Elba bayrağı
 | |
| Kullanan(lar) | Elba Prensliği |
|---|---|
| Kabul tarihi | 4 Mayıs 1814 |
| Kaldırılma tarihi | 1815 |
| Oran | 2:3 |
| Tasarım | Beyaz zemin üzerine kırmızı renkli çapraz şerit ve şeridin içerisinde altın renginde üç adet arı sembolü |
| Tasarlayan | Napolyon Bonapart |
Elba bayrağı, Fontainebleau Antlaşması neticesinde İmparatorluğu nihayete eren Napolyon Bonapart'ın 4 Mayıs 1814 ile 26 Şubat 1815 tarihleri arasında Elba adasının hükümdarlığını yaptığı dönemde kullanmış olduğu bayraktır. Napolyon'un adaya gelmesiyle beraber kullanılmaya başlanan bayrak, eski imparatorun adaya ayak bastığı gün Portoferraio'nun en yüksek noktasına çekilmiş olup günümüzde Napolyon'un Portoferraio'da kaldığı dönemdeki ikâmetgâhı Palazzina dei Mulini'de muhafaza edilmektedir. Sâbık imparator tarafından tasarlanan bu bayrağın anlamı, tarihçiler arasında uzun zamandan beri tartışma konusu olmaya devam etmektedir.
Kırmızı Şerit
[değiştir | kaynağı değiştir]
Bayrağın temelini oluşturan beyaz zemin üzerine çapraz kırmızı şeridin kökenine dair farklı teoriler mevcuttur. Bu iddialardan bir tanesi; kırmızı ve beyaz renklerin, Napolyon'un Elba'daki sürgün hayatında eski imparatorun yanında bulunan Polonyalı Binbaşı Jan Paweł Jerzmanowski'nin şerefine Polonya bayrağından esin alınarak seçildiği yönündedir. Buna karşın birçok araştırmacı-yazar, Napolyon'un bayrağı tasarlarken içerisinde çeşitli bayrakların bulunduğu resimli bir kitaptan ilham aldığını belirtmektedir. Napolyon'u Marsilya'dan Elba'ya götüren İngiliz fırkateyni HMS Undaunted'ın komutanı Thomas Ussher, "Napolyon'un yanında, eski ve modern tüm Toskana bayraklarının içinde bulunduğu bir kitap vardı ve seçtiği bayrak hakkında fikrimi sordu." [1] şeklindeki anlatımıyla bunu doğrulamaktadır. Eski imparatora Elba'da eşlik etmek üzere görevlendirilen İngiliz yetkilisi Neil Campbell; Ussher'ın anlattıklarını, günlüğüne yazmış olduğu "Mümkün olduğunca eski bir Toskana bayrağıydı."[2] sözleriyle doğrulamaktadır.
Toskana Büyük Düklüğü bayrağı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bazı kaynaklara göre, beyaz zemin üzerine çapraz kırmızı şerit, önce Medici, daha sonra da Habsburg-Lorraine hanedanları tarafından yönetilen ve adanın önceki sahibi olan Toskana Büyük Düklüğü'nün bayrağından mülhem olarak ortaya çıkmıştır. Robert Christophe, eserinde "Bayrağı bizzat İmparator tasarladı. Beş günlük yolculuk boyunca Elba hakkında, Fontainebleau'dan getirdiği, bazı kitapları inceledi. Adanın eski yöneticileri olan Medicilerin armasından esinlenerek, beyaz zemin üzerine üç altın renkli arı bulunan çapraz bir şeritli yeni bir bayrak tasarladı. Floransa'nın sembolü Elba halkı tarafından takdir edilmiş olmalıydı ve imparatorluk armasını ve forsunu anımsatan altın arılar, Cambronne komutasındaki askerlere yönelik bir saygı göstergesi olarak düşünülmüştü; bu askerler Fransa'yı geçtikten 20 gün sonra Portoferraio'ya ulaşacaklardı." diye belirtmektedir.[3] Ancak Medici Hanedanı döneminde kullanılan Toskana Büyük Düklüğü bayrağının, beyaz renkli zemini haricinde, Elba bayrağıyla hiçbir benzerliği bulunmamaktadır. Kırmızı-beyaz-kırmızı yatay şeritli Habsburg-Lorraine Hanedanı dönemi bayrağı ise, renksel olarak Elba bayrağına daha fazla benzemektedir.
Piombino Lordluğu bayrağı
[değiştir | kaynağı değiştir]Ancak konu hakkında çalışan başka isimlere göre, prensliğin bayrağı, önce Piombino Lordluğu, sonrasında da Piombino Prensliği sanıyla Piombino şehrini ve şehirle beraber Elba adasını yöneten Appiano Hanedanı'nın bayrağından esinlenerek tasarlanmıştır. Bu bayrak; beyaz zeminli ve sol üst köşesinden başlayarak sağ alt köşede nihayete eren, kırmızı ve beyaz karelerden müteşekkil, çapraz bir şeritten meydana gelmektedir. İtalyan tarihçi Vincenzo Mellini Ponçe de Léon'un belirttiğine göre, "Elba sakinlerine, Pisa Cumhuriyeti'nin çöküşünden sonra Elba'yı yöneten ilk efendileri Appiano Hanedanı'nı hatırlatıyordu.".[4]
Çıkarım
[değiştir | kaynağı değiştir]Napolyon, muhtemelen Elba halkına hem tanıdık gelecek hem de yenilik barındıracak bir bayrak oluşturmaya çalışmıştır. Bu yüzden, Medici ve Appiano Hanedanları bayraklarında baskın olarak görülen beyaz renk, Habsburg-Lorraine ve Appiano Hanedanları bayraklarında bulunan kırmızı renk ve Appiano Hanedanı bayrağındaki çapraz şeridin hepsinden ilham alarak bayrağı oluşturmuştur.
