Gürcü Nusret
| Kahveci Gürcü Nusret | |
|---|---|
| Diğer ad(ları) | Tahtî |
| Doğum | 15 Temmuz 1846 Hasköy, İstanbul |
| Ölüm | 1906 Sinop |
| Alanı | Resim, Şiir |
Gürcü Nusret (d. 15 Temmuz 1846, Hasköy, İstanbul - ö. 1906, Sinop), Osmanlı dönemi halk ressamı ve halk şairidir. Cezaevine düşmüş şairlerin şiirlerinden oluşan Zindan Şiirleri adlı antolojisiyle tanınır. Kahvehane işlettiği için Kahveci Gürcü Nusret olarak da bilinir.[1]
Gürcü Nusret, hünkâr hamamcısı olarak bilinen Gürcü Mevlud Ağa ile Meryem Dudu'nun oğludur. Osmanlı sarayında yetişmiş Gürcü esirlerden olduğu tahmin edilen Mevlud Ağa, Hasköy iskelesinde kahvehane işletiyordu. Nusret'in “Kahveci” lakabıyla anılmasına vesile olan kahvehane babasından kalmıştır. Hasköy Nalınlı Hoca Mektebi'nde eğitime başlayan Gürcü Nusret, Mekteb-i Eyyam Rüsdiyesi'nde okurken yaptığı resimlerle dikkati çekmiştir. On yedi yaşındayken babasının ölümü üzerine eğitimine son vermiş, Hasköy'de tulumbacı olarak çalışmaya başlamıştır. Bu sırada tulumbacılıkla ilgili şiirler ve maniler yazmıştır. Bir kabadayı olarak da tanınan Gürcü Nusret, Hasköy tulumbacıların ikinci reisliğine yükseldiği sırada, 1873 yılında işlediği cinayetten dolayı müebbet hapse mahkûm edilip Rodos zindanına gönderilmiştir. 1876 yılında İstabul'da nakledilmiş ve uzun süre buradaki zindanda yatmıştır. 1894 yılında zindandaki bir olaydan sorumlu tutulmuş ve Sinop zindanına gönderilmiştir. 1906 yılında burada ölmüştür.[2]
Gürcü Nusret, yazdığı şiirlerde “Tahtî” mahlasını kullanmıştır. Bir tür antoloji olan Zindan Şiirleri'nde kendisiyle birlikte 23 şairin hayat hikâyeleri ile şiirlerini toplamıştır. Diğer şairler "Bahtî", "Giryanî", "Zindanî", "Zencirî", Maşukî" ve "Üryanî" gibi mahlaslar kullanmıştır. Bu eserindeki bazı şiirler şarkı sözleri olarak derlenip bestelenmiştir.[3] Gürcü Nusret, tulumbacıların ve hapiste birlikte yattığı kişilerin resimlerini yapmış, resimlerinde kara kalem ve suluboya kullanmıştır. Ayrıca hapishanede bir büyücü Bektaşi babasının yazdırdığı tılsımları resmetmiştir.[2][4] Gürcü Nusret'in bazı resimleri kopyalanmış ve Reşad Ekrem Koçu'un yönetiminde hazırlanan İstanbul Ansiklopedisi'nde yayımlanmıştır.[5][6][7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Reşad Ekrem Koçu, İstanbul Tulumbacıları, İstanbul, 2016, s. 275-281, ISBN 978-605-09-3341-3
- ^ a b Murat Kasap, Osmanlı Gürcüleri, İstanbul, 2010, s. 301.
- ^ ""Lan N'oldu" ve diğerleri". 11 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2024.
- ^ Reşad Ekrem Koçu, İstanbul Tulumbacıları, İstanbul, 2016, 275-281, ISBN 978-605-09-3341-3
- ^ ""Başka Kaydı Yok" - saltonline-org" (PDF). 29 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Eylül 2024.
- ^ İstanbul Ansiklopedisi, 1966, 8. Cilt, s. 4593
- ^ İstanbul Ansiklopedisi, 1968, 9. Cilt, s. 4796