David Lynch
David Lynch | |
|---|---|
1990'da Lynch | |
| Doğum | David Keith Lynch 20 Ocak 1946 Missoula, Montana, ABD |
| Ölüm | 16 Ocak 2025 (78 yaşında) Los Angeles, Kaliforniya, ABD |
| Defin yeri | Hollywood Forever Mezarlığı, Los Angeles |
| Uğraş | Yönetmen ve ressam |
| Boy | 1,8 m (5 ft 11 in) |
| Evlilik | Peggy Lynch (1967–1974) Mary Fisk (1977–1987) Mary Sweeney (2006–2007) Emily Stofle (e. 2009) |
| Çocuk(lar) | 4 |
| İmza | |
David Keith Lynch (20 Ocak 1946, Missoula - 16 Ocak 2025, Los Angeles), Amerikalı yönetmen ve ressam.
20 Ocak 1946'da ABD'de doğan Lynch, aynı zamanda tanınmış bir ressamdır. Kendisi pek fazla kullanmasa da mobilya tasarımı da yapar. Pennsylvania Güzel Sanatlar Akademisi ve American Film Institute'de eğitim aldı. 1977 yapımı siyah-beyaz filmi Eraserhead ile tanındı. Dune ve Blue Velvet ile artan başarısı 1990'lı yılların sonunda yönettiği Kayıp Otoban (Lost Highway) ile doruğa ulaşmıştır. Bunu ardından Mulholland Çıkmazı (Mulholland Drive) ve deneysel kısa filmleri geldi.
Filmlerinde kısık sesli gürültüler, çürümüş nesneler, bozulmuş karakterler ve polarize edilmiş karanlık dünyalar kurgulaması ile dikkatleri üzerine çekmiştir. Kariyeri boyunca aykırı fikirlerini kendine özgü, nesnellikten uzak ve sembolik anlatımıyla cesurca sinema perdesine yansıtan yönetmenin özellikle 2002 sonrasındaki son dönem filmleri, fazla kişisel olmakla eleştirilmiştir.
Film kurgusu ile Andrei Tarkovsky'nin şiirselliğinden ve Michael Haneke'nin gerçekliği arayışından ayrılan Lynch, Amerikan sinemasının en önemli yönetmenlerinden ve Film Noir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. Lynch'in filmlerinde hiçbir şey göründüğü gibi değildir. İşlediği temalar, anlatım tekniği ve sık kullanılan rüya/kâbus sekansları "bilinçdışının yönetmeni" olarak nitelendirilmesine neden olmuş ve eserleri daha çok psikanalitik açıdan incelenmiştir.
Kariyeri Boyunca 10 Uzun Metraj, 1 Orta Metraj, 11 Kısa Metraj film çekmiştir.[1]
2022 yılında kendisine amfizem teşhisi konulan Lynch, 16 Ocak 2025'te hayatını kaybetti.[2] Lynch'in ölüm nedeni, "kronik obstrüktif akciğer hastalığına bağlı kalp durması" olarak kaydedildi.[3]
Önemli Ödülleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1982: Cesar - En iyi yabancı film (Fil Adam)
- 1986: Los Angeles Film Critics Association - En iyi yönetmen (Mavi Kadife)
- 1986: National Society of Film Critics - En iyi yönetmen (Mavi Kadife)
- 1990: Cannes Film Festivali, Altın Palmiye (Wild at Heart)
- 1991: American Film Institute, Franklin J. Schaffner Alumni Medal
- 1999: Avrupa Film Ödülü, (Straight'in Hikayesi)
- 2001: Cannes Film Festivali, En İyi Yönetmen (Mulholland Çıkmazı)
- 2019: Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, Akademi Onur Ödülü
Filmografi
[değiştir | kaynağı değiştir]Uzun Metraj
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Yapım | Yönetmen | Senarist | Yapımcı | Ses Tasarım | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1977 | Eraserhead | Evet | Evet | Evet | Evet | |
| 1980 | Fil Adam | Evet | Evet | Hayır | Evet | |
| 1984 | Dune | Evet | Evet | Hayır | Hayır | |
| 1986 | Blue Velvet | Evet | Evet | Hayır | Hayır | |
| 1990 | Wild at Heart | Evet | Evet | Hayır | Hayır | |
| 1992 | Twin Peaks: Fire Walk with Me | Evet | Evet | Yardımcı | Evet | |
| 1997 | Kayıp Otoban | Evet | Evet | Hayır | Evet | |
| 1999 | The Straight Story | Evet | Hayır | Hayır | Evet | |
| 2001 | Mulholland Drive | Evet | Evet | Hayır | Evet | |
| 2006 | Inland Empire | Evet | Evet | Evet | Evet |
Kısa film
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Yapım | Yönetmen | Senarist | Yapımcı | Oyuncu | Notlar | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1967 | Six Men Getting Sick (Six Times) | Evet | Evet | Evet | Hayır | Ayrıca animasyoncu | [4][5] |
| 1968 | Absurd Encounter with Fear | Evet | Evet | Hayır | Hayır | [6] | |
| Fictitious Anacin Commercial | Evet | Evet | Hayır | Hayır | [6] | ||
