Claude Lefort
Claude Lefort | |
|---|---|
| Doğum | 21 Nisan 1924 Paris, Fransa |
| Ölüm | 3 Ekim 2010 Paris, Fransa |
| Milliyet | Fransız |
| Tanınma nedeni | Socialisme ou Barbarie (Sosyalizm ve Barbarlık) dergisi |
| Kariyeri | |
| Dalı | Siyaset felsefesi, Totalitarizm, Demokrasi |
| Çalıştığı kurum | Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales |
| Etkilendikleri | Maurice Merleau-Ponty, Cornelius Castoriadis |
| Etkiledikleri | Marcel Gauchet |
Claude Lefort (21 Nisan 1924, Paris – 3 Ekim 2010, Paris), Fransız düşünür ve aktivist. Fenomenolog Maurice Merleau-Ponty ve Cornelius Castoriadis'in düşünsel etkileri altında siyasal ve akademik çalışmalarda bulundu. Socialisme ou barbarie (Sosyalizm ya da Barbarlık) dergisinin kurucularından biri olan ve EHESS'te eğitim direktörü olarak görev yapan Lefort, Raymond-Aron Araştırma Merkezi'nde çalıştı. Özellikle totalitarizm kavramı etrafında çalıştı ve Machiavelli, Merleau-Ponty ve Doğu Bloku rejimleri üzerine çalışmalar yaptı.[1][2]
Erken dönem hayatı ve kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Lefort, gençlik yıllarını İkinci Dünya Savaşı döneminde işgal atındaki Paris’te geçirdi ve bu dönemdeki düşünsel tartışmaların içinde kendini geliştirdi.[3] Lycée Carnot’taki öğretmeni, Maurice Merleau-Ponty’nin etkisiyle Marksist oldu. 1943 yılına gelindiğinde, Paris’teki Lycée Henri-IV’te bir Troçkist gizli hücrede örgütlendi. Ardından Sorbonne’da eğitim gördü.1944'te, Henri Gouhier'in danışmanlığında Spinoza üzerine tezini yazdı. Aynı yıl Troçkist Parti Communiste Internationaliste (PCI) partisine katıldı. 1946'da, Atina'dan Paris'e gelen Cornelius Castoriadis ile tanıştı. Hemen ardından, PCI içinde "Chaulieu–Montal Tendency" adlı bir fraksiyon kurdular; bu fraksiyon partiden ayrılıp Socialisme ou Barbarie grubu haline geldi ve 1949'da bu isimle bir dergi çıkarmaya başladı.[1][4]
Düşünceleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Lefort, totalitarizm kavramının hem Stalinizm hem de faşizmle ilgili olduğunu öne süren siyaset teorisyenlerinden biriydi. Ona göre totalitarizm, diktatörlük ya da tiranlık gibi antik Yunan’dan beri Batı dünyasında kullanılan geniş kategorilerden farklı bir kavramdı.[5] "Lefort, totalitarizmin tarihin belli bir döneminde yaşanmış ve bitmiş bir olgu olmadığını söyler".[6] Bu kavramı, 1936 ile 1953 yılları arasında Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği ile sınırlayan Hannah Arendt gibi yazarların aksine, yüzyılın ikinci yarısındaki Doğu Avrupa rejimlerini analiz ederken de kullandı. Böylece baskı ve şiddetle özdeşleşen totalitarizm kavramında bir değişim yarattı.
Lefort için totalitarizm, devlet ile toplum arasındaki ayrımı ortadan kaldırır ve siyasi iktidar topluma nüfuz eder. Önceden var olan tüm insan ilişkiler, tek boyutlu bir hiyerarşi ile yer değiştirme eğilimindedir. Demokratik toplum anlayışı, temelsizlikle/boşlukla karakterize edilen bir yapıdır ve bu temelsizliğin beraberinde getirdiği totalitarizm tehlikesine dair alışılmadık bir farkındalık içindedir.[7]
Lefort, kamusal alanın yok edilmesini ve bunun siyasi iktidarla birleşmesini totalitarizmin temel unsurlarından biri olarak görür. Totalitarizm, Lefort’un “toplumun iç bölünme ilkesi” olarak adlandırdığı şeyi reddeder ve toplum anlayışında “bütünlüğün onaylanması” belirleyicidir. Böylece demokrasinin değerlerinden biri olan fikir farklılıkları ortadan kaldırılır ve tüm toplumsal yapı aynı hedefe yönlendirilir; hatta kişisel zevkler bile siyasallaştırılır ve standartlaştırılmak zorundadır. Totalitarizm, toplum ve iktidarı yeniden özdeşleştirdiği için modern demokrasinin boş yerini doldurmaya çalışır.[8]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Pierro, Mattia Di (2023). Claude Lefort's Political Philosophy: Democracy, Indeterminacy, Institution (İngilizce). Springer Nature. s. 19. ISBN 978-3-031-36378-8.
- ^ Lefort, Claude (2023). Demokratik İcat – Totaliter Tahakkümün Sınırları. Candoğan, Alican tarafından çevrildi. Runik Kitap. ISBN 978-625-6931-27-5.
- ^ Oral-Gündoğdu, Bahar (13 Mart 2022). "Claude Lefort, demokrasi ve iktidarın boş yeri". Textum Dergi. Erişim tarihi: 24 Mart 2026.
- ^ Schrift, Alan D. (2009). Twentieth-Century French Philosophy: Key Themes and Thinkers (İngilizce). Wiley. ISBN 978-1-4051-4394-3.
- ^ "The Concept of Totalitarianism" (PDF). Dissent Magazine. 2007. Erişim tarihi: 24 Mart 2026.
- ^ Murteza Yolsal, E. (2015). "Claude Lefort: Siyasallığın İşaretleri". Felsefi Düşün - Akademik Felsefe Dergisi Cilt 4. search.trdizin.gov.tr. Erişim tarihi: 24 Mart 2026.
- ^ van Asseldonk, M. (2025). "Claude Lefort in the age of the total constitution". Global Constitutionalism , Volume 14 , Issue 3. doi:10.1017/S2045381725000061.
- ^ "Lefort, Claude - KLU Felsefe Ansiklopedisi". klufelsefe.com. Erişim tarihi: 24 Mart 2026.
