Gazze Muharebesi (MÖ 312)
| Gazze Muharebesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Üçüncü Diadoki Savaşı | |||||||
 Gazze Muharebesi'nin muhtemel tasviri, Sidon, Lübnan yakınlarındaki İskender Lahdi üzerinde (MÖ 4. yüzyıl).[1] | |||||||
Koordinatlar 31°31′K 34°27′D / 31.517°K 34.450°D
| |||||||
| Taraflar | |||||||
|
Ptolemaios Seleukos | Antigonos | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
|
I. Ptolemaios Soter I. Seleukos Nikator | I. Demetrios Poliorketes | ||||||
| Güçler | |||||||
|
18,000 piyade 4,000 süvari |
12,500 piyade 4,400 süvari 43 savaş fili | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| Bilinmiyor |
500 ölü 8,000 esir 43 savaş fili | ||||||
Savaş düzeni: | |||||||
Gazze Muharebesi, Mısır satrapı I. Ptolemaios Soter ile I. Antigonos Monophtalmos'un oğlu I. Demetrius Poliorketes arasında yapılmıştır. MÖ 312'deki savaş, Üçüncü Diadoklar Savaşı'nın bir parçasıydı ve Gazze şehri yakınlarında yapıldı.
MÖ 312'nin sonlarında Ptolemaios, Mısır'dan Levant'a doğru bir işgal başlattır ve 18.000 piyade ve 4.000 süvari ile Sina Yarımadası'nın kuzey kenarı boyunca ilerler. Zamanında istihbarat alan Demetrius, birliklerini kışlık karargahlarından geri çağırır ve onları Gazze'de toplar. Demetrius'un danışmanları, daha fazla askeri deneyime sahip olan Ptolemaios ve Seleukos ile askeri bir çatışmadan kaçınmasını söylerler, ancak o tavsiyelerini görmezden gelir.[2] Savaşta Demetrius kesin bir yenilgiye uğrayarak, 500 adamını kaybeder, 8,000 esir verir ve tüm fillerini kaybeder. Ordusuyla birlikte Fenike'deki (günümüz Lübnan'ı) Trablus şehrine çekildi.
Kuvvetler
[değiştir | kaynağı değiştir]Demetrius, sol kanadında komutası altında 2.900 seçkin süvari, 1.500 hafif piyade ve 30 Hint savaş fili konuşlandırdı. Yaklaşık 11.000 kişilik Antigonos falanksı merkezde konuşlandırıldı, önünde 13 savaş fili ve ana hattı koruyan hafif piyadeler vardı. Antigonos sağ kanadında ise 1.500 süvari bulunuyordu.[3]
Ptolemaios ve Seleukos başlangıçta süvarilerinin çoğunu sol kanada yerleştirdiler, ancak Demetrius'un düzenini öğrendiklerinde, kişisel komutaları altında 3.000 ağır süvarilerini sağ kanatta topladılar. Fillerin yoluna cihazları atmak ve ardından filbakıcıları hedef almak için emredilen fil karşıtı cihazlarla (zincirlerle birbirine bağlanmış sivri uçlar) donatılmış 3.000 hafif piyadeden (peltast, okçu ve sapan kullananlar) oluşan bir fil karşıtı birlik süvarilerin önüne yerleştirildi. Falanksları merkezde konuşlandırıldı, geri kalan 1.000 süvari ise sağ kanada yerleştirildi.[3]
Savaş düzeni
[değiştir | kaynağı değiştir]- sol kanat: 2,900 süvari, 1,500 hafif piyade ve 30 savaş fili Demetrios'un kumandası altında
- merkez: 11,000 piyade falanks ve 13 fil
- sağ kanat: 1,500 süvari
- sol kanat: 3,000 süvari
- merkez: 18,000 falanks
- sağ kanat: 1,000 süvari
Çarpışma
[değiştir | kaynağı değiştir]
Savaş, daha güçlü süvari kanatlarının öncü birliklerinin birbirine girmesiyle başlar. Demetrius düşmanı püskürtür. Ptolemaios ve Seleukos, Demetrius'un sol kanadını dolaşarak saldırmak için harekete geçerler. Mızrakları parçalandıktan sonra her iki tarafın süvarilerinin kılıçlarıyla savaştığı şiddetli bir yakın dövüş başlar. Kanattaki süvari savaşı devam ederken, Demetrius, Ptolemaik falanksın moralini bozma umuduyla fillerini ileri sürer. Filler yaklaştıkça, Ptolemaik okçular ve ciritçiler filleri ve mürettebatlarını ok yağmuruna tutmaya başlar. Bu, bazı fillerin sivri zincirlere basmasıyla birlikte paniklemelerine neden olur. Neredeyse tüm mürettebatı vurduktan sonra, Ptolemaik hafif piyadeler fillerin çoğunu ele geçirmeyi ve öldürmeyi başarırlar. Fillerin kaybı Demetrius'un süvarilerini paniğe sürükler ve adamlarının çoğu geri çekilir. Piyade daha sonra savaşa girer ve mücadele şiddetlenir. Ancak, hiçbir falanks üstünlük sağlayamaz. Daha fazla süvarinin geri çekilmesini engellemeye çalıştıktan sonra, Demetrius ve kalan süvariler geri çekilir, ancak açık ovada geri çekilirken hala düzenlerini korumayı başarırlar. Bu, Ptolemaios ve Seleukos'u düşmanı takip etmekten caydırır. Ptolemaik falanks, Antigonos falanksını geri itmeye başlar ve Antigonos falanjitleri silahlarını bırakıp kaotik bir şekilde geri çekilirler. Ptolemaios ve Seleukos bir zafer kazandılar.
Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]Demetrius, Olynthuslu Andronicus gibi generaller ve tüm filleri dahil olmak üzere 8.500 adamını kaybeder (500'ü savaşta öldürülür, 8.000'i esir alınır). Fenike'deki Tripolis'e'a çekilr ve ordusunu yeniden oluşturmaya başlar. Ayrıca, Karya'daki seferini yeni bitirmiş olan babasından yardım göndermesi için bir istekte bulunur.
Bu arada, Seleukos, Ptolemaios'u kendi hizmetinden serbest bırakmaya ve ona bir ordu vererek, valisi kalmamış olan eski Babil eyaletini geri alması için ikna etmeyi başarır (çünkü Peithon savaşta ölmüştü). Ptolemaios bu teklifi kabul eder ve Seleukos'u yaklaşık 1.000 askerden oluşan küçük bir birlikle Babil'e gönderir.[4]
Popüler kültürde
[değiştir | kaynağı değiştir]Alfred Duggan'ın Demetrius'un hayatını konu alan romanı, Elephants and Castles,[5] savaşı ele alır.
Christian Cameron'ın Tyrant serisinin üçüncü romanı, Funeral Games,[6] Gazze Savaşı'nı konu alır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Istanbul Archaeological Museum notice". 12 Ocak 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2025.
- ^ Diodorus Siculus, Bibliotheca Historica, XIX 81,1
- ^ a b Diodorus Siculus,Bibliotheca Historica, XIX 83,1-3.
- ^ Diodorus Siculus,Bibliotheca Historica XIX 86,1-5.
- ^ Elephants and Castles, ABD başlığı, Besieger of Cities (1963)
- ^ Funeral Games (2010)