Kasımbey Camii
.jpg) | |
 | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Konum |  Bakü, Azerbaycan |
| Koordinatlar | 40°22′21″K 49°49′57″D / 40.37250°K 49.83250°D |
| Başlama | 1892 |
| Tamamlanma | 1896 |
| Açılış | 1896 |
| Mimar(lar) | Meşedi Mirza Gafar İsmailov |
Kasımbey Camii, 19. yüzyıla ait tarihi-mimari bir eserdir. Azerbaycan'ın Bakü şehrinde bulunmaktadır.
Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra camii, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edildi.
Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra cami faaliyetlerine yeniden başladı.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kasımbey Camii 1892-1896 yıllarında Bakü'de inşa edilmiştir.[1][2] Yasamal bölgesinde Hazi Aslanov sokak 23'te yer almaktadır.[1] Caminin mimarı Meşedi Mirza Gafar İsmayilov, camini yaptiran ise Kasım Bey'dir.[3][4]
1920'de Sovyetlerin Azerbaycan'ı işgal etmesinden sonra 1928'den itibaren resmen dine karşı mücadeleye başladılar.[5] Aynı yılın Aralık ayında Azerbaycan Komünist Partisi Merkez Komitesi birçok cami, kilise ve sinagogu eğitim amaçlı kullanılmak üzere kulüplere devretti.[6] Azerbaycan'da 1917'de 3.000 cami varsa, 1927'de bu sayı 1.700, 1933'te 17'dir.[6][7] Kasımbey Camii de bu dönemde ibadete kapandı.
Azerbaycan bağımsızlığını kazandıktan sonra camii binası, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun 2 Ağustos 2001 tarih ve 132 sayılı kararıyla yerel öneme sahip taşınmaz tarihi ve kültürel anıtlar listesine dahil edildi.[8] Cami 1992 yılından bu yana ibadete açıktır. Camide devlete kayıtlı "Kasımbey" Cuma Camii dini cemaati faaliyet göstermektedir.[9]
Mimarisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Caminin toplam alanı 330 m², iç alanı ise 250 metrekaredir.[10] Caminin 31 metre yüksekliğinde bir minaresi vardır.[1] Minarenin alt kısmı dikdörtgen olup 2,5 metre genişliğindedir. Minarenin bu bölümünün yüksekliği 6 metredir. Minare kesme taşlardan yapılmış olup, kulenin alt kısmı üçlü sarkıtlarla süslenmiştir. Alt kısımda Arap alfabesiyle Kur'an ayeti yazılmıştır.[1]
Caminin ana giriş kapısının sol tarafındaki duvarda mihrap şeklinde 5 adet pencere bulunmaktadır. Pencereler ahşap olup yükseklikleri 3 metredir. Caminin ana ibadethanesi giriş kapısının üstündeki balkon kadınların ibadetine ayrılmıştır. Avludan bölüme giriş için bir merdiven bulunmaktadır.[1]
İbadet salonu dört büyük sütun üzerinde duruyor. Sütunların kalınlığı 1 metredir.[1] Sütunlar sağlam taşlardan yapılmış ve on iki büyük kemerle birbirine bağlanmıştır. Caminin kubbesinin çapı 6 metredir.[11] Kubbede sekiz adet dikdörtgen pencere bulunmaktadır.[1]
Kubbe ve kemerler geometrik ve nebati süslemelerle süslenmiştir. Kubbenin kemerlerin birleştiği kısmında taş üzerine daire şeklinde Arapça "Kelime-i şehâdet" işlenmiştir. Bu yazı yedi defa tekrarlanıyor. Mehrab caminin orta kısmında yer almaktadır. Mihrabın üç yanında "Cuma" suresi yazılıdır.[1]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d e f g h Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (PDF) (Azerice). Bakü: Beynəlxalq Əlhuda. 2001. s. 52. ISBN 964-8121-59-1. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ Bulanova, Oksana (17 Eylül 2016). "Загадки истории: Мечеть Сыныг-гала в Ичери Шехер" (Rusça). 8 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2024.
- ^ Fətullayev, Şamil (2013). Bakı memarları XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəlində. Şərq-Qərb nəşriyyatı (Azerice). Bakü. s. 151.
- ^ "114 yaşlı Cümə məscidi". medeniyyet.az (İngilizce). 12 Nisan 2009. 26 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2024.
- ^ Yunusov, Arif (2004). Azərbaycanda İslam (PDF) (Azerice). Bakü: Zaman. s. 140. ISBN 9952-8052-2-5. 5 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Aralık 2022.
- ^ a b Yunusov, Arif (2004). Azərbaycanda İslam (PDF) (Azerice). Bakü: Zaman. s. 141. ISBN 9952-8052-2-5. 5 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Aralık 2022.
- ^ Ələsgərova, Nəsrin (15 Ocak 2005). "Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi - South Caucasus Region". ge.boell.org (Rusça). 13 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2024.
- ^ "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2001-ci il 2 avqust Tarixli 132 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir" (PDF) (Azerice). mct.gov.az. 2 Ağustos 2001. 7 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Kasım 2023.
- ^ "Məscidlər və dini icmalar". irs.gov.az. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2024.
- ^ "В Баку из-за гаражей, построенных перед мечетью, рушатся стены — Фото". Qafqazinfo (Rusça). 19 Nisan 2022. 24 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2024.
- ^ "Bakı şəhəri Qasımbəy Cümə məscidi". sirat.az. 4 Mayıs 2022. 1 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ocak 2024.