Doğal sınır
Doğal sınır, devletler veya onların alt birimleri arasındaki sınır olup, nehirler veya dağ sırası gibi doğal oluşumlardan kaynaklanır. "Doğal sınırlar doktrini", 18. yüzyılda Batı kültüründe, Jean-Jacques Rousseau'nun "doğal" fikirlerine ve ortaya çıkan milliyetçilik kavramlarına dayanarak gelişmiştir.[1] Çin’de ise benzer bir kavram, doğal kontrol bölgelerinden yola çıkarak daha erken bir dönemde ortaya çıkmıştır.[2]
_and_the_Crown_of_the_Kingdom_of_Poland_(red)_in_1386_-_1434.png)
Doğal sınırlar, tarihsel olarak stratejik açıdan kullanışlı olmuştur çünkü kolaylıkla savunulabilirlerdir. Modern savaşta bile, askeri teknoloji ve mühendislik bu sınırların stratejik değerini bir miktar azaltsa da, doğal sınırlar hâlâ önemini korumaktadır.
Doğal sınırlara ulaşana kadar genişlemek ve bu sınırları ele geçirdikten sonra korumak, birçok devletin temel politik hedeflerinden biri olmuştur. Örneğin, Roma Cumhuriyeti ve daha sonra Roma İmparatorluğu, önce Alpler’e, ardından Ren nehrine, Tuna nehrine ve Sahra çölüne kadar sürekli genişlemiştir. Orta Çağ’dan 19. yüzyıla kadar ise Fransa, sınırlarını Alpler, Pirene Dağları ve Ren Nehri’ne doğru genişletmeyi hedeflemiştir.[3]
Doğal sınırlar, yer değiştirdiğinde bölgesel anlaşmazlıklara yol açabilir. Bunun bir örneği, Amerika Birleşik Devletleri ile Meksika arasındaki sınırı kısmen belirleyen Rio Grande nehridir; bu nehrin hareketi, birden fazla çatışmaya neden olmuştur.
Doğal sınırlar, siyasi sınırları çizen coğrafi özellikler olan manzara sınırlarıyla karıştırılmamalıdır. Manzara sınırları da ormanlar, su kütleleri ve dağlar gibi şekiller alsa da, doğal değil insan yapımıdır. Genellikle antlaşma ile belirlenmiş siyasi sınırları işaretlemek için oluşturulan manzara sınırları, sınır bölgesinin doğal coğrafyasını değiştirerek doğaya aykırı bir durum yaratır. Örneğin, Çin’in Song Hanedanı, göçebe Hıtay halkını durdurmak için kuzey sınırında geniş bir savunma ormanı inşa etmiştir.[4]
Eleştiriler
[değiştir | kaynağı değiştir]1916 yılında yazdığı kitabı The New Europe: Essays in Reconstructionın Dördüncü Bölümünde, İngiliz tarihçi Arnold J. Toynbee, doğal sınırlar kavramını eleştirmiştir.[5] Toynbee, özellikle bu kavramın, ülkelerin doğal sınırlarına ulaşmak için ek savaşlar başlatmasını meşrulaştırdığını belirtmiştir.[5] Ayrıca Toynbee, bir ülkenin bir doğal sınır setine ulaştıktan sonra başka bir ileri doğal sınır setini hedefleyebileceğini vurgulamıştır; örneğin, Alman İmparatorluğu 1871’de batı doğal sınırını Vosges Dağları olarak belirlemiş, ancak Birinci Dünya Savaşı sırasında bazı Almanlar, Calais ve Manş Denizi’ne kadar uzanan daha batıdaki doğal sınırları savunmaya başlamışlardır—bu, Almanya’nın savaş sırasında ele geçirdiği Belçika ve Fransız topraklarını kalıcı olarak elinde tutmasını uygun bir şekilde haklı çıkarıyordu.[5] Doğal sınırlar fikrine alternatif olarak Toynbee, birbirine bağlı ekonomilere sahip ülkeler arasında serbest ticaret, ortaklık ve işbirliğini büyük ölçüde kolaylaştırmayı önermiş, böylece ülkelerin—doğal sınırlarına veya başka bir şekilde—daha fazla genişleme ihtiyacının azalacağını savunmuştur.[5] Bunun yanı sıra Toynbee, ulusal sınırların daha çok kendi kaderini tayin hakkı ilkesine dayanması gerektiğini—yani, belirli bir bölge veya toprak halkının hangi ülkede yaşamak istediğine göre şekillenmesi gerektiğini—öne sürmüştür.[5]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Dikshit, Ramesh Dutta (1999). Political Geography: the Spatiality of Politics. 3rd. New Delhi: McGraw-Hill. s. 70. ISBN 978-0-07-463578-0.
- ^ See Wheatley, Paul (1971). The Pivot of the Four Quarters: a preliminary enquiry into the origins and character of the ancient Chinese city. Chicago: Aldine Publishing. ss. 170-173. ISBN 978-0-85224-174-5.
- ^ Carlton, J. H. Hayes (1916). A Political and Social History of Modern Europe, volume 1. New York: Macmillan. s. 119. OCLC 2435786.
- ^ Chen, Yuan Julian (July 2018). "Frontier, Fortification, and Forestation: Defensive Woodland on the Song–Liao Border in the Long Eleventh Century". Journal of Chinese History (İngilizce). 2 (2). ss. 313-334. doi:10.1017/jch.2018.7. ISSN 2059-1632.
- ^ a b c d e The New Europe: Some Essays in Reconstruction. 1916.