Damgan Muharebesi (1063)
| Damgan Muharebesi | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
| Alparslan'ın ordusu | Kutalmış'ın ordusu | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
|
| |||||||||
| Güçler | |||||||||
| 20.000 | 50.000 | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
| Bilinmiyor | Bilinmiyor | ||||||||
Damgan Muharebesi, 1063 yılında Alparslan komutasındaki ordu ve Kutalmış komutasındaki ordu arasında Damgan yakınlarında yapılan muharebedir.[1] Bu muharebe Alparslan'ın zaferi ile sonuçlanmıştır.[2]
Muharebe Öncesi Durum
[değiştir | kaynağı değiştir]Sultan Tuğrul'un ölümünün ardından tahta geçen Süleyman'ın sultanlığını tanımayan Kutalmış, kardeşi Rasul Tegin, oğulları Süleyman Şah ve Mansur[3] ile komutasındaki 50.000 kişilik ordusuyla Selçuklu başkenti Rey'e doğru yürüyüşe geçmiştir.[4] Vezir Kündürî, Kutalmış’ın 50.000 kişilik ordusuyla Rey'e doğru harekete geçmesi üzerine Melik Alparslan'ın da Rey'e doğru geldiğini haber alınca ondan yardım istemiş ve hutbelerde Süleyman yerine Alparslan’ın adı okutulmuştur.[5] Vezir Kündürî'nin yardım istemesi sonucu Alparslan, 20 bin kişilik ordusu ile Rey'e doğru yürüyüşünü hızlandırmıştır. Alparslan'ın Rey'e doğru geldiğini duyan Kutalmış kuşatmayı kaldırarak, Alparslan'a karşı harekete geçmiştir.[6]
Muharebe ve Sonrasında Yaşanan Gelişmeler
[değiştir | kaynağı değiştir]Kutalmış Alparslan’ın yolunu kesmek için akarsuların yataklarını Alparslan'ın yolu üzerindeki çorak vadiye yönelterek vadiyi bataklık yapmıştır.[7] Alparslan bataklığı geçmiş ve Kutalmış’ın ordusunu bozguna uğratmıştır.[8] Alparslan'ın askerleri tarafından Kutalmış'ın kardeşi Rasul Tegin ile Kutalmış'ın oğulları Mansur[3] ve Süleyman Şah esir alınmıştır.[9] Kutalmış, bozguna uğrayıp dağılan ordusundan geriye kalanlar ile Girdkûh Kalesi'ne doğru geri çekilmeye çalışırken atından düşüp ölmüştür.[10] Cenazesi Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun başkenti Rey’e getirilip Tuğrul Bey Türbesi'ne defnedilmiştir.[11] Kutalmış'ı ve ordusunu yenilgiye uğratan Alparslan, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'nun başkenti Rey'e gelerek tahta oturmuştur.[12][13]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ "Wayback Machine" (PDF). Anadolu Üniversitesi. ss. 51-52. 28 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ "ALPARSLAN". TDV İslâm Ansiklopedisi. 2 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ a b Büyük Selçuklu Tarihi (PDF). Anadolu Üniversitesi. s. 42. 28 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ "Kutalmış Bey'in Anadolu'yu Fetih Çalışmaları ve İsyanı". Dergi Park. s. 10. 9 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2025.
- ^ "KUTALMIŞ". TDV İslâm Ansiklopedisi. 19 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Nisan 2025.
- ^ "TUĞRUL BEYDEN SONRA SELÇUKLU DEVLETİNDE YAŞANAN OTORİTE BUNALIMI ALP ARSLAN TARAFINDAN NASIL GİDERİLDİ?" (PDF). Prof. Dr. Salim Koca. Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi. s. 82. 15 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Nisan 2025.
- ^ Kırlangıç, Hicabi, (Ed.) (2 Nisan 2019). Tarih-i Beyhaki. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-3616-4.
- ^ Turan, Osman (12 Haziran 2023). Selçuklular Tarihi ve Türk-Islâm Medeniyeti. Ötüken Neşriyat. ISBN 978-975-437-470-4.
- ^ Köymen, Mehmet Altay (1 Ocak 2011). Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi 3. Cilt Alp Arslan ve Zamanı. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-0479-8. 16 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ Esir, İbnü'l (9 Haziran 2016). İslam Tarihi (el-Kamil fi’t-Tarih Tercümesi) (10 Cilt). Özaydın, Abdülkerim; Ağırakça, Ahmet; Eryarsoy, M. Beşir; Apaydın, Hacı Yunus; Tüccar, Zülfikar tarafından çevrildi. Ocak Yayıncılık. ISBN 978-605-4659-17-3. 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ Farac, Gregory Abü'l (1 Ocak 1999). Abü'l - Farac Tarihi Cilt 1. Doğrul, Ömer Rıza tarafından çevrildi. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-1176-5.
- ^ Piyadeoğlu, Cihan (5 Mart 2021). Sultan Alp Arslan Fethin Babası. Kronik Kitap. ISBN 978-605-83011-1-5.
- ^ "ALPARSLAN". Türk Maarif Ansiklopedisi. 12 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- Genel
- Turan, Osman (2023-06-12). Selçuklular Tarihi ve Türk-Islâm Medeniyeti. Ötüken Neşriyat. ISBN 978-975-437-470-4.
- Köymen, Mehmet Altay (2011-01-01). Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi 3. Cilt Alp Arslan ve Zamanı. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-0479-8.
- Piyadeoğlu, Cihan (2021-03-05). Sultan Alp Arslan Fethin Babası. Kronik Kitap. ISBN 605-83011-1-5.
- Kırlangıç, Hicabi, (Ed.) (2019-04-02). Tarih-i Beyhaki. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-3616-4.
- Esir, İbnü'l (2016-06-09). İslam Tarihi (el-Kamil fi't-Tarih Tercümesi) (10 Cilt) Özaydın, Abdülkerim; Ağırakça, Ahmet; Eryarsoy, M. Beşir; Apaydın, Hacı Yunus; Tüccar, Zülfikar tarafından çevrildi. Ocak Yayıncılık. ISBN 978-605-4659-17-3.
- Farac, Gregory Abü'l (1999-01-01). Abü'l-Farac Tarihi Cilt 1. Doğrul, Ömer Rıza tarafından çevrildi. Türk Tarih Kurumu. ISBN 978-975-16-1176-5.
 | Türk tarihi ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |