Kızılgerdan
| Kızılgerdan | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Korunma durumu | ||||||||||||||
| Biyolojik sınıflandırma | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
Erithacus rubecula
Linnaeus, 1758 |
Kızılgerdan ya da Nar bülbülü (Erithacus rubecula), eskiden karatavukgiller (Turdidae) familyasında, şimdi ise sinekkapangiller familyasında sınıflandırılan bir kuş türüdür. Avrupa, Sibirya, Türkiye ve kısıtlı olarak Kuzey Afrika, İran, Irak, Suriye ülkelerinde gözlemlenebilir. Kıbrıs, Malta ve Kanarya Adalarında gözlemlenebilir.[1][2]
Fiziksel Özellikleri ve Görünüm
[değiştir | kaynağı değiştir]Erişkin Kızılgerdan Kuşunun Fiziksel Ölçümleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan (Erithacus rubecula) türünün fiziksel özellikleri:[2][3][4][5][6]
- Boy: 14 santimetre (erişkin)
- Kanat Açıklığı: 20-22 santimetre (erişkin)
- Ağırlığı: 14-22 gram (erişkin)
Erişkin ve Genç Kızılgerdanların Fiziksel Görüntüleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Erişkin Kızılgerdan Görünümü: Siyah gaga, Kırmızıya çalan gerdan ve yüz, grimsi bir karın ve kanat arkası, toprak rengi bir sırt ve üst kanat tüyü, küçük kuyruk, uzun ince bacaklar. Ortalama bir erişkin Kızılgerdan görünümü bu şekilde tarif edilmektedir.[7]
Genç Kızılgerdan Görünümü: Bebeklik tüyleri, ince bacaklar, siyah gaga, siyah göz, çoğunlukla kahverengine yakın bir tüy görünümüne sahiptir. Gerdan ve yüz bölgeleri bebeklik tüylerine sahip oldukları için erişkin Kızılgerdanlar gibi ayırt edici bir kırmızıya yakın renk sergilemez. Bebeklik tüyleri genellikle ilk aylar içerisinde düşmeye başlar.[7]
Ses (Vokal) Özelliklleri
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kızılgerdan Kuşunun Ötme Türleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları Yaz-Kış mevsimlerine göre özel olarak öter. Ayrıca sonbahar aylarında "Sonbahar Ötüşü" yaparlar. Bahar ve üreme mevsimleri sırasında ise kur ve çiftleşme ötüşleri duyulabilir. Kızılgerdan kuşlarında her iki cinsiyette öter. Kızılgerdanların ötmesi sadece üreme maksatlı değildir. İkaz, Çağrı, Dişi Kuşu Etkileme amaçları taşır. Kızılgerdan ötüşlerinin spesifik bir ses frekansı ve süresi vardır. Kızılgerdanlar manyetizma ile yön bulabildikleri için ötüşleri de manyetik ve ses dalgalarına uyumlu olarak gerçekleşir. Üreme mevsimleri ve günlük ötüşlerinde doğrudan yön tayin etme veya dişi etkileme kaygısı gütmezler. Kızılgerdan ötüşleri insanlara "Tic-Tic" sesini andırır.[8]
Kuş Şarkısı Ötüşü
[değiştir | kaynağı değiştir]Bütün ötücü kuş ailelerinde türün kendisine özgü şarkısı bulunur. Mevsimsel olarak şekillenen ötüşte kuşlar çevresindeki diğer kuşları ikaz etmek ve kendi etkileyici sesleri ile potansiyel dişi adayları etkilemeye yönelmek için öterler. Üreme mevsimi dışında da öten Kızılgerdanlar genellikle "Kuş Şarkısı" olarak ötmek istiyorlarsa uzun ve melodik tınılarla 1-3 dakika süreli ötüşlerde bulunurlar. Sonbahar aylarında Kızılgerdanlar "Son Bahar" şarkısını söyler ve yaklaşık 5-4 dakikalık bir ötüş sergiler. Sürü halinde bulunuyorlarsa veya genç kuşlarla beraberlerse yavru kuşlarda bu ötüşe eşlik edecektir. Kızılgerdanlar göç etme durumu dışında sürü olarak yaşamdıkları için kendi yavruları hariç toplu "Son Bahar Şarkısı" söylemez.[8]
