Grenada
 | Bu madde, Vikipedi biçem el kitabına uygun değildir. (Haziran 2013) |
Grenada | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slogan "Ever Conscious of God We Aspire in the name of justice, Build and Advance as One People" | |||||||
.svg) | |||||||
| Başkent ve en büyük şehir | Saint George's 12°3′K 61°45′B / 12.050°K 61.750°B | ||||||
| Resmî dil(ler) | İngilizce | ||||||
| Hükûmet | Anayasal Monarşi | ||||||
| |||||||
| |||||||
• Su (%) | 1,6 | ||||||
| Nüfus | |||||||
• 2018 tahminî | 111.454 | ||||||
• Yoğunluk | 318,58/km2 (45.) | ||||||
| GSYİH (SAGP) | 2020 tahminî | ||||||
• Toplam | 1,798 milyar $ (174.) | ||||||
• Kişi başına | 16.454 $[1] (76..) | ||||||
| GSYİH (nominal) | 2020 tahminî | ||||||
• Toplam | 1,074 milyar $ (181.) | ||||||
• Kişi başına | 9.824 $[1] (63.) | ||||||
| İGE (2019) | 0.779 yüksek · 74. | ||||||
| Para birimi | Doğu Karayip doları (XCD) | ||||||
| Zaman dilimi | UTC-4:00 | ||||||
| Telefon kodu | 1-473 | ||||||
| İnternet alan adı | .gd | ||||||
Grenada, Doğu Karayip Denizi'nde, Batı Hint Adaları'na ait bir ada ülkesidir. Rüzgâraltı Adaları'nın en güneyinde yer alan Grenada, Saint Vincent ve Grenadinler'in doğrudan güneyinde ve Trinidad ile Güney Amerika anakarasının yaklaşık 160 km kuzeyindedir.
Grenada, Grenada adasının kendisi, Carriacou ve Petite Martinique adlı iki küçük ada ve ana adanın kuzeyinde yer alan ve Grenadinler'in bir parçası olan birkaç küçük adadan oluşmaktadır. Yüzölçümü 344 kilometrekare (133 mil kare) olup, 2024 yılında tahmini nüfusu 114.621'dir. Başkenti St. George's'tur. Grenada, Hindistan cevizi ve muskat mahsullerinin üretimi nedeniyle "Baharat Adası" olarak da bilinir.
Avrupalıların Amerika'ya gelişinden önce Grenada, Güney Amerika'dan gelen Karibler adı verilen yerli halklar tarafından iskan ediliyordu. Kristof Kolomb, Amerika'ya yaptığı üçüncü yolculuğu sırasında 1498'de Grenada'yı gördü. Adada yaşayan Karayip yerlilerinin direnişi nedeniyle Avrupalıların adayı kolonileştirme girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, Fransız yerleşimi ve kolonizasyonu 1649'da başladı ve sonraki yüzyıl boyunca devam etti. Voyages veritabanına göre, 1669 ile 1808 yılları arasında yaklaşık 127.600 köleleştirilmiş Afrikalı, İngilizler ve Fransızlar tarafından Grenada'ya getirildi. 10 Şubat 1763'te Grenada, Paris Antlaşması uyarınca İngilizlere devredildi. İngiliz yönetimi 1974 yılına kadar devam etti (1779 ile 1783 yılları arasındaki kısa bir Fransız işgali hariç). Ancak 3 Mart 1967'de, bir Ortak Devlet olarak iç işlerinde tam özerklik kazandı ve 1958'den 1962'ye kadar Grenada, kısa ömürlü bir İngiliz Batı Hint Adaları kolonileri federasyonu olan Batı Hint Adaları Federasyonu'nun bir parçasıydı.
Bağımsızlık, 7 Şubat 1974'te Eric Gairy'nin liderliğinde verildi ve Gairy, egemen bir devlet olarak Grenada'nın ilk başbakanı oldu. Yeni ülke, Kraliçe II. Elizabeth'in devlet başkanı olduğu Milletler Topluluğu'nun bir üyesi oldu. Mart 1979'da, Marksist-Leninist Yeni Mücevher Hareketi, Gairy hükûmetini kansız bir darbeyle devirdi ve Maurice Bishop'un başbakanlığında Halk Devrimci Hükümeti'ni (PRG) kurdu. Bishop daha sonra Halk Devrimci Ordusu (PRA) üyeleri tarafından tutuklandı ve idam edildi; bu durum, Ekim 1983'te ABD önderliğindeki bir işgali haklı çıkarmak için kullanıldı. O zamandan beri ada, parlamenter temsili demokrasiye geri döndü ve siyasi olarak istikrarlı kaldı. Ülke şu anda Grenada ve diğer 14 İngiliz Milletler Topluluğu ülkesinin kralı olan Kral III. Charles tarafından yönetiliyor ve Grenada Genel Valisi tarafından temsil ediliyor.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]
Adanın bilinen en eski yerlileri Aravaklardır. Daha sonra, Güney Amerika'dan gelen savaşçı Karipler adada egemenlik kurdular. Adayı gören ilk Avrupalı ise 1498'de bölgeye gelen Kristof Kolomb oldu. Kolomb, buraya Concepcion adını vermiştir.
1609'da İngilizlerce bir yerleşim kurulmaya çalışıldıysa da yerli halkın direnişi yüzünden başarılı olamadılar. 1650'de Fransızlar St. George kentini kurdular. Grenada 1763'teki Paris Antlaşması'yla resmen İngiltere'ye bırakıldı. 18. yy'ın sonlarında İngilizler adaya şeker plantasyonlarında çalıştırmak üzere Afrika'dan çok sayıda köle getirdiler. Fransızların da desteklediği köle ayaklanmaları sonucunda 1833'te kölelik kaldırıldı. 1885'te İngiliz Rüzgarüstü Adaları'nın yönetim merkezi olan Grenada, 1958'de, aynı yıl kurulan Batı Hint Adaları Federasyonu'na katıldı. Ama 1967'de federasyon dağılınca Birleşik Krallık'a bağlı özerk bir devlet oldu.
