Elasa Muharebesi
| Elasa Muharebesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Makkabi İsyanı | |||||||
 Bakkides'in ikinci seferindeki yürüyüş hattının (kırmızı hat) kabaca yeniden tasarımı | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
| Seleukos İmparatorluğu | Makkabi İsyancıları | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Bakkides | Yehuda Makkabi (ölü) | ||||||
| Çatışan birlikler | |||||||
|
20,000 piyade 2,000 süvari |
800–1,000 asker? (antik kaynaklar) Bilinmiyor (modern kaynaklar) | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| Bilinmiyor | Ağır | ||||||
Elasa Muharebesi, MÖ 160 yılının Nisan ayında, Makabi Ayaklanması sırasında, Yehuda Makkabi liderliğindeki Yahudi isyancılar ile Bakkides komutasındaki Seleukos İmparatorluğu ordusu arasında gerçekleşti. Savaş, Seleukos kuvvetlerinin zaferiyle, Makabilerin yenilgisiyle ve Yehuda Makkabi'nin ölümüyle sonuçlandı.[1]
Makabilerin liderliği Yehuda'nın kardeşi Yonatan Apfus'a geçti ve o da MÖ 160'ın geri kalanında Bakkides'e karşı savaşmaya devam etti. Seleukoslar büyük ölçüde zafer kazandı; Kudüs de dahil olmak üzere şehirlerin kontrolü onlara geri verildi, önemli Yahudi ailelerinin rehineleri alındı ve Yahudiye'nin etrafına Seleukos yanlısı garnizonlar yerleştirildi. Bu gerilemeye rağmen kırsal kesimde huzursuzluk devam etti. Matatyahu'nun Haşmonayim oğulları, sonraki sekiz yıl boyunca hükümete karşı çıkmaya devam etti ve sonunda hem Seleukos yöneticileri hem de Romalılar arasında özerkliğe izin verecek müttefikler edinmeyi başardılar. Yehuda'nın kardeşi Şimon HaTarsi, MÖ 142-141'de bağımsız bir Haşmonayim Krallığı kurarak Makabilerin amacını yerine getirdi.
Birincil kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]Elasa Muharebesi, 1. Makabiler kitabında (1. Makabiler 9:1–22) ve Josephus'un Yahudilerin Eski Eserleri 12. Kitap, 11. Bölüm'ünde yer almıştır. 1. Makabiler'deki anlatım, orduların hareketlerini takip etmeyi mümkün kılan ayrıntılı topografik bilgiler sunarak yüksek kalitededir; ancak aynı zamanda ordunun tamamı yerine Yehuda Makkabi'nin kişisel eylemlerine odaklanır. Yazarın ya bir görgü tanığı olması ya da görgü tanığı olan birinden bilgi almış olması mümkündür. Bu bölüm, 1. Makabiler'in diğer savaşlarından farklı, daha şiirsel ve "destansı" bir Koini Yunancası üslubuyla yazılmıştır; bu da, Elasa'yı anlatan pasajlar için varsayılan orijinal İbranice metnin yeniden yapılandırılmasını zorlaştırır.[2]
Josephus, ana kaynağı olan 1. Makabiler'i büyük ölçüde yorumlamıştır. Yehuda Makkabi'nin kamp kurduğu Arbela ve "Beytzeto" gibi bazı yerlerin adlarını da ekler; ancak bunlar, İbraniceden Yunancaya çevrilmiş daha belirsiz yer adlarını fark etmemesinden kaynaklanan hatalar olabilir.[2]
Savaş
[değiştir | kaynağı değiştir]Makkabiler ve Seleukoslar, Elasa ve Berea arasındaki platoda savaştılar. Buradaki arazi tamamen düz olmasa da, eğimi tatmin edici falanks taktiklerinin kullanılmasına izin verecek kadar açık ve yumuşaktı; bu da muhtemelen deneyimli Seleukos ağır piyadesinin lehineydi. Seleukoslar kanatlarında süvari, merkezde ağır piyade falanksı ve önde okçular ve sapancılar gibi avcı erleriyle konuşlanmıştı. Bakkises, Helenistik ordularda gelenek olduğu üzere sağ kanattaki seçkin süvarilerden komuta ediyordu. Yehuda Makkabi, Adasa Muharebesi'nde Nikanor'a karşı kazanılan zafere benzer şekilde, komutanı öldürmeyi umarak Seleukos ordusunun sağ kanadına saldırmayı tercih etti; bir komutanın kaybı tüm orduyu sarsabilirdi. Sağdaki seçkin atlılar Yahudi ilerlemesinden geri çekildi ve isyancılar muhtemelen Yahudiye Dağları'nın eteklerindeki Baal-hazor'a (modern Uzun Asur) kadar takip ettiler.[3] Savaşın "sabahın erken saatlerinden akşama kadar" sürdüğü belirtiliyor; bu da Yehuda Makkabi'nin kuvvetlerinin Bakkides'i takip etmesinin bir süre sürmüş olabileceğini düşündürüyor.[4] Ancak bu geri çekilme, Bakkides'in zayıflık taktiği olarak Makkabilerin kuşatılıp yenilebilecekleri bir yere çekmek için kullandığı bir taktik olabilir. İster kasıtlı olsun ister olmasın, Seleukoslar yeniden toparlanmayı sağladılar ve isyancı ordusunu kendi sol kanat süvarileriyle tuzağa düşürdüler; süvariler de Yehuda Makkabi'nin kaçış yolunu kesmek için etrafını sardılar. Yehuda Makkabi sonunda öldürüldü ve kalan Yahudiyeli Makkabiler kaçtı.[2]
Sonuçları
[değiştir | kaynağı değiştir]Zaferlerinin ardından Seleukoslar, Yahudiye'deki otoritelerini kısa bir süreliğine yeniden tesis edebildiler. Ancak Yehuda Makkabi'nin kardeşleri Yonatan Apfus ve Şimon HaTarsi, Seleukos generaline karşı yeni savaşlar açtılar. Her iki taraf için de yıllarca süren mücadelelerin ardından Şimon HaTarsi, Yahudiye'nin kontrolünü ele geçirip Seleukosları kovmayı başardı. Halefleri, iç güç mücadeleleri nedeniyle yalnızca yaklaşık yüz yıl sürecek olan Haşmonayim Hanedanı'nı kurdu.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Özel
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "oremus Bible Browser : 1 Maccabees 9:1–22". bible.oremus.org. 14 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2025.
- ^ a b c Bar-Kochva 1989, s. 376–378
- ^ Bar-Kochva 1989, s. 69–75
- ^ Bar-Kochva 1989, s. 390–402
Genel
[değiştir | kaynağı değiştir]- Bar-Kochva, Bezalel (1989). Judas Maccabaeus: The Jewish Struggle Against the Seleucids. Cambridge University Press. s. 376–402. ISBN 0521323525.
- Harrington, Daniel J. (2009). The Maccabean Revolt: Anatomy of a Biblical Revolution. Eugene, Oregon: Wipf and Stock. s. 126. ISBN 978-1-60899-113-6.
- Schürer, Emil (1896). A History of the Jewish People in the Times of Jesus Christ. MacPherson, John tarafından çevrildi. Hendrickson Publishers. ISBN 1565630491. Erişim tarihi: 8 Ekim 2021.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Vikikaynak'ta Elasa Muharebesi ile ilgili metin bulabilirsiniz.