Çağrı Ötüşü
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan, dişi kuşu veya bakmakta olduğu yavruyu çağırmak istiyorsa "Çağrı Ötüşü" yapar. Bu ötüşler genellikle 3-15 saniyelik kısa, tiz, yüksek sesli ötüşlerdir.[8]
Alarm (İkaz) Ötüşü
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar "Alarm" ötüşü gerçekleştiriyorsa diğer bir tür tarafından tehdit altında olabilir veya bölgelerine izinsiz giren başka bir Kızılgerdan kuşunu tehdit ediyor olabilir. Genellikle bu ötüşler nadiren olmakla beraber sürü halinde yaşayan veya yavrularına bakan Kızılgerdanlar özellikle Kedi, Martı, Saksağan gibi doğal avcılarına karşı yavrularını uyarmak için "Alarm" ötüşünde bulunur. Alarm ötüşleri genellikle 10-20 saniyelik tek seferde oldukça uzun ve tiz bir ses olarak çıkar. Çağrı ötüşlerinden bir tık daha uzun olan alarm ötüşü, çağrı ötüşünden daha tiz olarak kaydedilmiştir.[8]
Ekolojik Dağılımı ve Habitatı
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kıtasal ve Bölgesel Dağılım
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşu Avrupa, Sibirya, Orta Doğu'da Türkiye, Suriye, İran, Irak ve Kuzey Afrika'nın bazı bölgelerinde görülür. Kanarya Adaları ve Akdeniz Adaları Kızılgerdan kuşlarının üreme-dışı veya üreme dahil yaşam bölgesidir.
Kızılgerdanların Yaşam Alanlarında Yerel Dağılımları
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları genellikle ormanlık alanlar, sık ağaçlandırılmış parklar, tabiat koruma alanları, üzüm veya yüksek yapraklı ağaçların sık olduğu bahçelerde yaşarlar. Çok sık olmasa da şehirlere ve binalara inebilen Kızılgerdan Kuşu çoğunlukla ormanlık alanlarda ve geniş bahçelerde yaşamayı tercih ederler.[5]
Üreme Mevsimleri Sırasında Kızılgerdan Dağılımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Üreme mevsimlerinde Kızılgerdan Kuşları yuva yapmak için bulundukları konuma terk edebilir ve daha uygun bir bölgeye geçebilir. Bölgesini terk etmeyen Kızılgerdan kuşları ise çevrede bulacağı ağaç dalları, yaprakları kullanarak yuva yapacaktır. Kızılgerdanlar genellikle yuva yapmak için ağaç oyuklarını tercih eder. Kızılgerdanlar ayrıca insanlar tarafından yerleştirilen kuş evlerine yuva kurabilir. Yuva kuracak olan Kızılgerdanlar kendi taşıdıkları dalları ve yosunları kullanarak yuvalarını kuş evi içerisinde yaparlar.[1][2][3][5]
Göç Yolları
[değiştir | kaynağı değiştir]Göç Yolları
[değiştir | kaynağı değiştir]Avrupa'nın kuzeyinde üreyen kızılgerdan kışı Kuzey Afrika ve Orta Doğu'da geçirir. Kızılgerdan Türkiye'de başta Karadeniz, Marmara ve Ege bölgeleri olmak üzere Türkiye'nin orta ve kuzey kesimlerinde uygun yaşama ortamı olan yerlerde ürer. Kışın Türkiye'nin güneyinde de görülür. Ilık ya da serin iklimlerde yaşarlar.[9][10]
Göç Mecburiyeti ve Kışlık Göçler
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar (Erithacus rubecula) türü aşırı soğuk iklimlerde hayatını idame ettiremez. Kafkas ve Sibirya bölgesinde özel olarak görülen taksonları hariç Avrupa ve Orta Doğu bölgesinde yaşayan Kızılgerdan türleri göç etmek mecburiyetindedir. Bununla beraber genellikle yaz mevsimleri Avrupa'nın kuzeyi ve İskandinavya çevresinde üreyen Kızılgerdanlar kış mevsimine doğru kötüleşen hava şartlarından ötürü göç etmek mecburiyetinde kalır.
Göç Nedenleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Kötü iklim şartları.
- İklimsel anomaliler.
- Aşırı avlanma sonucunda hayatta kalma güdüsü ve kaçma refleksi.
- Asit yağmurları vb. olağanüstü doğal afetlerden sonra hayatta kalma güdüsü.
- Kış-Yaz arası olağan sıcaklık göçleri.
- Orta Doğu bölgesinde sıcağa bağlı olarak Akdeniz veya Avrupa içine doğru göçler.
Kızılgerdanlar göçmen kuşlar olarak genellikle Kış mevsimine doğru Avrupa'nın kuzey bölgelerinden güneyine doğru inerler. İniş genellikle Akdeniz kıyılarına yakın ülkelerde son bulur. Orta Doğu bölgesinde yaşayan Kızılgerdanlar ise özellikle aşırı sıcaklara bağlı olarak kuzeye doğru yönelir. Kızılgerdan türü ılıman iklimleri sevdiği için genellikle orta kuşakta kalmaya özen gösterir.
Hayatta Kalma Oranları ve Göç Sırasında Ölümler
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar göç sırasında yaralanabilir veya diğer canlılar tarafından öldürülebilir. Yapılan araştırmalara göre kış mevsimi sırasında göç eden Kızılgerdanların hayatta kalma şansının azaldığı yönündedir. Bulunduğu yerde kalan kuşların bulunduğu iklim şartlarına göre hayatta kalma oranı değişirken göçmen kuşların hayatta kalma oranı genellikle %17-24 arasındadır.[10][11]
Yıllara Göre Hayatta Kalma Oranları ve Ölüm Sebepleri:
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları için göç sırasında kaydedilmiş hayatta kalma oranları ve ölüm sebepleri dönemsel olarak değişiklik göstermektedir. 1991 ve günümüzde ise avcılığa bağlı ölümler yok sayılacak düzeye inmiştir. Uygulanan av yasakları ve toplumsal eğitimler etkilidir.[10]
1991 Yılı ve Günümüz Kızılgerdan Göç Kayıtları
[değiştir | kaynağı değiştir]Göçmen Kızılgerdan nüfusunun %94.2'si hayatta ve sağlıklı olarak kaydedildi.
Göçmen Kızılgerdan nüfusunun %3.4'ü hayatta olarak kaydedildi.
Göçmen Kızılgerdan nüfusunun %2.0'si ölü, yaralı, hasta olarak kaydedildi.
