Herodot Tarihi
 | |
| Yazar | Herodot |
|---|---|
| Ülke | Yunanistan |
| Dil | Antik Yunanca |
| Tür | Tarih |
| Yayım | y. MÖ 430 |
| Yayımcı | Çeşitli |
Herodot Tarihi veya Tarihler (Yunanca: Ἱστορίαι; Tarih olarak da bilinir[1]), Herodot'un Batı edebiyatı'nda tarihin kurucu eseri olarak kabul edilir.[2] Tamamen tarafsız bir kayıt olmasa da, Batı'nın bu konulardaki en önemli kaynaklarından biri olmaya devam etmektedir.
MÖ 430'da klasik Yunanca İyon lehçesi ile yazılan Tarihler, Yunanistan, Batı Asya ve Kuzey Afrika o zamanda bilinen eski geleneklerin, siyasetin, coğrafyanın ve çeşitli kültürlerin çatışmalarının bir kaydı olarak hizmet eder. Tamamen tarafsız bir kayıt olmasa da, Batı'nın bu meselelerle ilgili en önemli kaynaklarından biri olmaya devam eder. Üstelik Batı dünyasında tarih biliminin tür ve araştırma biçimini (öncesinde tarihsel kayıtlar ve kronikler olmasına rağmen) kurmuştur.
Tarihler aynı zamanda Ahameniş İmparatorluğu'nun yükselişini ve MÖ 5. yüzyılda Pers İmparatorluğu ile Yunan şehir devletleri arasında gerçekleşen Pers-Yunan savaşları'nın olaylarını ve nedenlerini anlatan en eski anlatımlardan biridir. Herodot, çatışmayı bir yanda kölelik güçleri (Persler) ve diğer yanda özgürlük güçleri (Atinalılar ve istilacılara karşı birleşen Yunan şehir devletleri) arasındaki bir çatışma olarak tasvir eder. "Tarihler" bir noktada, geleneksel olarak dokuz Müzler olarak adlandırılan modern baskılarda görünen dokuz kitaba bölündü.
Tarihçi Barry S. Strauss, Herodot tarafından yazılan "Tarihler"in mirası hakkında şunları yazar:
O sadece şimdiye kadar yazmış en büyük hikaye anlatıcılarından biridir. Herodot'a tarihin babası diyenlerin sebeplerinden biri de anlatı yeteneğidir. Şimdi bu unvan onun fazlasıyla hak ettiği bir unvan. MÖ beşinci yüzyılda yaşayan bir Yunan olan Herodot, bir yol göstericiydi. Yunanistan'dan İran'a, Mısır'ın kumlarından İskit bozkırlarına ve Lidya nehirlerinden Sparta'nın kuru tepelerine kadar insan meseleleri üzerine araştırma yapmak için Doğu Akdeniz'i ve ötesini gezdi. "Araştırma" kelimesinin Yunancası, "tarih" kelimemizin geldiği historia'dır... Herodot büyük bir tarihçidir. Modern bilimin ölçütlerine göre değerlendirildiğinde, çalışmaları çok iyi sonuç verir. Ama o bir tarihçiden daha fazlasıdır. Üç büyük temaya sahip bir filozoftur: Doğu ve Batı arasındaki mücadele, özgürlüğün gücü ve imparatorlukların yükselişi ve düşüşü. Herodot, okuyucuyu Pers İmparatorluğu'nun yükselişinden Yunan bağımsızlığına karşı yürüttüğü haçlı seferine ve Helenik özsavunma hareketlerinden Atina'yı kendi başına yeni bir imparatorluğa dönüştürecek olan sınırların aşılmasına kadar götürüyor. Bir yanda kader ve tanrılar, diğer yanda bireyin fark yaratma yeteneği arasında değişen evrenden atoma gider. Bir de yazılarının saf anlatı gücü var... Yaşlı usta bizi geri çağırıp duruyor.[3]
Yazma motivasyonu
[değiştir | kaynağı değiştir]Herodot, antik dünya çevresinde kapsamlı bir şekilde seyahat ettiğini, neredeyse tamamı Pers İmparatorluğu topraklarını kapsayan kitabı için röportajlar yaptığını ve hikayeler topladığını iddia eder. "Tarihler"in başında Herodot, onu yazma nedenlerini şöyle sıralar:
Burada Halikarnaslı Herodot'un yaptığı araştırmanın sonuçları sunulmaktadır. Amaç, insani olayların izlerinin zamanla silinmesini engellemek ve hem Yunanlar hem de Yunan olmayanlar tarafından üretilen önemli ve dikkat çekici başarıların ününü korumak; ele alınan konular arasında özellikle Yunanlar ve Yunan olmayanlar arasındaki düşmanlıkların nedeni yer almaktadır.