| Sailing with Bushnell Keeler | Evet | Evet | Evet | Evet | [7] | ||
| The Alphabet | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör, sinematograf, animasyon ve ses efektleri | [4][5] | |
| Early Experiments | Evet | Evet | Evet | Evet | 16mm, Lime Green DVD setinden | [8] | |
| 1970 | The Grandmother | Evet | Evet | Evet | Hayır | Editör, sinematograf, animasyon ve ses efektleri | [4] |
| 1974 | The Amputee | Evet | Hayır | Hayır | Evet | [9][4] | |
| 1988 | The Cowboy and the Frenchman | Evet | Evet | Hayır | Hayır | [4] | |
| 1995 | Premonition Following an Evil Deed | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | [4] | |
| 2001 | Sunset #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | ||
| Head with Hammer | Evet | Evet | Evet | Hayır | [10] | ||
| Where Are the Bananas? | Evet | Evet | Evet | Hayır | Darkened Room DVD'siyle birleştirildi ancak öncesinde ayrıydı | ||
| You're Not Supposed to Be Here | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Pierre and Sonny Jim | Evet | Evet | Evet | Evet | [11] | ||
| Steam Chain/Factory Mask | Evet | Evet | Evet | Hayır | [12] | ||
| Bees #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | 2020'de YouTube'a "Ball of Bees #1" adıyla yüklendi | [13] | |
| Dead Mouse with Ants | Evet | Evet | Evet | Hayır | [14] | ||
| 2002 | Coyote #1 | Evet | Evet | Evet | Hayır | [15] | |
| Steps | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Laura Palmer | Evet | Evet | Evet | Hayır | [16] | ||
| The Pig Walks | Evet | Evet | Evet | Hayır | [17] | ||
| The Short Films of David Lynch Easter Egg | Evet | Evet | Evet | Evet | |||
| BlueBob Egg | Evet | Evet | Evet | Evet | [18] | ||
| Lunch with Lynch Contest Announcement | Evet | Evet | Evet | Evet | |||
| Bees #2 | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Coyote #2 | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Kitchen Window | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Lunch with Lynch Contest Drawing | Evet | Evet | Evet | Evet | |||
| Darkened Room | Evet | Evet | Evet | Hayır | Animasyoncu | [19][20] | |
| Industrial Soundscape | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | [21] | ||
| The Disc of Sorrow Is Installed | Evet | Evet | Evet | Evet | [22] | ||
| Bees #3 | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| 2003 | Water Circus | Evet | Evet | Evet | Hayır | ||
| Bees #4 | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Dining Room Window | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Interior Dining Room | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Lamp | Evet | Hayır | Hayır | Evet | Kendisi | [21] | |
| Boat | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Editör | [23] | |
| 2004 | Agave | Evet | Evet | Evet | Hayır | ||
| Painted Lady | Evet | Evet | Evet | Hayır | |||
| Bug Crawls | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | [21] | ||
| 2005 | Scene from a David Lynch DV Project | Evet | Evet | Evet | Hayır | Avid filmi için | [24][25] |
| 2007 | Intervalometer Experiments | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | Sunset #1, Steps ve Interior Dining Room filmlerinden oluşan koleksiyon | [21] |
| Absurda | Evet | Evet | Hayır | Hayır | [26][23] | ||
| More Things That Happened | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör | [27] | |
| Ballerina | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | [27] | ||
| David Lynch Cooks Quinoa | Evet | Evet | Evet | Evet | [28] | ||
| 2008 | Twin Peaks festival greeting | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | ||
| Dream #7 | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | 2020'de YouTube'a The Mystery of the Seeing Hand adıyla yüklendi | [29] | |
| Lady Blue Shanghai | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör ve besteci | [30] | |
| 2011 | The 3 Rs | Evet | Evet | Hayır | Hayır | Editör ve sinematograf | [31] |
| 2012 | Memory Film | Evet | Evet | Evet | Evet | Serpentine Gallery Memory Marathon için | [32] |