Göçmen Kızılgerdan nüfusunun %0.4'ü avcılığa bağlı ölüm, kayıp/bilinmiyor olarak kaydedildi.[10]
Yaşam Şekli ve Yaşam Döngüsü
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaşam Süresi ve Yaşam Süresi Beklentisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşlarının ortalama yaşam süresi yumurtadan çıktığı andan itibaren 1-4 yıl olarak belirlenmiştir. Kızılgerdan kuşları için en düşük yaşam beklentisi 0-1 yaş aralığındadır bu yaş aralığında yavru ve genç kuşlar savunmasız oldukları için sürekli tehdit altındadır. Doğada bulunan en yaşlı Kızılgerdan kuşu 19[12] yaşında tespit edilmiştir. Kesin bir yaşam süresi bilinmemekle beraber esaret altında ortalama 10 yıl yaşayabilirler. Esaret altındaki yaşam süresinin bilinmeme sebebi çoğunlukla bu tür soy tükenme endişesi taşımadığı için düzenli olarak esaret altında tutulmamasından kaynaklıdır. Dönemsel olarak koruma ve doğal denge koruma programları Kızılgerdanları yetiştirip doğaya salmakla beraber genellikle 1-2 yıl esaret altında tutmaktadır. Bu durum sonucunda kesin bir esaret altındaki Kızılgerdan ömrü bilinmemektedir. Ortalama tahminler ve hesaplamalar ise 10 yıl olarak kabul edilmiştir. Ayrıca Kızılgerdan kuşlarını esaret altında tutmak oldukça zordur. Esaret altındaki kuşların kesin ömürlerinin bilinmeme sebeplerinden biriside bu hayvanların aşırı uzun süreli kafes hayatına adapte olamayıp ölmesidir.[2][13]
Kızılgerdanların Yavru-Genç-Erişkinlik Özellikleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Yavru Kızılgerdanlar: Anne ve baba Kızılgerdan yavru bakımında beraber sağlar. Yavrular genellikle uçmayı öğrendikten sonra ebeveyn rehberliğinde hayatına devam eder. Yavru bir kuş çoğunlukla 2-3 hafta içerisinde uçabilir hale gelir. Yumurtadan ilk çıkan yavrular tüysüz ve oldukça küçüktür. Tüyler zamanla çıkar. İlk çıkan tüyler genellikle bebeklik tüyüdür. Erişkinliğe doğru dökülür.[14]
Genç Kızılgerdanlar: Erişkin olmadan önceki Kızılgerdanlar genellikle az miktarda olsa bile bebeklik tüyüne sahip olabilir. Erişkin Kızılgerdanlardan daha kötü bir uçuş performansına sahiptirler. Erişkinliğe doğru yaklaştıkça Kızılgerdanlar bebeklik tüylerini döker ve erişkinlik tüylerini kazanır. Kızılgerdanlar erişkinliğe doğru iyileşen kanat tüyleri ve sık uçuş pratikleri sayesinde iyi bir uçucu haline gelir.[7]
Erişkin Kızılgerdanlar: Erişkin kuşlar genellikle 1 yaşından büyüktür. Çiftleşme zamanından önce ailelerini terk ederler. Çiftleşme zamanına doğru Kızılgerdan kuşları kur ötüşleri yapmaya başlar. Ortalama bir Kızılgerdan çiftleşmesinden 4-7 arasında yavru doğabilir. Erkek Kızılgerdanlar nadiren birden fazla partnerle birleşir.[7]

Kızılgerdanların Üreme Özellikleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Üreme ve Yuvalama: Kızılgerdan kuşlarının yumurta, kulukça özellikleri:[2][3][5]
- Bırakılan yumurta sayısı: 4-7 adet yumurta.
- Kulukça Süresi: 10-21 gün.
- Yumurta Boyu: 1-3 santimetre.
- Yumurta Görünümü: Genellikle beyaz gövdeli ve kırmızı veya toprak rengine yakın benekli yumurta.
- Yavruluk Dönemi: 10-18 gün.
Kızılgerdanlar kendileri yuva yapamıyorsa insanlar tarafından yapılan kuş yuvalıklarına yuvalayabilirler. İnsanlar tarafından yapılan ve güvenli olduklarını düşündükleri yuvalıkların içine dal ve kuru yosun ekleyerek kendileri için uygun bir yuvaya dönüştürürler.
Beslenme
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar omnivor (Hepçil) hayvanlardır. Kışın böcek sayısının azalmasından ötürü tohum ve meyvelere ilgi gösterirler. Genellikle Karınca, Solucan, Kene, Bitki Tohumları, Nar ve yumuşak kabuklu meyve çekirdeklerini yemeyi tercih ederler. Yemek seçmezler.[2][3]
Avlanma-Yiyecek Arama Şekilleri
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kızılgerdan kuşları üç şekilde avlanmayı tercih ederler. Avlanma haricinde aç kalmamak için yemek aralar. Omnivor canlılar oldukları için hem tohum hem böcekleri yiyebilirler.[2][5]
Avlanma Yöntemleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar özellikle böcek, solucan, kene, pire, karınca gibi küçük böcekleri avlarlar. Avlanırken üç bilindik avlanma yöntemini kullanırlar. Manyetizma ile yön bulabilen Kızılgerdanlar solucanları kandırabilir.
