Hacı Adil Bey Çeşmesi
 Hacı Adil Bey Çeşmesi, 2025 | |
 | |
| Eski ad(lar) | Meriç Çeşmesi, Köprübaşı Çeşmesi |
|---|---|
| Genel bilgiler | |
| Tür | Meydan çeşmesi |
| Mimari tarz | Osmanlı |
| Konum | Merkez, Edirne, Türkiye |
| Koordinatlar | 41°39′44″K 26°33′05″D / 41.66222°K 26.55139°D |
| Yaptıran | Hacı Adil Bey |
| Yenileme | 1977 |
| Yenileyen | Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ve T.O.B.B. Başkanlığı |
| Teknik ayrıntılar | |
| Malzeme | Kesme taş, mermer |
| Tür | Anıtsal |
| Kriter | Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1.grup) |
| Belirleme | 04 Temmuz 2003 |
| Referans no. | 7697 |
| Ülke |  Türkiye |
| Tescil eden kurum | Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu |
Hacı Adil Bey Çeşmesi, Meriç Çeşmesi veya Köprübaşı Çeşmesi, Edirne ili Merkez ilçesi sınırları içerisinde bulunan ve Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından inşa ettirilen bir Osmanlı dönemi çeşmesidir.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Edirne Valisi Hacı Adil Bey tarafından genç yaşta ölen oğlu adına Hicri 1322 (Miladi 1904) tarihinde Edirne Evkaf Müdürü Sadrettin Bey ile Dr. Rıfat Osman Bey'in tasarımıyla inşa edildiği ifade edilmektedir.[1][a] Bazı kaynaklarda çeşme cephesinde Üsküdarlı şair Aladdin'e ait bir beyitin bulunduğu ve muhtemelen Yunan işgali sırasında ortadan kaldırıldığı belirtilmiştir.[3]
Çeşme 1997 yılında Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile TOBB Başkanlığı tarafından restore edilmiştir.[4]
Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 04.07.2003 tarih ve 7697 sayılı kararıyla korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı (1. grup) olarak tescil edilmiştir.[1]
Mimarisi
[değiştir | kaynağı değiştir]Kare planlı, kırma çatılı, kesme taş ve mermer malzemeli dört cepheli bir meydan çeşmesidir. Üç basamakla çıkılan bir kaide üzerine oturan çeşmenin dört cephesi kompozisyon olarak aynı tasarlanmıştır. Cephe merkezinde sivri kemerli bir niş ve bu nişin merkezindeki yalağın üzerinde bir ayna taşı bulunmaktadır. Ayna taşı üzerinde dörtlü panolardan yan kısımlarda yer alan iki panonun merkezinde kadeh şeklinde tasarlanmış bardaklıklar bulunmaktadır. Cephelerdeki ayna taşları üzerinde yatay bir sıra mukarnas dizisi yer almaktadır. Güney cephesinde diğer cephelerden farklı olarak ayna taşı üzerinde kartuş içinde nesih hatla yazılmış bir kitabelik kısmı vardır. Kuzey ve güney cephelerinde sivri kemer ile mukarnas dizisi arası süslemesizken, doğu ve batı cephelerinde bu kısımda bitkisel bezemeler bulunmaktadır. Çeşmenin dört cephesinde merkezdeki sivri kemer üzerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler konumlanmıştır. Çeşme cephelerinde yalağın yanında birer oturma sekisi vardır.[4] Çeşmenin kırma çatılı ahşap üst örtüsü kurşunla kaplanmış ve üzerine madeni bir alem yerleştirilmiştir.[1]
Kitabesi[4]
[değiştir | kaynağı değiştir]
Çeşme cephelerinde Kur'an-ı Kerim'den farklı ayetler yazılmıştır.
Doğu cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
[değiştir | kaynağı değiştir]Ve caelna min-el-mai külli şeyhin hayy
Güney cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
[değiştir | kaynağı değiştir]Ve sagahüm Rabbühüm Şeraben tuhura
Kuzey cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
[değiştir | kaynağı değiştir]Bismillahirrahmanirrahim
Batı cephesindeki ayetin transkripsiyonu:
[değiştir | kaynağı değiştir]Efdalüssadakati sekâ'I-mâi. 1322
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Hacı Adil Bey iki defa Edirne Valiliği görevine getirilmiştir. İlk görevi Eylül 1909 – Kasım 1910, ikincisi ise Temmuz 1913 – Ekim 1915 tarihleri arasındadır. İkinci valilik döneminin sonlarında, 23 Ağustos 1915 tarihinde Kırkkilise (Kırklareli) Sancağı Demirköy Kazası'nda yapılan bir caminin açılış töreni dönüşünde Bulgar çeteciler tarafından saldırıya uğramış ve oğlunu bu saldırıda kaybetmiştir.[2]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Edirne Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri Cilt I. Edirne Valiliği Yayınları. 2013. ss. 364-365.
- ^ Birbudak, Togay Seçkin (2017). "Osmanlı Devlet Adamlarından Hacı Âdil Bey'in II. Meşrutiyet Dönemindeki Faaliyetleri". Journal of History Culture and Art Research. 6 (6). ss. 444-46029 Aralık 2025.}}
- ^ "Hacı Adil Bey Çeşmesi - Edirne". Türkiye Kültür Portalı. Erişim tarihi: 28 Aralık 2025.
- ^ a b c Karademir, Murat (2008). Edirne Çeşmeleri. Edirne Valiliği Yayınları. ss. 166-170.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
OpenStreetMap'te Hacı Adil Bey Çeşmesi ile ilgili coğrafi veriler 
Wikimedia Commons'ta Hacı Adil Bey Çeşmesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
| Otorite kontrolü |
|
|---|