Köse, Gümüşhane
| Köse | |
|---|---|
 Köse ilçesinin Gümüşhane'deki konumu | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Gümüşhane |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| Köy sayısı | 14 |
| İdare | |
| • Kaymakam | Hakan Öznay |
| • Belediye başkanı | Turgay Kesler (MHP) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 471 km² |
| Rakım | 1635 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 9.387 |
| • Kır | 1,804 |
| • Şehir | 5.201 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| ISO 3166 kodu | TR-29 |
| Posta kodu | 29650 |
| İl alan kodu | 456 |
| İl plaka kodu | 29 |
Köse, Gümüşhane ilinin bir ilçesidir. Etrafı Kelkit, Gümüşhane merkez ve Bayburt ile çevrilidir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı'nın 1530 yılında yaptığı tahrir kaydında yerleşim, günümüzdeki adıyla o dönemki Bayburt sancağının Kelkit nahiyesinin köyü olarak görülmektedir.[3] 1835 yılı nüfus sayımında sadece erkek nüfus sayılmış olup buna göre köy statüsündeki yerleşimde 60 hanede 154 erkek yaşamaktadır.[4] 1876 yılı nüfus sayımına göre de köy statüsündeki yerleşimde 72 hanede 233 kişinin yaşadığı görülmektedir.[5]
1916 yılında Ruslar tarafından ele geçirilen yerleşim, 15 Aralık 1917'de imzalanan Erzincan Mütarekesi sonrasında Rusların çekilmesiyle 17 Şubat 1918 günü işgalden kurtulmuştur. 1918 yılında Kelkit kazasının bir nahiyesi olarak görülen yerleşim,[6] Cumhuriyet döneminde Gümüşhane'nin il yapılmasının (1924) ardından Kelkit Kazasına bağlı bir bucak merkezi haline getirilmiştir. Köse, 22 Şubat 1954 tarihinde belde belediyesi,[7] 3392 sayılı kanunla da 19 Haziran 1987 tarihinde ilçe olmuştur.[8]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köse ilçe merkezi, Gümüşhane il merkezine 45 km uzaklıktadır. Gümüşhane il merkezinin güney-güneydoğu istikametinde yer alan yerleşim, ilinde güneyinde Bayburt il sınırında yer almaktadır. Yerleşimin doğusundan D885 Gümüşhane-Erzincan yolu ile D052 Erzincan-Bayburt yolu geçmektedir. Köse ilçe merkezi; Bahçelievler, Cumhuriyet, Fatih, Yavuz Selim ve Yeni adlarıyla beş mahalleden oluşmaktadır.[9] Köse yerleşiminin hemen batısından Köse Çayı akmakta olup, çayın yukarısında da inşa edilmiş Köse Barajı bulunmaktadır.
İlçenin yüzölçümü 353 km²’dir.[10]
Kültür
[değiştir | kaynağı değiştir]Halk Oyunları
[değiştir | kaynağı değiştir]Bu ilçede Gümüşhanenin diğer ilçeleri gibi Horon oynanmaz, folklorik olarak Bayburt/Çoruh-Bar bölgesinin içinde yer alırlar. Başbar, İkinci Bar, Sekme, Hoynare, Dello, Koçeri, Tamzara, Tavuk Barı, Papuri, Şiro gibi oyunlar Köse ilçesinde yaygın olarak oynanır.[11]
Ağız
[değiştir | kaynağı değiştir]Halkın günlük konuşması Gümüşhane/Doğu Karadeniz ağzından farklıdır. Daha çok Çoruh Havzası/Kuzeydoğu Anadolu ağızlarına yatkınlık gösterir.[12]
Yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]Eski belediye başkanları
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçim | İsim | Parti | |
|---|---|---|---|
| 1963 | Hasan Tahsin Aygün | Adalet Partisi | |
| 1968 | Muhittin Kalkan | ||
| 1973 | |||
| 1977 | Fazlı Kesler | Milliyetçi Hareket Partisi | |
| 1984 | Hasan Tahsin Aygün | Anavatan Partisi | |
| 1989 | Necmi Taşdemir | ||
| 1994 | Nusrettin Kesler | Doğru Yol Partisi | |
| 1999 | Necmi Taşdemir | Anavatan Partisi | |
| 2004 | Nusrettin Kesler | Doğru Yol Partisi | |
| 2009 | Şerif Aygün | Adalet ve Kalkınma Partisi | |
| 2014 | |||
| 2019 | Turgay Kesler | Milliyetçi Hareket Partisi | |
| 2024 | |||
Görev yapmış kaymakamlar
[değiştir | kaynağı değiştir]| Sıra | İsim | Görev yılları |
|---|---|---|
| 1 | Ömer Faruk Günay | 1988 - 1990 |
| 2 | Ali Çetin | 1990 -1992 |