İn-Al Yöntemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan yere yakın bir daldan çevreyi gözlemleye başlar. Yapraklarda veya yerde gördüğü ve kendisinin avlayabileceği düşündüğü türe hızlıca dalışa geçerek kapar ve tekrardan dalına döner.
Toprağı Eşelemek
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan bulunduğu daldan toprağa iner ve yeri kanatları veya ayakları ile eşer. Bazen kanatlarını açarak solucan veya karıncaları kışkırtır. Yeterli miktarda avı avladıktan sonra dalına geri döner. Kızılgerdan kuşları bu yöntemi çok aç hissetmediği sürece kullanmaz.
Zıplama Yöntemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Hızlıca dallar arasında zıplayan Kızılgerdanlar böceklerin dikkatini çekmeye çalışır. Eğer başarabilirlerse avlayabileceklerini düşündükleri böcekleri yakalar ve yuvaya dönerler.
Yiyecek Arama Yöntemleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kıtlık veya kış mevsimi yaşanıyorsa Kızılgerdanlar tohumlara ve meyvelere yönelir. Ayrıca insanlar tarafından koyulan kuş yemliği ve suluklarına yoğun ilgi gösterir. Kışın şehirlere veya sıcak binalara yaklaşabilirler.
Tohum-Meyve Aramak
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları özellikle kış aylarında böcek sayısının azalmasından ötürü tohum ve meyve aramaya başlar. Sıklıkla çiftçiler tarafından ekilen tohumlar veya kabuğu yarılmış meyvelere rağbet gösterirler.
Yemlikleri Kontrol Etmek
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar özellikle kışın veya kıtlık zamanlarında insanlar tarafından hazırlanan kuş yemliklerine ve sularıan yoğun ilgi gösterir. Genellikle kendileri için yeterli olduğunu düşündüğü miktarda tohumu yiyen Kızılgerdan yemliği hızlıca terk eder.
Korunma Durumu
[değiştir | kaynağı değiştir]IUCN Doğal Hayatı Koruma Programı Uyarınca Kızılgerdan Türünün Korunma Durumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları 2025 yılı itibarıyla herhangi bir tür koruma programına dahil edilmemiştir. IUCN'ye göre LC yani asgari endişe altındadır. Sadece bazı ülkelerde böcek popülasyonunu dengelemek ve azalan Kızılgerdan nüfusunu artırmak adına dönemsel olarak kulukça merkezlerinde Kızılgerdanlar çoğaltılıp doğaya salınır. Kızılgerdan kuşları esaret altında yaşamaya uygun canlılar olmadıkları için bazı ülkelerde nüfusları dolaylı yöntemlerle arttırılır.[15]
Dünyada Kızılgerdan Nüfusu
[değiştir | kaynağı değiştir]2012 yılında yapılan bir hesaplamaya göre dünyada yaklaşık 130,000,000 - 200,999,999 arası Kızılgerdan yaşamaktadır. Veri kalitesi kötü olduğu için gerçek Kızılgerdan nüfusu bilinmemektedir. Yapılan araştırmalar Kızılgerdan nüfusunun dünya genelinde artış eğilimde olduğunu göstermektedir.[2][14][16]
Kızılgerdan Nüfusunu Etkileyen Faktörler
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan nüfusu aşağıdaki değişkenlere göre olumlu/olumsuz olarak etkilenir:
- Avcı rakip hayvan sayısı.
- Kış mevsiminin sertliği.
- İnsanlar tarafından avlanma durumu.
- Asit yağmurları ve iklimsel anomali durumları.
- Üremeye uygun alan sayısı.
