Isonzo Muharebesi (1477)
 | Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. |
Isonzo Muharebesi, 1477 yılında Osmanlı İmparatorluğu ile Venedik Cumhuriyeti arasında, günümüzde Slovenya ve İtalya sınırları içerisinde yer alan Isonzo (Soca) Nehri yakınlarında gerçekleşen önemli bir çatışmadır. Bu muharebe, Osmanlıların 15. yüzyılda Adriyatik kıyılarına ve İtalyan yarımadasına yönelik akınlarının bir parçası olup, o dönemde Venedik'in anakaradaki topraklarını (Terraferma) tehdit eden başlıca olaylardan biridir.
Arka Plan
[değiştir | kaynağı değiştir]15. yüzyıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu, Balkanlar'daki ilerleyişini sürdürerek Avrupa içlerine doğru genişlemekteydi. Bu genişleme, özellikle deniz gücüyle Doğu Akdeniz'de önemli bir aktör olan Venedik Cumhuriyeti'nin çıkarlarıyla doğrudan çatışıyordu. Venedik'in Arnavutluk, Dalmaçya ve Mora'daki ticari ve stratejik üsleri Osmanlı tehdidi altına girmişti. 1463'te başlayan ve 1479'a kadar süren Osmanlı-Venedik Savaşı (Birinci Osmanlı-Venedik Savaşı olarak da bilinir), bu gerginliğin en yoğun yaşandığı dönemlerden biriydi. Osmanlı akıncıları, savaşın seyrinde sık sık Venedik kontrolündeki Dalmaçya ve Friuli bölgelerine girerek buraları yağmalamaktaydı. Bu akınların temel amacı, Venedik'i barışa zorlamak, toprak kazanmak ve aynı zamanda lojistik kaynak sağlamaktı. 1477 yılındaki akın, bu genel stratejinin önemli bir parçasıydı. Osmanlı kuvvetleri genellikle akıncı beyleri tarafından yönetilen hafif süvari birliklerinden oluşuyordu. Bu birlikler hızlı hareket edebiliyor, düşman topraklarına derinlemesine sızabiliyor ve düzenli ordulara karşı yıpratma savaşı verebiliyordu.
Muharebe
[değiştir | kaynağı değiştir]1477 sonbaharında, Turahanoğlu Ömer Bey komutasındaki büyük bir Osmanlı akıncı birliği, günümüz Slovenya'sındaki Carniola ve Gorizia bölgelerinden geçerek Venedik Cumhuriyeti'nin ana toprakları olan Friuli'ye doğru ilerledi. Bu akıncılar, Piave Nehri'ne kadar ulaşarak bölgeyi yağmaladı. Venedikliler, bu duruma karşı koymak için hızla bir ordu topladı. Venedik ordusu, bölgedeki yerel milisler, bazı kondottiyerler (paralı asker liderleri) ve Venedik'ten gönderilen düzenli birliklerden oluşuyordu. Orduya Girolamo Novello komuta ediyordu.Osmanlı akıncıları, genellikle yağmaladıkları bölgelerden çekilirken takip ediliyordu. Venedik kuvvetleri de geri çekilen Osmanlıları Isonzo Nehri civarında yakalamayı başardı. Muharebenin kesin tarihi ve yeri konusunda kaynaklar farklılık gösterse de, genellikle Isonzo Nehri'nin doğu kıyılarında veya nehre yakın bir noktada gerçekleştiği kabul edilir. Osmanlı akıncıları, Venedik kuvvetleri tarafından sıkıştırıldı ve burada bir çatışmaya girmek zorunda kaldı.Muharebenin ayrıntıları sınırlı olsa da, Osmanlı akıncılarının hafif süvari avantajına rağmen, Venedik kuvvetlerinin sayısal üstünlüğü ve düzenli piyade düzeni karşısında zorlandığı tahmin edilmektedir. Osmanlı akıncıları, genellikle bir meydan muharebesinden ziyade gerilla taktikleri ve vur-kaç prensibiyle hareket ettikleri için, güçlü bir savunma hattına karşı açık alanda savaşmaktan kaçınırlardı. Ancak bu durumda, Venedikliler onları geri çekilme yolları üzerinde yakalamayı başardı. Sonuç olarak, Venedikliler Osmanlı akıncılarına karşı önemli bir zafer kazandı. Çatışmada birçok Osmanlı askeri öldürüldü veya esir alındı. Bu zafer, Venedik için geçici bir rahatlama sağladı ve Osmanlı akınlarının kolay olmadığını gösterdi.
Sonuçları ve Önemi
[değiştir | kaynağı değiştir]1477 Isonzo Muharebesi, Osmanlıların Friuli bölgesine yaptıkları akınlardan birinde yaşadıkları nadir yenilgilerden biri olması açısından önemlidir. Bu yenilgi, Osmanlıların Venedik'in anakara topraklarına yönelik akınlarını tamamen durdurmasa da, onların bölgedeki rahat hareket kabiliyetini bir süreliğine kısıtladı. Ancak, bu zafer Venedik-Osmanlı Savaşı'nın genel gidişatını değiştirmeye yetmedi. Osmanlılar, 1478'de İşkodra'yı kuşatarak Venedik'i zorlamaya devam etti ve 1479'da barış antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile Venedik, Arnavutluk ve Mora'daki bazı önemli kalelerini Osmanlılara bırakmak zorunda kaldı ve yıllık vergi ödemeyi kabul etti. Isonzo Muharebesi (1477), Osmanlıların Adriyatik'e doğru genişleme çabalarının bir parçası olarak, Avrupa güçleriyle olan çatışmalarının bir örneğidir. Aynı zamanda, Venedik'in ana topraklarını koruma mücadelesinde elde ettiği önemli, ancak geçici bir başarıyı temsil eder. Bu muharebe, 15. yüzyıl sonlarında Osmanlı-Venedik ilişkilerinin gerginliğini ve her iki tarafın da stratejik çıkarlarını koruma çabasını yansıtan bir dönüm noktasıdır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- J. Norwich, John Julius. A History of Venice. New York: Vintage Books, 1989.
- Setton, Kenneth M. The Papacy and the Levant, 1204-1571. Cilt II: The Fifteenth Century. Philadelphia: American Philosophical Society, 1978.
- İnalcık, Halil. Devlet-i 'Aliyye: Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar I: Klasik Dönem (1302-1606). İş Bankası Kültür Yayınları, 2009. (
- Fabris, Antonio. Storia della Patria del Friuli. Udine: Accademia Udinese di Scienze, Lettere ed Arti, 1968.