Epaminondos
 | Bu madde hiçbir kaynak içermemektedir. (Ağustos 2012) (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
| Epaminondas Ἐπαμεινώνδας | |
|---|---|
| |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | M.Ö. 410ler İstefe, Böotya |
| Ölüm | M.Ö. 362 Mantineia, Mora Yarımadası yakınında |
| Askerî hizmeti | |
Epaminondos Thebaili general. "Çarpık Düzen" savaş stilini geliştirdi. Başarısı sayesinde Thebai ve Hellas yönetiminde birinci adam oldu. Sparta ile yapılan bir savaşta öldü. Thebai daha sonra onun dönemindeki başarıları tekrar yakalayamadı.
Antik Yunanistan devrinde savaşlar iki ordunun tek sıra halinde karşılaşıp sayısal veya becerisel üstünlüğü olanın kazandığı bir sistemle çarpışılıyordu. Peloponez Savaşı'ndan sonra Sparta devleti, Yunanistan'ın lideri konumuna geçti. Sparta, Tebai ile bir süre sonra ters düştü ve üzerine bir ordu gönderdi. Spartalılar karşısında telaşa kapılan Tebai meclisi Spartalıların istekleri kabul etmek üzereyken, Epaminondos Sparta ordusunu yenebileceğini iddia etti. Meclisi ikna eden general Tebai başkomutanlığına getirildi. 6 Temmuz MÖ 371'de iki ordu Tebai dışında Leuctra Muharebesi'nde karşılaştı. Epaminondos bu muharebede kendi uygulaması olan "Çarpık Düzen" savaş stilini geliştirdi. Bu stil Yunanların alışılagelmiş "Falanks formasyondan farklıydı. Ordusunun sağ kanadındaki adam sayısını düşmanın sol kanadından fazla tuttu. Böylece savaş esnasında Sparta sol kanadı çöktü ve sağ kanattan saldıran Tebai ordusu Sparta sağ kanadını da sardı. Böylece Sparta ordusu tamamen yok edildi. Bu savaştan sonra Spartalılar bir daha eski güçlerine kavuşamadı ve Yunanistan'da liderlik Tebai'ye geçti. Diodoros, Epaminondos'un askeri sicili için coşkulu bir şekilde övgüler yağdırır:[1]
Çünkü bana göre o, çağdaşlarını... savaş sanatındaki beceri ve deneyim bakımından geride bırakmıştır. Epaminondas'ın kuşağında ünlü adamlar vardı: Thebalı Pelopidas, Timoteus ve Konon, ayrıca Chabrias ve İfikratis... biraz daha eski bir kuşaktan olan Spartalı Agisilaos. Bunlardan daha da öncesinde, Medler ve Persler zamanında, Atina'da Solon, Themistokles, Miltiades ve Kimon, Myronides ve Perikles ve diğerleri, Sicilya'da ise Deinomenes'in oğlu Gelon ve daha başkaları vardı. Yine de, bunların niteliklerini Epaminondas'ın komutanlığı ve şöhretiyle karşılaştırırsanız, Epaminondas'ın sahip olduğu niteliklerin çok daha üstün olduğunu görürsünüz.
Epaminondos'un bulduğu "Çarpık düzen" daha sonra Büyük İskender'in babası II. Filip tarafından geliştirildi. Büyük İskender girdiği savaşlardaki başarıları Epaminondos'un Çarpık düzeni'nin geliştirilmiş şeklini kullanarak kazandı. Türk ve Osmanlı ordularının kullandığı "sarma" ve "hilal" taktiklerinin kökeninin eski orta asya geleneklerine dayandığı bilinse de çarpık düzenle benzerlik gösterir. Mustafa Kemal Paşa komutasındaki Türk Kurtuluş Savaşı'nda da, Türk ordusunun kazandığı Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz savaşlarının taktiği çarpık düzenin gelişmiş örnekleridir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ Diodorus Siculus 1952, ss. 197 –199.
- Genel
- Diodorus Siculus (1952) [1st century BC]. Diodorus of Sicily in Twelve Volumes
(Yunanca ve İngilizce). 7. Sherman, Charles L. tarafından çevrildi. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ss. 197-199.