Kızılgerdan nüfusu bir dönem Avusturya'da azalmış fakat sonradan uygulanan doğa koruma tedbirleri ile dolaylı yollardan arttırılmıştır. Genellikle bilinçsiz insanlar tarafından sıklıka boncuk tabancası vb. silahlarla vurulan kuşlar çoğu zaman bilinçsiz ve yasak avcılık kurbanı olmaktadır. Avlanma durumu Kızılgerdan'ın insanlarla olan etkileşimini büyük oranda etkilemiştir.
Türkiye'de Kızılgerdan Nüfusu
[değiştir | kaynağı değiştir]Türkiye'de yaşayan Kızılgerdan nüfusu kesin olarak tespit edilememiştir. Türkiye'de yaşayan Kızılgerdanlara yönelik bir doğa koruma programı uygulanmamaktadır.
Kızılgerdan Davranışları ve Türe Ait Karakteristik Özellikler
[değiştir | kaynağı değiştir]Manyetik Yön Tayini (Manyetoresepsiyon)
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları beyinlerinde ve göz retinalarında özel bir manyetik maddeye sahiptir. Bu madde Kızılgerdan türüne Manyetoresepsiyon yeteneği kazandırır. Bu özel yetenekleri sayesinde Kızılgerdanlar göç mevsimlerinde veya yön bulmak istedikleri zaman her iki gözünde de bulunan manyetik pusulayı kullanabilir. Ayrıca düşük ölçekte mavi ve yeşil manyetik dalgaları ve hareketleri algılayabilir. Genel kanı ve araştırma düşünceleri Manyetoresepsiyon ile Kızılgerdanların solucanları avlama başarısı arasında pozitif ilişki (Korelasyon) olduğu yönündedir. Bu özel yetenekleri sadece avlanmak veya yön bulmak haricinde Kızılgerdanlar için "Uçuş Bilgisayarı" görevi üstlenir. Kuşun gideceği yönlerin ve rotaların belirlenmesi ve dünyanın manyetik alanını kullanarka gideceği yerlree yönelik uçuş yolları planlamasını sağlar. Kızılgerdan türüne bu yeteneği kazandıran proteinlerin Cry1b, Cry1a ve Cry4 olduğu düşünülmekte. Işığa hassas bu proteinler kuşun gözlerini manyetik alana karşı duyarlı hale getirmektedir.[17][18][19][20][21][22]

Bölge Koruma Güdüsü
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdan kuşları çok yüksek bir bölge koruma ve sahiplenme güdüsüne sahiptirler. Bölgelerini rakip Kızılgerdanlar korumak için kavga ederler. Genellikle Kızılgerdan ölümlerinin %10 bölge mücadeleleri sırasında yaralanan Kızılgerdanlardan oluşur. Rakip Kızılgerdanlar dışında Kızılgerdanlar kendi bölgelerini Serçe vb. kuşlardan korumak için gene bölge mücadelesi verebilir. Kızılgerdanlar kendi bölgesinde istemdiği bir kuş görürse tüylerini kabartır ve kanatlarını açar. Üreme ve yavru bakımı dışında yalnız yaşayan kuşlar oldukları için çoğu zaman tek başına kendi bölgelerini korumaya çalışırlar.[2][23][24]
Yavru Bakımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar yavru bakımı konusunda kuş türleri içerisindeki en sahiplenici türlerden birisidir. Kızılgerdanlar kendi yavruları olmadıklar halde diğer yetim-öksüz kalmış Kızılgerdan yavrularını besler ve sahiplenir. Bazen yavru koruma güdüsünden ötürü çiftler kavga edebilir fakat her iki cinsiyette yavruları korumak ve beslemek için avlanır ve ortak çalışır.[2][23][24]
İnsanlarla Etkileşimleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Diğer kuşların aksine Kızılgerdanlar insanlar tarafından daha az avlanmış-tutsak edilmiş bir kuş türüdür. İngiltere gibi ülkelerde kültürel ve kutsal anlamları olduğu için korunmuştur. İnsanlara karşı diğer kuşlara kıyaslan daha az çekingendir. Kızılgerdanlar insanların yüzlerini ve vücutlarını tanımlayabilir ve hafızlarına ekleyebilir. Bir Kızılgerdan kendisine iyi davranan insana bir sonraki seferde güven sorunu yaşamadan yaklaşır. Genellikle Kızılgerdan kuşları kendisini tehdit altında hissederse güvendiği insanın yakınına yaklaşabilir. Özellikle bir insan tarafından kuşun barınma ve yuvalanma ihtiyacı karşılanıyorsa kuş tarafından sıklıkla "Dostane Canlı" olarak işaretlenir. Bu Kızılgerdan'ın o insanla olan ilişklerini büyük oranda etkiler.[2][23][24]
