Dağın Öte Yüzü
| Yazar | Yaşar Kemal |
|---|---|
| Ülke | Türkiye |
| Dil | Türkçe |
| Tür | Roman |
| Yayımcı | Remzi Kitabevi (ilk kitap) Güven Yayınevi (ikinci kitap) Ant Yayınevi (üçüncü kitap) |
| Yayım tarihi | 1960-1968 |
| Kitap sayısı | 3 |
| Önceki | İnce Memed |
| Sonraki | Akçasazın Ağaları |
Dağın Öte Yüzü, Yaşar Kemal'in Ortadirek (1960), Yer Demir Gök Bakır (1963) ve Ölmez Otu (1968) romanlarından oluşan üçlemesidir. Seride Yalak köylülerinin yaklaşık olarak on üç aylık bir süreyi kapsayan yaşam mücadeleleri anlatılır. Yaşar Kemal, deus ex machina anlatım tarzını bu üçlemede kullanmıştır.[1] Serinin ilk kitabı Toros dağlarının bir yüzünde yaşayan köylülerin Çukurova'ya iniş süresince karşılaştığı güçlüklerin, insanın doğayla mücadelesini ele almaktadır. Devam romanında Çukurova'dan eli boş dönen köylülerin Yalak'taki hayallerle ve korkularla dolu yaşamları işlenmektedir. Son romanda ise Memidik'in Muhtar Sefer'den almak istediği intikam anlatılır. Üçleme Türkiye dışında ilkin İngiltere olmak üzere Fransa, ABD, İsveç, Norveç gibi ülkelerde de yayımlanmıştır.
Genel bilgiler
[değiştir | kaynağı değiştir]Yaşar Kemal, üçlemenin ilk romanı olan Ortadirek'in alegorik ve yaşanmış bir roman olduğunu belirtmiştir. Ayrıca adlandırılışını şu sözlerle ifade etmiştir:[2]
"Ortadirek insanlığın direncidir. İnsan gücüdür. Yılmayan insan. O korkunç salgınlardan, kırımlardan, yokluklardan, açlıklardan buraya kadar insanlığı getiren, insan direncidir; benim hayran kaldığım, destanını yazmak istediğim odur. Onun alegorisidir Ortadirek."
Ölmez Otu romanının adının kaynağını, "Efsanelerde bir türlü yok edilemeyen bir ot olarak geçer ölmez otu… Ayrık otuna benzermiş. Kökünü kazımaya, kurutmaya asla imkân yokmuş. Yok ettiğinizi sandığınız yerde, bir kuyu kazsanız, gene çıkarmış karşınıza, Ölmez Otu bu işte. Dedim ya, bu efsane otu." sözleriyle belirtmiştir.[3]
Eleştiriler
[değiştir | kaynağı değiştir]Murat Belge (1979), üçlemenin "büyük bir senfoni gibi gelişip akarak kolektif bir mit dünyasını verdiğini" belirten bir yazı yazmıştır.[4] Aynı yazısında Ortadirek'in fiziksel ayrıntının en fazla ön plana çıktığı roman olması bakımından bir yanıyla yazarın natüralizme de en fazla yaklaşan eseri olduğunu; son romanın ise bireysel mit içerdiğini belirtmiştir. Fethi Naci, Yaşar Kemal'in Romancılığı adlı kitabında üçlemedeki köylünün yaşamı ile evliya ve mit yaratma üzerinde durmuştur. Taner Timur (2002) ise Osmanlı-Türk Romanında Tarih, Toplum ve Kimlik adlı kitabında "mecbur köy" ve ermiş yaratma izleklerini vurgularken Gürsel Aytaç (1983) da "Yaşar Kemal'de Düş ve Gerçek: 'Yer Demir Gök Bakır' Üzerine Bir İnceleme" başlıklı yazısında Taşbaş'ın ermişliğine odaklanarak düş-gerçek ayrımını ele almıştır. Berna Moran (1999) ise "Dağın Öte Yüzü Üçlüsü" başlıklı yazısında bu eleştirilerden farklı olarak romanların nasıl anlatıldığı üzerinde durarak Dağın Öte Yüzü'nde modernist roman anlayışının öykünün sunuluşunda yer yer etkili olduğunu, kurguda ve anlatımda yeni tekniklerin denendiğini belirtmiştir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Bosquet, Alain. Yaşar Kemal Kendini Anlatıyor. İstanbul: YKY.
- ^ Çiftlikçi, Ramazan (1997). Yazar-Eser-Üslup. Ankara: TC. Kültür Bakanlığı. ss. 234-235.
- ^ Çiftlikçi 1997, s. 257.
- ^ Belge, Murat (5 Şubat 1979). "Yaşar Kemal'in üçlüsü büyük bir senfoni gibi gelişip akarak kolektif bir mit dünyasını verir" (PDF). Milliyet Sanat, 309. s. 5.[ölü/kırık bağlantı]