Deniz Üstü Köpürür
| "Deniz Üstü Köpürür" | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Edip Akbayram single'ı | ||||
| A yüzü | Deniz Üstü Köpürür | |||
| B yüzü | Dumanlı Dumanlı Oy Bizim Eller | |||
| Yayımlanma | 1973 | |||
| Format | 45'lik plak | |||
| Kaydedilme | Sayan Stüdyo | |||
| Tarz | Progresif rock • folk rock | |||
| Süre | 06:14 | |||
| Şirket | Sayan | |||
| Yapımcı | Fahrettin Sayan | |||
| Edip Akbayram kronolojisi | ||||
| ||||
Deniz Üstü Köpürür, Bodrum yöresine ait olan ve Edip Akbayram tarafından seslendirilip tekli haline getirilen bir halk türküsüdür.[1] Plağın arka yüzünde ise Mahzuni Şerif'ten Dumanlı Dumanlı Oy Bizim Eller türküsü yer almaktadır. Bu halk türküleri, plağın arka kapağında da belirtildiği üzere Batı müziğiyle – özellikle progresif rock anlayışıyla – birleştirilmiştir.[2] Kayıtlar, Halit Kakınç'ın kurucusu olduğu Dönüşüm'le yapmıştır. Aynı yıl içinde Ünol Büyükgönenç ve Kardaşlar tarafından, bir sonraki yıl da Cem Karaca tarafından da yorumlanan Deniz Üstü Köpürür, Türk rock müziğinde kült olmuş bir parça haline gelmiştir.
Hikâyesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Deniz Üstü Köpürür, Muğla'nın Ula ilçesine ait anonim halk türkülerinden biridir. Kaynak kişisi Şerafettin Civelek olarak bilinmektedir. Sözleri ve melodisiyle Ege Bölgesi'nin kültürel dokusunu yansıtan bu türkü, yörede uzun yıllardır söylenegelen yerel hikâyelere dayanmaktadır.
Türkünün ortaya çıkışı, sözlü gelenekte aktarılan bir aşk hikâyesine dayandırılmaktadır. Rivayete göre Çaydere Köyü'nden Osman isimli bir genç, akrabası Nasuh Çavuş'un düğünü için Ula'ya gelir. Düğün sırasında Ula'nın genç kızları geleneksel kıyafetleriyle halk oyunları oynamaktadır.[3] Osman, oyun oynayan kızlar arasında Bala ailesinden Gülayşe adında bir genç kıza gönlünü kaptırır. Bu karşılaşma, Osman'ın hayatında bir dönüm noktası olur.[4] Osman, düğünden sonra köyüne dönse de Gülayşe'ye olan ilgisi zamanla artar. Onu tekrar görebilme umuduyla Ula'daki düğünlere katılmaya devam eder. Her gidişinde Marçal Dağları'ndan geçerken Kabaca Pınarı yakınındaki bir yatırda dua eder.
Osman'ın bu sevdayla giderek iç dünyasında yaşadığı gelgitler, yörede tanınan bir halk müziği parçasına dönüşür. Bir düğün sırasında Osman, cesaret bulmak için alkol aldıktan sonra yöre gençlerinin oturduğu bir sofraya davet edilir. Sohbet sırasında içindekileri dile getirir ve ilk kez bağlama çalarak duygularını ifade eder. O an söylediği türkü, zamanla Ula ve çevresinde benimsenerek halk arasında yayılır.[5]
Deniz Üstü Köpürür, böylece bireysel bir duygunun kolektif hafızaya dönüşmesiyle halk müziği repertuvarındaki yerini almıştır. Türkü, Muğla ve çevresinde sıklıkla icra edilmektedir. Ayrıca aşk, özlem ve Ege insanının içten duygularını yansıtan bir eser olarak değerlendirilmektedir. Yöresel dokusunu kaybetmeden günümüze kadar ulaşan bu eser, Türkiye'nin kültürel mirası içinde önemli bir yere sahiptir.[6]
Orkestra
[değiştir | kaynağı değiştir]- Halit Kakınç - Akustik gitar
- Kemal Sünnetçioğlu - Elektro gitar
- Vecdi Ören - Bas gitar
- Orhan Topçuoğlu - Bateri
- Oruç Güvenç, Nida Eskin - Bağlama, rebap
- Aykut Şener - Org
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Merhaba, Gazete (3 Mart 2025). "Deniz Üstü Köpürür Türküsü Nerenin?". Gazete Merhaba. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2025.
- ^ "Deniz Üstü Köpürür 45'lik arka yüzü". muzayedeapp.com. 4 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.
- ^ "Deniz Üstü Köpürür Hikayesi". Genel Forum Paylaşım Sitesi - Forumsa, Forumsal!. 20 Eylül 2021. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2025.
- ^ WebDizayn, Literal. "Bağlama Kursu - Celal Yılmaz". baglamakursu.net. 13 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.
- ^ "Öyküleriyle Muğla Türküleri". www.msmmmo.org.tr. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2025.
- ^ "Deniz Üstü Köpürür". gezginkorsan.org. 14 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.