Şubat 1974'te bağımsızlığını ilân etti. 1979'da başbakan Eric M. Gairy yurt dışındayken koalisyon ortağı Yeni Mücevher Hareketi'nin düzenlediği kansız bir hükûmet darbesiyle devrildi. Maurice Bishop, yeni kurulan Devrimci Halk Hükûmeti'nin (PRG) başına geçti. Sosyalist eğilimli olduğu için Batılı devletlerin karşı çıktığı yeni hükûmet, Gairy'nin ardından ekonomiyi büyük ölçüde düzeltti. Ama Bishop Ekim 1983'te marksist askerlerce devrildi ve öldürüldü. Darbeden hemen sonra ABD birliklerinin ülkeyi işgal etmesiyle darbe liderleri iktidardan uzaklaştırıldı. 1985 ortalarına kadar ABD birlikleri adada kaldı.
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Grenada, turizmin başlıca döviz kazancı olduğu küçük bir ekonomiye sahiptir. Grenada, ortak bir merkez bankasını ve Doğu Karayip Devletleri Örgütü'nün (OECS) diğer yedi üyesi ile ortak bir para birimini (Doğu karayip doları) paylaşmaktadır.
Grenada ağır bir dış borç sorunuyla karşı karşıya kaldı ve devlet borç servisi ödemeleri 2017'de toplam gelirlerin yaklaşık % 25'ini oluşturdu; 126 gelişmekte olan ülkede yapılan bir çalışmada Grenada en altta dokuzuncu olarak sıralanmıştır.
2013 yılında Grenada'nın Yatırımla Vatandaşlık Programı başlatılmış ve Ulusal Dönüşüm Fonu kurulmuştur. Fon, Grenada'nın ekonomisini desteklemeyi ve dayanıklılığını artırmayı hedeflemektedir.[2]
Tarım ve İhracat
[değiştir | kaynağı değiştir]Grenada, en çok hindistan cevizi, en çok ihracatı yapılan ve ulusal bayrağa ve topuzlara gösterilen çeşitli baharatların ihracatçısıdır. Diğer önemli ihracatlar arasında muz, kakao, meyve ve sebze, giyim, çikolata ve balık bulunmaktadır.
Turizm
[değiştir | kaynağı değiştir]Turizm, Grenada ekonomisinin temel dayanağıdır. Geleneksel plaj ve su sporları turizmi büyük ölçüde St George, havaalanı ve sahil şeridi çevresindeki güneybatı bölgesinde yoğunlaşmaktadır. Ekoturizm önem kazanıyor. Çoğu küçük çevre dostu konukevi, Saint David ve Saint John bölgelerinde yer almaktadır. Turizm endüstrisi, büyük bir yolcu gemisi iskelesi ve meydanı inşaatı ile önemli ölçüde artmaktadır.
Turizm adanın güneybatısında, St. George's, Grand Anse, Lance Aux Epines ve Point Salines civarında yoğunlaşmıştır. Grenada'nın sahil şeridinde, St George'daki 3 km uzunluğundaki Grand Anse Plajı da dahil olmak üzere, çoğu zaman dünyanın en iyi plajlarından biri olarak görülen birçok plajı vardır.
Festivaller
[değiştir | kaynağı değiştir]Nisan ayında yapılan Carriacou Maroon ve String Band Müzik Festivali, Yıllık Bütçe Marine Spice Island Bill Balık Turnuvası ve Island Water World Yelken Haftası gibi çeşitli festivaller turist çekiyor.
Eğitim
[değiştir | kaynağı değiştir]Grenada'da eğitim anaokulu, okul öncesi eğitim, ilköğretim ve yükseköğretimden oluşmaktadır. Hükûmet, dünyanın en yüksek üçüncü oranı olan 2016 yılında bütçesinin % 10,3'ünü sektöre harcayarak eğitime öncelik vermiştir. Okuryazarlık oranları çok yüksektir, nüfusun % 98,6'sı okuma yazma yeteneğine sahiptir.
Yükseköğretim Kurumları:
St. George Üniversitesi, Amerikan Devletleri Örgütü (OAS)
T.A. Marryshow Community College
Grenada'da UWI Açık Kampüsü
Yeni Yaşam Organizasyonu (NEWLO)
Ulaşım
[değiştir | kaynağı değiştir]Maurice Bishop Uluslararası Havalimanı, Grenada'nın ana havalimanıdır ve ülkeyi diğer Karayip adaları, ABD, Kanada ve Avrupa'ya bağlar. Ayrıca Carriacou'da bir havaalanı var. George's ve Hillsborough arasında günlük hızlı feribot seferleri vardır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2021.
- ^ "Grenada citizenship by investment everything to know about". 11 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Grenada Hükûmeti websitesi27 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Trafik Akışının Sol Olduğu Ülkeler | ||
|---|---|---|
| Avrupa |  | |
| Amerika | ||
| Asya | ||
| Afrika | ||
| Okyanusya | ||
Bağımlı ülkeler italik yazılmıştır. 1Tamamı Asya'da olmasına rağmen kültürel özellikleri Avrupa'ya benzediğinden Avrupa Birliği'ne üyedir. 2Avrupa Birliği'ne üye. 3Sınırlı tanınmış olan devlet. | ||
| Otorite kontrolü |
|
|---|