| 2013 | Idem Paris | Evet | Hayır | Hayır | Hayır | [33] | |
| 2015 | Fire (Pożar) | Evet | Evet | Evet | Hayır | [34] | |
| 2017 | What Did Jack Do? | Evet | Evet | Hayır | Evet | Editör, Rol: Detektif |
[35] |
| 2018 | This Video of David Lynch Is Not What It Seems | Evet | Evet | Evet | Evet | Omaze için | |
| Ant Head | Evet | Evet | Evet | Hayır | [36] | ||
| Waiting for Mr. Lynch | Evet | Evet | Evet | Evet | LEFFEST için | ||
| 2020 | The Story of a Small Bug | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Anlatıcı Ayrıca editör |
[37] |
| The Adventures of Alan R. | Evet | Evet | Evet | Evet | [38] | ||
| The Spider and the Bee | Evet | Evet | Evet | Hayır | [39] | ||
| How Was Your Day Honey? | Evet | Evet | Evet | Hayır | [40] | ||
| 2024 | We'll Deliver 'Em | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı | |
| The Moon's Glow | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı | ||
| Will There Be Anything Else? | Evet | Evet | Evet | Evet | Rol: Ses sanatçısı |
Televizyon
[değiştir | kaynağı değiştir]
| Yıl | Yapım | Yapımcı | Yardımcı Yapımcı |
Yönetmen | Senarist | Notlar | Kaynak |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1990–1991 | Twin Peaks | Evet | Evet | 6 bölüm | 4 bölüm | Mark Frost ile beraber yapımcı | [4] |
| 1992 | On the Air | Evet | Evet | 1 bölüm | 2 bölüm | [41] | |
| 1993 | Hotel Room | Evet | Evet | 2 bölüm | Hayır | Ayrıca ses tasarımı, Monty Montgomery ile beraber yapımcı |
[41] |
| 2017 | Twin Peaks: The Return | Evet | Evet | Evet | Evet | Ayrıca ses tasarımı ve yardımcı editör, Mark Frost ile beraber yapımcı |
[4] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "David Lynch | Writer, Director, Producer". IMDb (İngilizce). 2 Ekim 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2025.
- ^ "Efsanevi yönetmen David Lynch 78 yaşında hayatını kaybetti". euronews. 16 Ocak 2025. 16 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2025.
- ^ "David Lynch'in ölüm nedeni belli oldu". 25 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Şubat 2025.
- ^ a b c d e f g h Ankeny, Jason. "David Lynch movies, photos, movie reviews, filmography, and biography". AllMovie. Allrovi. 27 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2012.
- ^ a b Odell & Le Blanc 2007, s. 21.
- ^ a b "David Lynch – The Lime Green Set – Mystery Disc (2008)". Cinema of the World. 18 Haziran 2012. 9 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Aralık 2015.
- ^ "Watch: "Sailing with Bushnell Keeler," A David Lynch Home Movie". Filmmaker Magazine (İngilizce). 15 Ağustos 2016. 21 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ "Lime Green Box Set" (İngilizce). 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ Odell & Le Blanc 2007, s. 130.
- ^ Lynch, David; McKenna, Kristine (19 Haziran 2018). Room to Dream: A Life (İngilizce). Canongate Books. ISBN 978-1-78211-840-4.
- ^ Pierre and Sonny Jim (İngilizce)17 Mayıs 2020
- ^ Factory Mask, 27 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ "David Lynch's Unique Vision Goes Live". EW.com (İngilizce). 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ Dead Mouse with Ants (2002) (İngilizce), 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ Lynch, David; McKenna, Kristine (19 Eylül 2018). L'espace du rêve (Fransızca). JC Lattès. ISBN 978-2-7096-5633-7.
- ^ Laura Palmer, 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ Lynch, David (2009). David Lynch: Interviews (İngilizce). Univ. Press of Mississippi. ISBN 978-1-60473-237-5.
- ^ BlueBob Egg, 24 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ "David Lynch – Rotten Tomatoes". Rotten Tomatoes. 15 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2012.
- ^ Barney 2009, s. xxix.
- ^ a b c d Rich, Jamie S. (4 Şubat 2007). "Dynamic: 01 – The Best of DavidLynch.com : DVD Talk Review of the DVD Video". DVD Talk. 2 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2012.