| 3 | Nusret Dirim | 1992 - 1994 |
| 4 | Ahmet Önal | 1994 - 1996 |
| 5 | Zeki Kaya | 1996 - 1998 |
| 6 | Haluk Sezen | 1998 - 1999 |
| 7 | Tuncay Sonel | 1999 - 2001 |
| 8 | İsmail Karadaş | 2001 - 2003 |
| 9 | Mehmet Makas | 2003 - 2005 |
| 10 | Cenk Hakan Karaduman | 2005 - 2007 |
| 11 | Metin Esen | 2007 - 2009 |
| 12 | Abdullah Seçkin Koçak | 2009 - 2010 |
| 13 | Ali Gökay | 2010 - 2012 |
| 14 | Arif Karaman | 2012 - 2014 |
| 15 | Şaban Arda Yazıcı | 2014 - 2016 |
| 16 | Mustafa Duruk | 2016 - 2018 |
| 17 | Ömer Faruk Canpolat | 2018 - 2020 |
| 18 | İbrahim Gültekin | 2020 - 2021 |
| 19 | Serkan Böyük | 2021 |
| 20 | Ahmet Kavanoz | 2021 - 2022 |
| 21 | Bilal Göksun | 2022 |
| 22 | Hatice Cemre İncesu | 2022 - 2023 |
| 23 | Hakan Öznay | 2023 - günümüz |
| Kaynak:[13] | ||
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]2020 yılı nüfus verilerine göre Köse ilçesinin nüfusu 7.005 kişi olup, bu nüfusun 5.201'i merkez yerleşiminde yaşamaktadır.[9]
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1990[14] | 14.893 | 6.983 | 7.910 |
| 2000[15] | 19.428 | 8.153 | 11.275 |
| 2007[16] | 7.270 | 3.299 | 3.971 |
| 2008[17] | 7.220 | 3.163 | 4.057 |
| 2009[18] | 7.412 | 3.040 | 4.372 |
| 2010[19] | 7.265 | 3.162 | 4.103 |
| 2011[20] | 6.988 | 2.949 | 4.039 |
| 2012[21] | 7.581 | 3.481 | 4.100 |
| 2013[22] | 7.351 | 3.558 | 3.793 |
| 2014[23] | 7.971 | 5.619 | 2.352 |
| 2015[24] | 7.097 | 5.434 | 1.663 |
| 2016[24] | 7.789 | 6.950 | 839 |
| 2017[24] | 8.083 | 7.326 | 757 |
| 2018[24] | 9.387 | 4.274 | 5.113 |
| 2019[24] | 8.349 | 6.210 | 2.139 |
| 2020[24] | 7.005 | 5.201 | 1.804 |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "5/11" (PDF). 5 Nisan 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Aralık 2012.
- ^ "Köse İlçesi Belediyeleri Coğrafi Bilgileri". YerelNet.org.tr. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2021.
- ^ "387 Numaralı Muhâsebe-i Vilâyet-i Karaman ve Rûm Defteri (937/1530) II" (PDF). Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı. Devlet arşivleri. 1997. s. 173. 17 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)17 Mayıs 2021.
- ^ Gül, Abdulkadir; Kılıç, Ümit (2010). "XIX. Yüzyılda Kelkit Kazası'nın Demografik Yapısına Genel Bir Bakış". Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 10 (44). Devlet arşivleri. s. 45. 25 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2021.
- ^ Saylan, Kemal (2014). Gümüşhane İdari, Sosyal ve Ekonomik Tarih (1850-1918). İstanbul: Gümüşhane Üniversitesi Yayınları. s. 37,225. ISBN 978-605-63476-5-8.
- ^ Sezen, Tahir (2017). "Osmanlı Yer Adları" (PDF). Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, 26. www.devletarsivleri.gov.tr. s. 488. 31 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi23 Nisan 2021.
- ^ "Kararnameler" (PDF). Resmî Gazete. 4 Mart 1954. 3 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2021.
- ^ "Yasama Bölümü Kanunlar" (PDF). Resmî Gazete. 4 Temmuz 1987. 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mayıs 2021.
- ^ a b "Gümüşhane Köse Nüfusu". Nufusune.com. 28 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2021.
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. Erişim tarihi: 2025-12-12.
- ^ "Köse ilçesi halk oyunları".
- ^ "Köse ilçesi halk dili".
- ^ "T.C Köse Kaymakamlığı - Görev Yapan Eski Kaymakamlar". www.kose.gov.tr. 22 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2025.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Köse Nüfusu - Gümüşhane". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Gümüşhane Köse Nüfusu". nufusune.com.
| Otorite kontrolü |
|
|---|
 | Türkiye'deki bir ilçe ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |