II. Zakaria
Zakaria Zakaryan (Ermenice: Զաքարե Զաքարյան veya Զաքարե Երկայնաբազուկ, çev. 'uzun kollu') veya Zakaria II Mhargrdzeli (Gürcüce: ზაქარია მხარგრძელი, çev. 'uzun kollu'), 12. yüzyılın sonları ve 13. yüzyılın başlarında Gürcistan Kraliçesi Tamar'ın ordusunun Ermeni generaliydi.[1][2] Aynı zamanda Gürcistan Krallığı'ndaki feodal toprakların hükümdarıydı.
Biyografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Zakaria, babası Sargis ile birlikte 1177'de Prens Demna ve Orbeli ailesinin isyanını desteklese de kısa süre sonra III. Giorgi'nin yanında yer aldılar ve isyancılara karşı monarşi adına savaştılar. Ayaklanma bastırıldı ve Kral III. Giorgi, Zakaryan-Mhargrdzeli ailesini yüksek konumlara yerleştirdi. III. Giorgi'nin ölümünün ardından Kraliçe Tamar, iyi eğitim görmüş Sargis Mhargrdzeli'yi Amirspasalar makamına atadı ve ona (Kubasar'dan mahrum bırakılan) Lori'nin mülkiyetini devretti. Büyük oğlu Zakaria ve küçük oğlu İvane'ye hediyeler verdi ve İvane'yi Darbazi üyesi yaptı. Kraliçe Tamar'ın eski kocası Giorgi Rusi'nin 1191 civarındaki isyanı sırasında Zakaria Mhargrdzeli, kraliçeye sadık kalan birkaç soyludan biriydi. Tamar kademeli olarak kendi güç tabanını genişletti ve sadık soylularını, en önemlisi Mhargrdzeli olmak üzere, sarayda yüksek mevkilere yükseltti.[3]
Tamar'ın saltanatının dokuzuncu yılında, Mandaturtuhutsesi ve Amirspasalar Zakaria Mhargrdzeli ve kardeşi atabeg İvane, 1193'te Divin'i ele geçirdi. Aras havzası boyunca Gelakun, Bjni, Amberd ve Barguşat'ı ve Hudaferin köprüsüne kadar olan tüm kasabaları da aldılar. 1199 yılı civarında, Zakaria komutasındaki bir Gürcü ordusu Ani şehrini Şeddâdî kontrolünden aldı ve 1201'de Tamar burayı tımar arazileri olarak Zakaria'ya verdi.[4][5] Zakaria neredeyse otuz yıl boyunca Gürcü ordusunu komuta etti, 1195'te Şamkor'da ve 1203'te Basian'da[6] büyük zaferler elde etti ve 1210'da Kuzey İran'a baskınlar düzenleyerek[5] Tebriz, Hoy, Erdebil'i harap etti ve Kazvin'e kadar ulaştı. Zakaria, Ermeni-Gürcü sınır bölgelerinde birkaç çok dilli yazıt bıraktı ve Kuzey Ermenistan'daki Hariçavank Manastırı ve Ahtala Manastırı gibi birkaç kilise ve kale inşa etti.[7] Zakaria'nın ölümünden sonra mülkleri İvane'ye miras kaldı.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Encyclopaedia of Islam. — E. J. BRILL, 1986. — Vol. I. — P. 507 "Ani was for the first time conquered by the Georgians in 1124, under David II, who laid the foundation of the power of the Georgian kings; the town was given as a fief to the Armenian family of the Zakarids, (in Georgian: Mkhargrdzeli = Longimani) "
- ^ Cyril Toumanoff. Armenia and Georgia // The Cambridge Medieval History. — Cambridge, 1966. — vol. IV: The Byzantine Empire, part I chapter XIV. — p. 593—637 "Later, in the twelfth and thirteenth centuries, the Armenian house of the Zachariads (Mkhargrdzeli) ruled in northern Armenia at Ani, Lor'i, Kars, and Dvin under the Georgian aegis."
- ^ Suny, Ronald Grigor (1994) [1988]. The Making of the Georgian Nation (2. bas.). Bloomington and Indianapolis: Indiana University Press. s. 39. ISBN 0-253-20915-3.
- ^ Minorsky, Vladimir (1953). Studies in Caucasian History. New York: Taylor’s Foreign Press. ss. 102-103. ISBN 0-521-05735-3.
- ^ a b Lordkipanidze, Mariam (1987). Georgia in the XI-XII Centuries. Tiflis: Genatleba. s. 150.
- ^ Alexander Mikaberidze, Historical Dictionary of Georgia, (Rowman & Littlefield, 2015), 184.
- ^ Bedrosian, Robert. "Kirakos Ganjakets'i's History of the Armenians". 16 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2023.