Evrensel Sistem

Morton A. Kaplan tarafından geliştirilen uluslararası siyasi sistem modellerinden dördüncüsü, evrensel sistemdir. Uluslararası ilişkilerde Morton A. Kaplan, varsayımsal nitelikte altı çeşit sistem modeli oluşturmuştur. Sistemler birbirleriyle bağlantılıdır ve her biri kendi içlerinde düzenlere sahiptirler. Kaplan'ın dördüncü modeli olan evrensel sistem, gevşek iki kutuplu sistemdeki evrensel aktörün işlevinin genişlemesiyle ortaya çıkacak bir sistem olarak düşünülmektedir. Sistem, konfederal bir sistem olarak görülmektedir. Evrensel sistem, siyasal, ekonomik, idari ve yargısal işlevleri görecek bütünleştirici bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla sistem bütünleşmiş ve istikrarlı bir sistem olarak kabul edilir. Fakat sistem bu duruma gelinceye kadar uzun bir istikrarsızlık dönemi geçirebilir. Bu tür sistemlerde devletler amaçlarına barışçıl yollarla ulaşmaya çalışırlar. Çatışmalar sistemin kurallarına göre çözümlenir. Uluslararası örgütlerde görev alanlar, öncelikle uluslararası sistemin gereklerine göre davranırlar. Diğer bir deyişle kararlarını ulusal gereklerin baskısı altında kalmadan verirler. Bununla beraber, ulusal devletler sistemin işleyişinin devamı için kendi siyasal ve toplumsal yapılarında gerekli değişiklikleri yapmak istemediklerinde veya gerektiği ölçüde özveride bulunmadığı takdirde sistem, hiyerarşik, iki kutuplu ya da güç dengesi sistemine dönüşebilir. Kısaca; evrensel aktörün genişlemesi ile oluvereceği öngörülür. Bütünleşmiş ve istikrarlı bir sistem olup devletler hedeflerine barışçıl yollardan ulaşmaya çalışır.