- ^ The Disc of Sorrow Is Installed (2002) (İngilizce), 13 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ a b Barney 2009, s. xxxi.
- ^ "Avid: David Lynch and the Independent Filmmaker". YouTube. 18 Ağustos 2011. 14 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ "Scene From A David Lynch DV Project". YouTube. 27 Ocak 2019. 12 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ "Chacun son cinéma" (PDF). Cannes Film Festival. 22 Aralık 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ocak 2016.
- ^ a b Barney 2009, s. xxx.
- ^ "Watch this wonderfully bizarre video of David Lynch cooking quinoa". Far Out Magazine (İngilizce). 20 Ekim 2019. 19 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ "42 One Dream Rush (2010) - IMDb". IMDb. 15 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2018.
- ^ Menkes, Suzy (18 Mayıs 2010). "Fashion films become the hottest new accessories: From Chanel to Dior, houses are getting in on branding revolution". International Herald Tribune. The New York Times Company. 15 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2012. (abonelik gereklidir)
- ^ "David Lynch: The 3 Rs". Viennale. Erişim tarihi: 22 Ocak 2020.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Memory Marathon at the Serpentine". Design Talks (İngilizce). 7 Ekim 2012. 5 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2020.
- ^ Fischer, Russ (12 Şubat 2013). "David Lynch Short Film Idem Paris Recalls the Industrial Tone of His Debut". /Film. 15 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2013.
- ^ Fire (2015) (İngilizce), 19 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi17 Mayıs 2020
- ^ Luckhurst, Roger (21 Ocak 2020). "What Did Jack Do? review: David Lynch debriefs a monkey". British Film Institute. 21 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ocak 2020.
- ^ Sharf, Zack (14 Kasım 2018). "David Lynch Directs Bugs Crawling on Cheese in Bizarre Short 'Ant Head' — Watch". IndieWire. 26 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2019.
- ^ "THE STORY OF A SMALL BUG". David Lynch Theater. 12 Haziran 2020. 12 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2020.
- ^ "The Adventures Of Alan R". YouTube. 7 Temmuz 2020. 10 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2020.
- ^ "The Spider and the Bee". YouTube. 29 Temmuz 2020. 7 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2022.
- ^ "How Was Your Day Honey?". YouTube. 31 Temmuz 2020. 7 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Şubat 2022.
- ^ a b Barney 2009, s. xxvi.
- Yeres, Artun (derleyen) (2004). "Göstermenin Sorumluluğu". İstanbul: Donkişot Yayınları. s. 293. ISBN 975-6511-25-7
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]| Vikisöz'de alıntılar | |
- David Lynch
- 1946 doğumlular
- 2025'te ölenler
- Amerikalı film yönetmenleri
- 20. yüzyıl Amerikalı ressamları
- 21. yüzyıl Amerikalı ressamları
- César Ödülü sahipleri
- Amerikalı erkek müzisyenler
- 20. yüzyıl Amerikalı bestecileri
- 21. yüzyıl Amerikalı bestecileri
- Fin asıllı Amerikalılar
- Cannes Film Festivali En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
- Çevrimiçi Sinema Eleştirmenleri Topluluğu En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
- Toronto Sinema Eleştirmenleri Derneği En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
- En İyi Yönetmen Los Angeles Sinema Eleştirmenleri Derneği Ödülü sahipleri
- Amerikalı erkek dizi oyuncuları
- Akademi Onur Ödülü sahipleri
- Kaliforniya doğumlu senaristler
- En İyi Yönetmen Chicago Sinema Eleştirmenleri Derneği Ödülü sahipleri
- Boston Film Eleştirmenleri Derneği En İyi Yönetmen Ödülü sahipleri
- Yaşam Boyu Başarı Altın Aslan Ödülü sahipleri
- BAFTA En İyi Film Ödülü kazanan yapımcılar
- Çevrimiçi Sinema Eleştirmenleri Topluluğu En İyi Özgün Senaryo Ödülü sahipleri
- En İyi Yönetmen National Society of Film Critics Ödülü sahipleri
- 21. yüzyıl Amerikalı erkek yazarları
- 20. yüzyıl Amerikalı erkek yazarları
- Amerikalı televizyon yönetmenleri
- Amerikalı erkek senaristler
- Sacred Bones Records sanatçıları
- Avrupa Film Ödülü sahipleri
- Amerikalı erkek seslendirme sanatçıları
- Altın Palmiye Ödülü kazanan yönetmenler
- Hollywood Forever Mezarlığı'na defnedilenler