Diğer Canlılarla Etkileşimleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar insanlar haricinde büyük memelilerle yakın bir etkileşim içindedir genellikle bu hayvanların ayaklarını yere sertçe vurmasından sonra ortaya çıkan solucanları avlamaları ile bilinirler. Bazı avcı türler besin zinciri içinde olmasa bile kıtlıktan ötürü Kızılgerdan avladığından ötürü Kızılgerdanlar genellikle diğer kuşlarla ve baykuşlarla av-avcı ilişkisi içerisindedir.[2][3]
Popüler Kültürde Kızılgerdan
[değiştir | kaynağı değiştir]Dünya
[değiştir | kaynağı değiştir]Kızılgerdanlar ve Kızılgerdan türleri genellikle sevimli, hoş ötüşlü, şirin kuşlar olarak kabul edilmiştir. Sinema, dizi, film, fotoğraf ve kuş gözlemcileri için gözlemlemesi kolay fakat etkileyici bir tür olarak bilinirler. Avrupa'da en yaygın sokak-orman kuşlarından birisidir.
İngiltere
[değiştir | kaynağı değiştir]İngiltere'de Kızılgerdanlar genellikle Tanrının ve İsa'nın yer yüzüne gönderdiği merhamet ve iyi şans dağıtan kuşları olarak bilinir. İngiltere'de ayrıca Kraliyet Ailesi ve Havacılık birimleri de arma olarak Kızılgerdan kuşunu kullanmıştır. Viktoryen dönemde Noel Bayramı ile ilgili ürünlerde ise Kızılgerdan motifleri ve süslemeleri kullanılmıştır.[25][26]
Almanya ve İskandinavya
[değiştir | kaynağı değiştir]İskandinav mitolojisine göre Tanrı'nın habercisi ve güzel dileklerini iletmekle vazifeli kuşlar Kızılgerdan'dır. Almanya'da ayrıca Kızılgerdanlar kültürel değer olarak kabul edilmiştir. Almanya'da her sene verilen "Yılın Kuşu Ödülü"nü Kızılgerdan kuşları birden fazla kez kazanmıştır.[27]
Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Yetişkin kızılgerdan
-
Genç kızılgerdan
-
Merrion Square, Dublin, İrlanda
-
Cuculus canorus + Erithacus rubecula - Museum specimen
-
Erithacus rubecula superbus
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "European Robin Range Map, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology". allaboutbirds.org (İngilizce). 27 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ a b c d e f g h i j k l "European Robin Bird Facts (Erithacus rubecula)". Birdfact (İngilizce). 19 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ a b c d e "European robin | Size, Habitat, & Facts | Britannica". www.britannica.com (İngilizce). 24 Haziran 2025. 20 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "Robin Red Breast Bird Facts | Erithacus Rubecula". www.rspb.org.uk. 28 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ a b c d e "European Robin Life History, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology". allaboutbirds.org (İngilizce). 25 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "Kızılgerdan". 6 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ a b c d "European Robin Identification, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology". allaboutbirds.org (İngilizce). 27 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ a b c d "European Robin Sounds, All About Birds, Cornell Lab of Ornithology". allaboutbirds.org (İngilizce). 27 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ "Kızılgerdan". ORNITO.ORG. 19 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ a b c d "Bird Migration Atlas". migrationatlas.org (İngilizce). 4 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2025.
