III. Mehmed Giray
| III. Mehmed Giray | |
|---|---|
| Kırım Hanı | |
| Hüküm süresi | 1623—1628 |
| Önce gelen | Canıbek Giray |
| Sonra gelen | Canıbek Giray |
| Doğum | 1584 |
| Ölüm | 1629 (45 yaşında) Kefe, Osmanlı İmparatorluğu |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | II. Saadet Giray |
| Dini | Sünni İslam |
III. Mehmed Giray 1584-1629 yılları arasında yaşayan Kırım Hanıdır. II. Saadet Giray'ın oğludur. 1623-1628 seneleri arasında saltanat sürmüştür. Saltanatı Sultan I. Mustafa ve IV. Murad dönemine rastlar.
Tahta geçişi
[değiştir | kaynağı değiştir]Yedikule Zindanlarında yatmış, Rodos'a sürülmüş ancak Canıbek Giray'ı tahtan devirerek, İstanbul'a rağmen hanlığını ilan etti. Kırım'da kendisine karşı gördüğü çevreleri darağacına gönderdi ve büyük bir vahşet politikası uyguladı.
Han soyunun, Osmanlı soyundan eski olduğunu hususunu siyasi müzakere konusu yaptı. 1623 yılında tahta çıkmış olan IV. Murad'ın cülûsunu tebrik etmek için Moskova'dan Rusya'ya giden Rus elçilerini tutukladı ve getirdikleri hediyelere el koydu. Bu hareketiyle Osmanlı İmparatorluğu'na karşı isyan etmiş oluyordu.[1]
Bunun üzerine; Divan Mehmed Giray'ı azlederek Canıbek Giray'ı Hanlık tahtına getirdiyse de, Mehmed Giray bu azli kabul etmedi ve açıktan isyan etti. Rodos'ta sürgün bulunan Canıbek Giray 4 kadırga dolusu askerle Kırım'a gönderildi. Ancak, Mehmed Giray Vezir Hasan Paşa ve İbrahim Paşa komutasındaki bu askerleri Bahçesaray'a sokmayacağını ilan etti. Bunun üzerine Kaptan-ı derya Topal Recep Paşa komutasındaki Osmanlı donanması Kefe'ye geldi. Kefe Beylerbeyi Mehmed Paşa gönderdiği mektupla Mehmed Giray'a Mora ya da Hersek Sancağı'nı teklif ettiyse de, Mehmed Giray bu teklifi de reddettiği gibi bir süre sonra Osmanlı ile Kırım Hanlığı arasında yüzyıllardır geçerli olan kardeşlik kuralından ayrılarak hücuma geçti ve Osmanlı toprağı olan Kefe'yi işgal etti. Bu çarpışmalarda, Vezir Hasan Paşa ve İbrahim Paşa öldüler. Topal Recep Paşa'nın vaatleri üzerine esir Osmanlı askerlerini serbest bıraktı ve Hanlığı kabul edildi.
Ancak, daha sonra anlaşma sağlandı ve İstanbul'a gelerek el öpen Mehmed Giray'ın elçilerine saltanat işareti olan kılıç ve hilat bağışlandı.
Kazaklarla ilişkisi
[değiştir | kaynağı değiştir]1628 yılında Kaptan Paşa komutasındaki donanma, Vezir Kenan Paşa ve Benyalukalı Hüseyin Paşa komutasnda yeniden hanın üzerine gönderilerek, Mehmed Giray azledildi. Bu kararın alınmasında Kırım'daki durumdan cesaret alarak Karadeniz sahillerine inen ve İstanbul'un Avrupa yakasındaki köyleri yağmalayan Don Kazakları'nın yaptığı vahşetin etkisi büyük oldu. Mehmed Giray ve kardeşi Şahin Giray kaçarak Kazaklara sığındı. Daha sonra 20 bin asker topladı. Tahta yeni oturan Canıbek Giray'ın askerleri ile Dobruca'dan Kırım'a Kenan Paşa komutasındaki sevkedilen Tatar askeri ile savaşa tutuştu ve öldürüldü. Kardeşi Şahin kaçtı. İstanbul ve Karadeniz sahillerini gemilerle yağmalayan Kozak Hatmanı da yakalanarak, Kefe Kalesinde idam edildi. Böylece Kırım'da yeniden istikrar sağlandı.
Popüler kültürdeki yeri
[değiştir | kaynağı değiştir]12 Kasım 2015 'te Star Tv'de yayınlanmaya başlayan Muhteşem Yüzyıl: Kösem dizisinde Kadir Doğulu canlandırmıştır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Türkiye Tarihi", Yılmaz Öztuna, Hayat Kitapları, İstanbul (1966), c.9, s.8
| Resmî unvanlar | ||
|---|---|---|
| Önce gelen: Canıbek Giray |
 Kırım Hanı 1623-1628 |
Sonra gelen: Canıbek Giray |
| 15. yüzyıl |  | |
|---|---|---|
| 16. yüzyıl | ||
| 17. yüzyıl | ||
| 18. yüzyıl | ||
 | Hükümdar ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |