Faruk Şen

Faruk Şen (21 Nisan 1948, Ankara - 25 Ocak 2025, İstanbul), Alman vatandaşı Türk akademisyendir. 1967 yılından beri Almanya'da yaşayan Faruk Şen, 1985 yılından 2008 yılına kadar Türkiye Araştırmaları Merkezi'nin yöneticiliğini yaptı. 26 Ocak 2025'te kanser sebebiyle hayata gözlerini yumdu.^[1]

Hayatı

İstanbul Alman Lisesi mezunudur.^[2] Lise eğitimini tamamladıktan sonra uzmanlık eğitimi için Almanya'ya gitti. 1967 yılında Münster Vestfalya Wilhelm Üniverstitesi'ne kabul edildi. 1971 yılında işletme idaresi uzmanı olarak mezun oldu.

1981 yılında yabancılardan sorumlu sosyal danışmanlık vazifesiyle Duisburg Halk Okulu'nda çalışmaya başladı. 1983 yılında Okula Uyum Projesi ve Çocuk Hizmetleri Kurumu'nda yönetici olarak çalıştı. 1985 yılında Almanya'nın Essen kentinde Alman hükûmetinin desteğiyle Türkiye Araştırmaları Merkezi kuruldu ve yönetici olarak Faruk Şen görevlendirildi. 1990 yılında Duisburg-Essen Üniversitesi'nde profesör unvanı aldı.^[3]^[4]

1993 yılında Almanya Sosyal Demokrat Partisi'ne üye oldu. Aynı dönemde tanıştığı psikiyatri mütehassısı İnci Şen ile evlendi.

3 Temmuz 2008'de Türkiye Araştırmaları Merkezi yöneticiliği görevinden uzaklaştırıldı.^[5] Almanya'daki Türk göçmenlerin durumunu Nazi döneminde Yahudiler'e yapılan zulme benzettiği için ağır eleştirilere, hatta iftiralara maruz bırakılan Şen, 2008 yılı sonunda Kuzey Ren-Vestfalya eyalet idaresi ile uzlaşarak görevinden istifa etti.^[4]^[6]

Faruk Şen, Türkiye-Avrupa Eğitim ve Bilimsel Araştırmalar Vakfı TAVAK'ın başkanlığını yürütmekteydi.^[7]

Ermeni soykırımı tartışmaları

Faruk Şen 9 Mart 2006'da, milliyetçi Türkler'in Almanya Federal Meclisi'nin Ermeniler'e soykırım yapıldığına dair kararına^[8] karşı gerçekleştirdiği protesto gösterilerinden^[9] birkaç gün önce, bir radyo mülakatında, 1915'teki Ermeni soykırımının soykırım olmadığına inandığını beyan etti:

"Almanya için kullanılan bu tâbirin Osmanlı İmparatorluğu dönemi için kullanılmasının yanlış olduğu anlamına gelir. Bu nedenle, bu tanıma göre soykırım denilmesinin doğru olmadığını söyleyebilirim." („Das heißt der Begriff, den wir für Deutschland verwenden, stimmt für das Osmanische Reich nicht. Deswegen würde ich sagen, Völkermord nach dieser Definition stimmt nicht.“)^[10]

Bu beyanatın ardından, Yeşiller'in Kuzey Ren-Vestfalya eyalet parlamentosu sözcüsü Monika Düker^[11] ve tarihçiler Wolfgang Benz^[12] ile Medardus Brehl^[13] tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Düker, Şen'in Ermeni Kırımı ile ilgili olarak soykırım teriminin kullanılmasını reddetmesinin, mevcut tartışmayı hiçbir şekilde yansıtmadığını ifade etti. Wolfgang Benz ise, Şen'in yaptığı açıklamanın bilimsel gerçeklerle bağdaşmayan ajitasyon ve propagandadan ibaret olduğunu söyledi. Aynı şekilde Medardus Brehl de, Şen'in ifadelerinin aksine, Ermeniler'e yapılan soykırımın tarihî ve hukukî olarak kanıtlanmış olduğunu vurguladı. Faruk Şen, kendisine yöneltilen eleştirilere karşı herhangi bir açıklama yapmadı.

Ödülleri

2005 Deutsch-Türkischer Freundschaftspreis (Alman-Türk Dostluk Ödülü)
2003 Almanya Federal Cumhuriyeti Liyakat Nişanı
1997 Verdienstorden des Landes Nordrhein-Westfalen (Kuzey Ren-Vestfalya Onur Ödülü)^[14]

Kaynakça

^ Gülen, Ali (26 Ocak 2025). "Prof. Dr. Faruk Şen hayatını kaybetti - Sözcü Gazetesi". Sözcü. 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2025.
^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2013.
^ Wiki'nin Almanca versiyonundan çeviridir
^ ^a ^b "Judenvergleich: Türkeiforscher Sen gibt auf". Der Spiegel (Almanca). 15 Temmuz 2008. ISSN 2195-1349. 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "- Abgang mit gütlicher Einigung". Deutschlandradio (Almanca). 5 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ Beucker, Pascal (16 Temmuz 2008). "Faruk Sen verlässt Zentrum für Türkeistudien: Der Abgeschobene". Die Tageszeitung: taz (Almanca). ISSN 0931-9085. 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "faruksenprofdr". Twitter. 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ WELT (17 Mart 2006). "Streit um Armenier-Resolution: Türkische Nationalisten demonstrieren in Berlin". DIE WELT (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "Faruk Sen: Massaker an Armeniern war kein Völkermord". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "Grüne: Sen soll erneut zu Völkermord an Armeniern Stellung nehmen". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ ""Leugnen von historischen Ereignissen ist bloße Agitation und Propaganda"". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "Genozidforscher: Völkermord an Armeniern ist historisch nachgewiesen". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.
^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2008.

Dış bağlantılar

Alman Ulusal Kütüphanesi Deutsche National Bibliothek'te Faruk Şen ile ilgili kayıtlar 23 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Der Tagesspiegel gazetesi için Faruk Şen tarafından İshak Alaton ile yapılmış bir mülakat 23 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
Türkiye-Avrupa Eğitim ve Bilimsel Araştırmalar Vakfı 23 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

[1] Gülen, Ali (26 Ocak 2025). "Prof. Dr. Faruk Şen hayatını kaybetti - Sözcü Gazetesi". Sözcü. 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2025.

[2] "Arşivlenmiş kopya". 19 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2013.

[kaynak_1-3] Wiki'nin Almanca versiyonundan çeviridir

[spiegel.de-4] "Judenvergleich: Türkeiforscher Sen gibt auf". Der Spiegel (Almanca). 15 Temmuz 2008. ISSN 2195-1349. 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[5] "- Abgang mit gütlicher Einigung". Deutschlandradio (Almanca). 5 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[6] Beucker, Pascal (16 Temmuz 2008). "Faruk Sen verlässt Zentrum für Türkeistudien: Der Abgeschobene". Die Tageszeitung: taz (Almanca). ISSN 0931-9085. 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[7] "faruksenprofdr". Twitter. 4 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[8] "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[9] WELT (17 Mart 2006). "Streit um Armenier-Resolution: Türkische Nationalisten demonstrieren in Berlin". DIE WELT (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[10] "Faruk Sen: Massaker an Armeniern war kein Völkermord". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[11] "Grüne: Sen soll erneut zu Völkermord an Armeniern Stellung nehmen". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[12] ""Leugnen von historischen Ereignissen ist bloße Agitation und Propaganda"". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[13] "Genozidforscher: Völkermord an Armeniern ist historisch nachgewiesen". Deutschlandfunk Kultur (Almanca). 23 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2021.

[kaynak_2-14] "Arşivlenmiş kopya". 26 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2008.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]