- ^ Adriaensen, Frank; Dhondt, Andr A. (1990). "Population Dynamics and Partial Migration of the European Robin (Erithacus rubecula) in Different Habitats". Journal of Animal Ecology. 59 (3): 1077-1090. doi:10.2307/5033. ISSN 0021-8790. 7 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi8 Temmuz 2025.
- ^ "European Robin - Facts, Diet, Habitat & Pictures on Animalia.bio". animalia.bio. 19 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ "How Long Do Robins Live? (European Robin Lifespan)". Birdfact (İngilizce). 19 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ a b "Kızılgerdan Kuşu Özellikleri Beslenme Alışkanlıkları ve Yaşam Alanları Hayvan Bilgisi". Hayvan Bilgisi. 2 Kasım 2024. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "European Robin (Erithacus rubecula) identification - Birda". Birda: Birdwatching Community. 10 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ "European Robin Erithacus Rubecula Species Factsheet". BirdLife DataZone (İngilizce). 6 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "Robins can literally see magnetic fields, but only if their vision is sharp". Science (İngilizce). 6 Temmuz 2025. 6 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ Wiltschko, Wolfgang; Wiltschko, Roswitha (1 Ekim 2001). "Light-dependent magnetoreception in birds: the behaviour of European robins, Erithacus rubecula, under monochromatic light of various wavelengths and intensities". Journal of Experimental Biology. 204 (19): 3295-3302. doi:10.1242/jeb.204.19.3295. ISSN 0022-0949.
- ^ Rotov, Alexander Yu; Goriachenkov, Arsenii A.; Cherbunin, Roman V.; Firsov, Michael L.; Chernetsov, Nikita; Astakhova, Luba A. (29 Eylül 2022). "Magnetoreceptory Function of European Robin Retina: Electrophysiological and Morphological Non-Homogeneity". Cells. 11 (19): 3056. doi:10.3390/cells11193056. ISSN 2073-4409. PMC 9564291
. PMID 36231018. 6 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi6 Temmuz 2025.
- ^ Hein, Christine Maira; Engels, Svenja; Kishkinev, Dmitry; Mouritsen, Henrik (Mart 2011). "Robins have a magnetic compass in both eyes". Nature (İngilizce). 471 (7340): E1-E1. doi:10.1038/nature09875. ISSN 1476-4687. 12 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi6 Temmuz 2025.
- ^ Günther, Anja; Einwich, Angelika; Sjulstok, Emil; Feederle, Regina; Bolte, Petra; Koch, Karl-Wilhelm; Solov’yov, Ilia A.; Mouritsen, Henrik (22 Ocak 2018). "Double-Cone Localization and Seasonal Expression Pattern Suggest a Role in Magnetoreception for European Robin Cryptochrome 4". Current Biology. 28 (2): 211-223.e4. doi:10.1016/j.cub.2017.12.003. ISSN 0960-9822. 3 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi6 Temmuz 2025.
- ^ Wiltschko, Wolfgang; Wiltschko, Roswitha (7 Nisan 1972). "Magnetic Compass of European Robins". Science. 176 (4030): 62-64. doi:10.1126/science.176.4030.62. 6 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi6 Temmuz 2025.
- ^ a b c "Kızılgerdan (Erithacus rubecula)". Evrim Ağacı. 14 Temmuz 2018. 24 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ a b c "Why Are Robins So Friendly? | Bird Spot" (İngilizce). 19 Ağustos 2017. 1 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ "Celebrating Britain's most beloved species: The Robin – Restore Our Planet" (İngilizce). 6 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ Basin, Montrose (2 Aralık 2019). "Why do we associate robins with Christmas?". Scottish Wildlife Trust (İngilizce). 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ "Rødstrupe - KulturPunkt". kulturpunkt.org. 6 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]| Virtual Birds'de Kızılgerdan kuşunun kuş sesi bulunur. |
- Kızılgerdan Fotoğrafları 19 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Kızılgerdan Fotoğrafları - mikosanat.com 30 Ağustos 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
19 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
