, gerçek dünya uygulamaları için mutlaka kullanışlı değildir.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Kuantum hesaplama ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
