Charah Muharebesi
| Charah Muharebesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I. Dünya Savaşı | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
| Asurlu gönüllüler | Şekak kabilesi | ||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Malik Yaqo | Simko Şikak (WIA) | ||||||
| Güçler | |||||||
| Bilinmeyen | Bilinmeyen | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| 71 ölü | 500 ölu | ||||||
Charah Muharebesi (12-17 Mart 1918) veya Charah Seferi, Agha Petros ve Malik Khoshaba liderliğindeki Asur Gönüllüleri ile Simko Shikak liderliğindeki Shekak kabile üyeleri arasında Mar Benyamin Shimun suikastının intikamını almak için gerçekleşti. Asur patriği Mar Shimun'un öldürülmesinden sorumlu olan Simko Shikak kalede kalıyordu. Kale, İran hükûmetinin sayısız girişimine rağmen hiçbir zaman fethedilememişti.
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Mart 1918'de Mar Şimun ve 150 korumasının çoğu, Kürt bir ağası olan Simko Şikak (İsmail Ağa Şikak) tarafından Salmas'taki (İran) [[Kuhnaşahir kasabasında bir ateşkes bayrağı altında öldürüldü ardından [1] Ağa Petros komutasındaki, Asur kuvvetleri, Simko'nun şehri Kuhnaşahir'e ağır topçu ateşiyle saldırarak yaklaşık 1.500 Kürt'ün ölümüne yol açtı. Hazırlıksız yakalanan Simko, şehirden kaçarak Charah'a sığındı. Burada daha sonra Charah Muharebesi yaşandı.[2]
Savaş
[değiştir | kaynağı değiştir]Urmia askerleri, askeri liderlerin Surma D'Bait Mar Shimun'a yazdıkları mektupta kendilerine söylediği gibi, 12 Mart'ta Charah kalesine ulaşamadılar. Fakat o ay Salamas kuvvetlerinden muhafız grupları, Charah'a saldırmak için bekleyen Urmia'nın Asur Askerlerini aramak için o yüksek dağlarda örgütlendiler.[3]
15 Mart'ta Surma D'Bait Mar Shimun, kardeşi Dawid Mar Shimun, Palkounik Kondriatoff ve subay Valodia, 16 Mart'ta Urmiye askerlerinin önünde Charah yakınlarında Kuhnashahir'in kalan kısımlarına saldırılması gerektiğini ve böylece Asurluların arka tarafının düşmandan arındırılması gerektiğini emrettiler.[4]
Gece yarısı saat ikide Tkhuma'lı Malik Oshana ve Aşağı Tyari'li Malik Shamisdin, ellerinde iki makineli tüfekle Kuhnashahir kasabasını kuşattılar. Rab Khaila Dawid ve Shlemon Malik Ismael, Mar Yokhanan tepesine bir top yerleştirdiler. Rab Tremma (200'ün Komutanı) Yukarı Tyari'li Lazar Kaku d'Bet Samano, İran ordusundan cepheyi korumak için, Kühnashahir'deki Kürtlere yardım edememeleri için, Khusrabad ve Diliman arasındaki Qalasar köyüne yerleştirildi. Rab Tremma (200'ün Komutanı) Daniel Malik Ismael ve Rab Tremma (200'ün Komutanı) Tkhuma'lı Israel Pityo, birlikleriyle birlikte, en çok kurtarılmaya ihtiyacı olan kim varsa gönderilmek üzere Khusruabad'da bırakıldılar.[4]
Sabahleyin, hasar görmeyen kasabanın çevresinde savaş başladı. Asurlular top atmaya başladılar ve daha sonra Asur saldırıları içeriye doğru ilerlediği için durdular. Tüm kasaba teslim olduktan kısa bir süre sonra, Asurlular tarafından öldürülen kişi sayısı yaklaşık 71 iken Kürtler yaklaşık 500 kişi kaybetti. Dawid Mar Shimun, dağ tepelerini koruyan muhafızlar tarafından Urmiye'deki Asur güçlerinin geldiği bilgisini aldıktan kısa bir süre sonra, Urmiye güçleri şiddetli bir şekilde savaşmaya başladı.[4]
Urmiye kuvvetlerinin gecikmesinin nedeni, Kuhnashir yolunda köylerde Kürtlerle karşılaşmalarıydı, tüm savaşların lideri Ağa Petros ve danışmanları Malik İsmail II ve Malik Hoshaba idi.[4]
16 Mart'ta Urmiye güçleri Charah kalesine saldırılarına başladı, Kürtler şiddetli bir şekilde savaştı ve Asurlular bu kadar çok isyancının kalede tahkim edileceğini beklemiyordu. Ertesi gün sabahın çok erken saatlerinde Asurlular Charah'ın kuzey tarafındaki ordudan toplar ateşledi. Daniel Malik İsmail, Khana Barrri'ye giden yolu koruyacaktı, Shmoel Khan'ın oğlu Awwo ise Urmiye'nin sol tarafında ve Khana Bari'nin yakınlarına yerleştirilerek kaleyi çevreledi. Kısa bir süre sonra Asurlular kaleye ve düşman siperlerine top, makineli tüfek, Maxim silahları ve tüfekler ateşlemeye başladı. Kısa bir süre sonra Daniel Malik İsmail'e Khana Barri'deki pozisyonunu terk etmesi emredildi ve Dawid Mar Shimun tarafından yolu korumak için takviye göndermemesi emredildi. Kısa bir süre sonra Asur güçleri Kürt siperlerine girdi.
Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]Simko, Asurluların kuvvetlerini parçaladığını görünce paniklemeye başladı, adamlarını terk etti ve Khana Barri yolundan kaçtı.[4]
Charah'taki nehrin, ölen Şikak savaşçılarından dolayı tamamen kırmızıya boyandığı söylenmektedir.[4]
Charah kalesi yağmalandı ve talan edildi, Asurlular ayrıca Mar Şimun'un öldürülmesini ima eden gizli belgeleri de keşfettiler. Hala intikam peşinde olan Asurlular daha sonra Urmiye şehrinde 500 Kürt mülteciyi katlettiler.[5][6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "The Invitation of His Holiness the Patriarch Mar Binyamin". aina.org. 10 Ekim 2003 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2025.
- ^ Donabed, Sargon (2015-02-27). Reforging a Forgotten History. doi:10.1515/9780748686032. ISBN 9780748686032.
- ^ "PRICE v STONE". Victorian Reports. [1964] VR: 106-111. 1964. doi:10.25291/vr/1964-vr-106. ISSN 2208-4886.
- ^ a b c d e f Ismail, Yaqou D'Malik (1 Ocak 1964). Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945 (İngilizce). Ramon Michael.
- ^ Strecker, Mark (11 Aralık 2018). Americans in a Splintering Europe: Refugees, Missionaries and Journalists in World War I (İngilizce). McFarland. ISBN 978-1-4766-7602-9.
- ^ Bulloch, John; Morris, Harvey (1992). No Friends But the Mountains: The Tragic History of the Kurds (İngilizce). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-508075-9.