Gamsız Hasan Paşa
Gamsız Hasan Paşa veya Miralay Hasan Bey (1804, Hemşin, Rize - 18 Ocak 1873,[1] İstanbul) Girit İsyanında Yunanların Erkadi gemisini ele geçirmesiyle tanınan Osmanlı komutanı.
Gamsız Hasan Bey, 1804 yılında Hemşinli bir ailenin çocuğu olarak doğdu. 1821 veya 1822 yılında İstanbul'a gelerek Osmanlı tersanesinde çalışmaya başladı. İlk önce kalyon neferi olarak çalışan Hasan Paşa, sonrasında topçu çavuşluğuna terfi etti.
Hain Ahmed Paşa'nın İskenderiye'ye götürerek Osmanlı'ya isyan eden Kavalalı Mehmed Ali Paşaya teslim ettiği donanmadaki gemilerden birinde olan Hasan Çavuş, bulunduğu kalyonun kumandasını ele geçirerek gemiyi bir gecede İskenderiye Limanı'ndan kaçırıp İstanbul'a geri getirdi. Bu başarısından dolayı dönemin padişahı II. Mahmud tarafından subaylığa terfi ettirildi. Buharlı gemilerin Osmanlı donanmasına katılmasıyla birlikte süvari ve kaptan olarak görev yaptı.
Kılıç Ali ve İzzeddin Vapurlarının komutanlığını yaptı.[2] Girit İsyanında İzzeddin Vapuru'nun süvarisi iken Akdeniz'de Erkadi (Arkadi) isimli Yunan gemisini takip ederek ele geçirdi. Sultan Abdülaziz, Gamsız Hasan Bey'in bu başarılarını ödüllendirerek kendisine murassa kabzalı elmas işlemeli bir kılıç ve elmasla süslü bir ağızlık hediye etti. Gamsız Hasan Bey, 1873 yılında İstanbul'da öldü.[3]
Mirası
[değiştir | kaynağı değiştir]Denizci motifleriyle süslenmiş olan mezar taşı Eyüpsultan'dadır ve Ebussuud Efendi Kabri ve Haziresi olarak bilinmektedir. Gamsız Hasan Bey'in Erkadi isimli Yunan gemisini gördüğü dürbünü ve Hüseyin Hüsnü Efendi'nin 1900 yılında yaptığı Gamsız Hasan Bey portresi Deniz Müzesi'nde sergilenmektedir.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Dizdaroğlu, Ferhat (18 Şubat 2018). "Arkadi Vapuru'nun zaptı". yeniakit.com.tr. 9 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.
- ^ Hasan Cem, Cafer Zorlu (1990). Ke'lalaka Osmanlılar'da lakaplar ve hikâyeleri. Yılmaz Yayınları. s. 130. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.
- ^ "Hasan Bey (Gamsız) article". istanbulansiklopedisi.org. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.
- ^ Akad, Mehmet Tanju (Şubat 2017). "Önce esaretten kaçtı sonra Erkadi'yi yaktı". tarihdergi.com. 18 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2025.