— Herodot, Tarih, Robin Waterfield çevirisi (2008)
Özet
[değiştir | kaynağı değiştir]_%E2%80%93_Candaules,_King_of_Lydia,_Shews_his_Wife_by_Stealth_to_Gyges,_One_of_his_Ministers,_as_She_Goes_to_Bed_%E2%80%93_N00358_%E2%80%93_Tate.jpg)
William Etty tarafından yapılmış tablosu (1830)
Kitap I (Clio)
[değiştir | kaynağı değiştir]- Paris'in Helen'i kaçırmasına sebep olan İo, Europa ve Medea'nın kaçırılması. Müteakip Truva Savaşı, Asya ve Avrupa halkları arasında daha sonra yaşanacak çatışmaların habercisi olarak değerlendirilir.(1.1–5)[4]
- Kolhis, Kolhisler ve Medea.(1.2.2–1.2.3)
- Lydia hükümdarları (Küçük Asya'nın batı kıyısında, bugün modern Türkiye): Candaules, Gigis, Ardis, Sadyattes, Alyattis, Kroisos
(1.6–7)
- Candaules korumasına Gigis karısının çıplak vücudunu nasıl gösterdi? Keşfedince, Gigis'e Candaules'u öldürmesini ya da ölümle yüzleşmesini emretti.[1]
- Gigis krallığı Candaules'dan nasıl aldı (1.8–13)
- Şarkıcı Arion'un yunus yolculuğu(1.23–24)
- Solon'un Kroisos'un Tellus dünyanın en mutlu insanı olduğu sorusuna verdiği yanıt(1.29–33)
- Kroisos'un oğlu Atys'i koruma çabaları, oğlunun Adrastus tarafından kazara ölümü (1.34–44)
- Kroisos'un kehanet testi (1.46–54)
- Kroisos'un Persliler'e (belirsizliğiyle ünlü) saldırması gerekip gerekmediğine ilişkin Delphi Oracle'ın yanıtı: "Saldırırsanız, büyük bir imparatorluk düşer".
- Pisistratus' Atina'nın tiranı olarak iktidardan yükselir ve düşer
(1.59–64)
- Kapadokyalılar, Matieni, Frigler ve Paflagonyalılar dahil olmak üzere birçok Anadolun kabilesinin coğrafi konumunun tanımı.(1.72)
- Tutulma Muharebesi; Thales MÖ 28 Mayıs 585 güneş tutulmasını tahmin eder (1.74)
- Kroisos'un Pers Kralı II. Kiros tarafından yenilgiye uğratılması ve daha sonra nasıl Kiros'un danışmanı olduğu (1.70–92)
- Tirenlilerin Lidyalılardan inişi: "Sonra bir grup kura çektikten sonra ülkeyi terk etti ve Smyrna'ya geldi ve gemilere taşınabilecek tüm mallarını yükledikleri gemiler inşa ettiler ve geçim kaynağı ve bir ülke aramak için bir gemi ile yola çıktılar.; sonunda, birbiri ardına insanlarla konakladıktan sonra, şehirler kurdukları ve o zamandan beri yaşadıkları Ombrici'ye geldiler. Artık kendilerine Lidyalılar değil, Tirenliler diyorlar, kralın oğlunun adıyla onları oraya kim götürmüştü”. (1.94)[5]
- Medler'in hükümdarları: Deioces, Fraortis, Siyaksares, Astyages, Pers Kralı II. Kiros (1.95–144)
- Deioces'in Medler üzerindeki yükselişi
- Astyages'in Kiros'u yok etme girişimi ve Kiros'un iktidara yükselişi
- Harpagus oğlunu yemesi için kandırdı, Kiros'a yardım ederek Astyages'ten intikamını aldı.
- Pers kültürü
- İyonyalılar'ın tarihi ve coğrafyası ve Harpagus'un ona yönelik saldırıları
- Pactyes, Lidyalıları isyana ikna eder. İsyan başarısız olur ve Mazaris'ten kaçarak Kyme'ye sığınır.
- Asur kültürü, özellikle Babil şehrinin tasarımı ve gelişimi ve halkının yolları
- Kiros'un Babil'e saldırısı, Gyndes nehrindeki intikamı ve şehre girmek için kullandığı ünlü yöntemi
- Kiros'un Massagetler'e yaptığı talihsiz saldırı ve ölümü.
İnsanoğlunun yaptıkları zamanla unutulmasın. Yunan ve olmayanların yarattığı harikalar isimsiz kalmasın. Amacım bir de bunlar neden savaşırlardı, anlaşılsın. Herodot Kliodan alıntı.
 | Avrupa tarihi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
Dış kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Herodot (Tr.çev.:Perihan Kuturman) (1973) Herodot Tarihi, İstanbul:Hürriyet Yayınları
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Herodotus (1987). The History, translated by David Gren. University of Chicago Press. 0-226-32770-1. pp. 37-38.
- ^ Arnold, John H. (2000). History: A Very Short Introduction. Oxford University Press. 17. 0-19-285352-X.
- ^ Barry S. Strauss (14 June 2014), "One of the Greatest Storytellers Who Ever Lived,"[1] 6 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.' Off the Shelf.
- ^ Fehling, Detlev (1989). "Some demonstrably false source citations". Herodotus and His 'Sources' . Francis Cairns, Ltd. 50–57. 0-905205-70-7.
Lindsay, Jack (1974). "Helen in the Fifth Century". Helen of Troy Rowman and Littlefield. 133–134. 0-87471-581-4 - ^ Herodotus. The Histories. Translated by A. D. Godley, Harvard University Press, 1920, http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0126:book=1:chapter=94 5 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..