-
Appiano Hanedanı döneminde kullanılan Piombino Lordluğu bayrağı -
Medici Hanedanı saltanatında kullanılmış olan Toskana Büyük Düklüğü bayrağı (1562-1737) -
Habsburg-Lorraine Hanedanı dönemi esnasında kullanılmış olan Toskana Büyük Düklüğü bayrağı, (1765-1800; 1814-1859)
.svg)
.svg)
Altın renkli arılar
[değiştir | kaynağı değiştir].svg)
Arıların mânâsıyla alâkalı olarak ortaya konulan çeşitli görüşler arasında, Napolyon'un Elba sakinlerinin birliğini ve çalışkanlığını sembolize etmek istediğine dair bir görüş bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, başka bir görüş ise, Napolyon'un kendisinin bu hususa dair yapmış olduğu bir açıklamasının üzerine düşmektedir. Sâbık imparator, Amiral Thomas Ussher ile yaptığı bu görüşmede, "Üç arıyı seçmemin nedeni, üç hükümdara sahip olmuş olan ve şimdi benimle birlikte nihayet tek bir bayrak altında birleşen Elba halkını temsil etmeleridir"[kaynak belirtilmeli] şeklinde bir beyanâtta bulunmuştur. Altın renkli arılar, Napolyon tarafından sıklıkla kullanılmış olan bir semboldür.
Napolyon veksillolojisinde arılar
[değiştir | kaynağı değiştir]Arılar; Napolyon tarafından seçilmiştir. Bunun maksadıysa, kurmuş olduğu yeni hanedanı Fransız tarihinin eski ve köklü hanedanı Merovenjlere bağlama çabasıdır. 1653 yılında Tournai'de, ilk Hristiyan Frank kralı I. Clovis'in babası ve 457 senesinde Merovenj Hanedanının kurucusu olan I. Hilderik'in kabrinde bulunan altın renkli arılar, Fransa krallarının ilk amblemi olarak kabul edilmiştir.[5] Arıların, ölümsüzlük ve dirilişin bir işareti olduğu düşünülmektedir.[6]
Polonya Süvarileri (Chevau-léger)
[değiştir | kaynağı değiştir]
Elba bayrağının sıklıkla Polonya Süvarileri (Chevau-léger) sancaklarından esinlenilerek oluşturulduğuna inanılır fakat doğru olan bunun tam tersidir. Napolyon ile beraber Elba'ya gelen tüm Polonyalı askerler (Grenadiyerler, Topçular, Chevau-léger Süvarileri ve Mızraklı Süvariler), Binbaşı Jan Paweł Jerzmanowski komutasında tek bir Süvari Alayında toplanmıştır. Alay, Polonya Süvarileri (Chevau-léger) - Napolyon Alayı - Elba Adası'ndaki Napolyon Muhafızları adını almış ve kullanmaları için Elba bayrağı kendilerine verilmiştir. Birlik, daha sonrasında Yüz Gün dönemi esnasında Büyük Ordu'ya dahil olmuştur. Süvari alayının varlığına dair, 1814 öncesi hiç bir kayıt bulunmamaktadır.
Günümüzde, Polonya süvarilerinin bayrağı Paris Ordu Müzesi'nde muhafaza edilmekte ve bayrağın altında şu ifade yer almaktadır:
“Etendard de l’Escadron de Chevau - Légers Polonais”.
Escadron Napoléon - De la Garde de Napoléon a l’Ile d’Elbe
(Don du Prince de la Moskowa le 12 juin 1929).
Bayrağın günümüzdeki kullanımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Elba bayrağı, günümüzde Elba'nın Campo nell'Elba, Marciana Marina ve Rio belediyelerinin bayrak ve armaları ile; Livorno ilinin bayrağı ve armasında mevcuttur.
-
Campo nell'Elba bayrağı -
Livorno ili bayrağı
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Ussher, Sir Thomas; Glover, John R. (1906). Napoleon's Last Voyages. Ithaca: Cornell University Library. ISBN 978-1112512148.
- ^ Campbell, Sir Neil (1869). Napoleon at Fontainebleau and Elba. Londra: J. Murray Library.
- ^ Cristophe, Robert (1959). Napoléon: empereur de l'ile d'Elbe (Fransızca). Paris: Librairie Arthème Fayard.
- ^ Mellini Ponçe de Léon, Vincenzo (1962). Napoleone I all'isola d'Elba (İtalyanca ). Florence: Olschki.
- ^ Schianchi, Lucia Fornari; Sivieri, Patrizia (2003). Museo Glauco Lombardi: Maria Luigia e Napoleone : testimonianze (İtalyanca). Touring Editore. ISBN 978-88-365-2869-1.
- ^ "The symbols of Empire". napoleon.org (İngilizce). Erişim tarihi: 2 Ocak 2026.