Elmalı strudel
| Elmalı strudel | |
|---|---|
 | |
| Alternatif isim | Apfelstrudel, Apple strudel, štrúdl, שטרודל |
| Ülke(ler) | Avusturya |
| Bölgesi | Viyana |
| Tipi | Hamur işi |
| Ana malzemeler | Elma, un, tereyağı, kuru üzüm, su, sıvı yağ, şeker, galeta unu, kimyon |
| Kalori | 100g için 273,9 kcal |
Elmalı strudel (Almanca: Apfelstrudel, İngilizce: Apple strudel, Çekçe: štrúdl, Yidiş: שטרודל), kökeni Avusturya mutfağına dayanan, ince açılmış hamurun içine elmalı harç konularak rulo şeklinde sarılıp pişirilen geleneksel bir tatlıdır. Avusturya'nın yanı sıra Almanya, Macaristan ve Çekya gibi Orta Avrupa ülkelerinde de popülerdir. Strudel kelimesi Almanca'da girdap veya spiral anlamına gelir ve tatlının sarılarak yapılmasından dolayı bu isim verilmiştir.
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Un ve suyla yufka açma sanatı, Avrupa'ya özgü değildir. Bu sanat önce Arap ülkelerinden Anadolu'ya yayılmış, sonra da Türkler'in Macaristan'ı işgali ve ardından da Viyana'yı kuşatması ile Orta Avrupa'ya gelmiştir. O dönemde önceleri orduya dayanıklı gıda sağlamak için sıklıkla hamur işleri üretilmiş, sonraları bu iş iyice yaygınlaşarak soyluların mutfaklarına kadar girmiştir.[1]
Strudel'in, özellikle baklava olmak üzere Orta Doğu kökenli hamur işlerinin bir evrimi olduğu düşünülmektedir. Orta Avrupa mutfak etkileriyle zamanla daha ince ve daha zarif bir hâle gelmiştir. Bilinen en eski strudel tarifi 1697 yılında kayda geçirilmiştir ve bu kayıt günümüzde Viyana Şehir Kütüphanesi'nde bir el yazmasında muhafaza edilmektedir.[2][3]
Elmalı Strudel'in Habsburg İmparatorluğu'nun saray erbabı arasındaki ünü 18. ve 19. yüzyıllarda zirveye ulaştı.[3] Viyana'daki Schönbrunn Sarayı'nda görkemli biçimde sunularak kraliyet sofralarının vazgeçilmezlerinden biri hâline geldi. Kısa sürede Orta Avrupa'daki fırınlara ve kahvehanelere yayıldı; özellikle Avusturya, Macaristan, Çek ve Alman mutfaklarında önemli bir yer edindi. 19. ve 20. yüzyılın başlarında gerçekleşen Avrupa göçleriyle birlikte elmalı strudel dünya geneline, özellikle Kuzey Amerika'ya ve diğer bölgelere yayıldı.[2]
Sunumu
[değiştir | kaynağı değiştir]Birçok ülkede vanilyalı dondurma, krema, muhallebi ya da vanilya sosu; elmalı strudel için popüler eşlikçiler arasındadır. Çay, kahve ve hatta şampanya ile servis edilebilir.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Dağlı, Oytun. "Avusturya Mutfağında Apfelstrudel". Kısık Ateş Akademi. 7 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2026.
- ^ a b "The Delicious History and Origins of Apple Strudel". Baking Heritage (İngilizce). 5 Haziran 2025. 20 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2026.
- ^ a b "A Brief History of Apple Strudel". The Delaunay (İngilizce). 14 Kasım 2018. 13 Ekim 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2026.
- ^ June Meyer, Aaron Meyer. Authentic Hungarian Heirloom Recipes (İngilizce).