Byzantionlu Dionysios
Byzantionlu Dionysios (Grekçe: ∆ιονύσιος Βυζάντιος, romanize: Dionysios Byzantios Latince: Dionysius Byzantinus), Antik Çağ'da yaşamış önemli bir Yunan coğrafyacısı ve yazarıdır.
Hakkında çok az kişisel bilgi bulunmakla birlikte, eserinden yola çıkılarak Milattan Sonra (MS) 1. veya 2. yüzyılda yaşadığı tahmin edilmektedir.
Byzantionlu Dionysios'u tarihe geçiren en önemli eseri:
- Antik Adı: Anaplous Bosporou (Grekçe: Ανάπλους Βοσπόρου)
- Türkçe Çevirisi: Boğaziçi’nde Bir Gezinti[1] veya Deniz Yoluyla Boğaz
Bu eser, Antik Çağ'da İstanbul Boğazı'nın (Bosporos) kıyı şeridini, coğrafi özelliklerini, yerleşim yerlerini, efsanelerini ve kutsal alanlarını büyük bir detay ve titizlikle anlatan bir deniz kılavuzudur. Sarayburnu'ndan başlayarak Haliç (Khrysokeras) kıyılarını, ardından Boğaz'ın hem Avrupa (Rumeli) hem de Anadolu (Asya) yakasını ayrıntılı olarak tarif eder.
Eser, özellikle Bizantion (daha sonra Konstantinopolis ve İstanbul) ve çevresindeki antik topografya, mitoloji ve yer adları hakkında günümüze ulaşan en değerli ve ayrıntılı kaynaklardan biri olarak kabul edilir. Antik tarih ve Bizans çalışmaları alanında tanınmış bir akademisyen olan Clive Foss bu eseri "antik coğrafya metinlerinin en dikkat çekici ve ayrıntılılarından biri" olarak tanımlar.[2]
Eser, yalnızca Petrus Gyllius'un 16. yüzyılda yaptığı Latince bir tefsirden bilinen büyük bir boşlukla günümüze ulaşmıştır.
Diğer Bilgiler
[değiştir | kaynağı değiştir]MS 10. yüzyılda yazılan Bizans ansiklopedisi **"Suda"**ya göre, Byzantionlu Dionysios'un Peri threnon (Ağıtlar Üzerine) adlı başka bir eser daha kaleme aldığı belirtilir, ancak bu eser günümüze ulaşmamıştır.[3]
Bibliyografya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Byzantiumlu Dionysios, Bosporoslu Anaplous Brady Kiesling'in İngilizce çevirisi
- Margarethe Billerbeck, Dionysios von Byzanz, Anaplus Bospori. Die Fahrt auf dem Bosporos. Einleitung, Text, Übersetzung und Kommentar, Schwabe, 2023, 978-3-7965-4846-8 (giriş, düzenleme, çeviri ve yorum).
- Albrecht Dihle, Greek and Latin Literature of the Roman Empire: From Augustus to Justinian, Routledge, 1994, s. 235. ISBN 0-415-06367-1
- Rudolf Güngerich, ed., Anaplus Bospori/De Bospori navigasyone. Latince ve Yunanca, Weidmann, 1927 (1958'de yeniden basıldı).
- Richard JA Talbert, Barrington Yunan ve Roma dünyası atlası: Harita-harita Rehber, Princeton, 2000. ISBN 0-691-04945-9 .
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ https://www.yapikrediyayinlari.com.tr (16 Mart 2017). "Boğaziçi'nde Bir Gezinti". YKY - Yapı Kredi Yayınları. 10 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2025.
- ^ Talbert, Richard J. A. (8 Ekim 2000). Barrington Atlas of the Greek and Roman World: Map-by-map Directory (İngilizce). Princeton University Press. s. 785. ISBN 978-0-691-04945-8.
- ^ Hanigan, Daniel (22 Kasım 2023), Dionysius of Byzantium, Oxford University Press, doi:10.1093/acrefore/9780199381135.013.903119 Ekim 2025
