Bursa Devlet Tiyatrosu
| Bursa Devlet Tiyatrosu | |
|---|---|
 | |
| Kurucu | Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı |
| Kuruluş tarihi | 1957) |
| Konum | Osmangazi, Bursa, Türkiye |
Bursa Devlet Tiyatrosu, Bursa'da 1957'den bu yana Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'ne bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren yerleşik bölge tiyatrosu.
Devlet Tiyatroları bünyesinde açılmış ilk bölge tiyatrosudur. 1971'den itibaren kendi yerleşik kadrosu ile hizmet verir. Binası, 1935'te Halkevi olarak yapılmıştır. Tiyatro binası, şehirde 1879-1882'de bir tiyatro kurmuş olan Ahmet Vefik Paşa'nın adını taşır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]
Vali İhsan Sabri Çağlayangil'in sinema olarak kullanılan eski Halkevi binasını tiyatro haline getirip 1957'de Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'ne devretmesi ile kuruldu.[1] 1957-1971 tarihleri arasında bir turne sahnesi olarak hizmet verdi.[2] 1971'de Ali Cengiz Çelenk'in müdürlüğü ile yerleşik düzene geçti ve kendi kadrosu ile repertuvarını oluşturdu.
Tiyatro binası ve açılış
[değiştir | kaynağı değiştir]Bugün kullanılan tiyatro binası 1935 yılında Vali Şefik Soyer tarafından Halkevi binası olarak yaptırılmıştır. Bina, 1950-1951'de Dr. Edip Akyürek tarafından genişletilerek bugünkü şeklini aldı ve sinema (Marmara Sineması) olarak kullanıldı. 1957 yazında sinema salonu, tiyatroya dönüştürüldü. Tiyatronun açılmasından üç ay önce Ankara-Bursa karayolu üzerine "Yeşil Bursa’ya Gider, Bursa Kaplıcalarına ve Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosuna Gider” yazısı kondu.[3]
Bursa Devlet Tiyatrosu'na tahsis edilen bina, 28 Eylül 1957'de "Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu" adıyla perdelerini açtı.[3] İlk gece, İdil Biret bir piyano konseri verdi Haldun Dormen ve Muammer Karaca gibi tiyatroclar çeşitli eserlerden bölümler sergiledi.[4]
Tiyatro binasına adını eren Ahmet Vefik Paşa, 1879-1882 yılları arasında Bursa'da valilik yapmış ve valiliği döneminde şehirde bir tiyatro kurmuş bir devlet adamıdır. Ahmet Vefik Paşa'nın kurduğu ilk tiyatro, bugünkü Heykel'de, Ziraat Bankası merkez şubesi olan binanın yerinde idi ve ilk olarak Ahmet Vefik Paşa'nın adapte ettiği Moliere'in Meraklı adlı oyunu sahnelenmişti.
Yeni tiyatro binasının açılışında Rossini'nin Sevil Berberi sahnelendi. 30 Eylül 1957'de Celal Esad Arseven'in yazdığı, Behzat Butakʼın sahneye koyduğu “III. Selim” oynandı.[5] Tiyatro müdürü olarak Ragıp Haykır görevlendirildi.
Turne sahnesi dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Ahmet Vefik Paşa Sahnesi, 1957-1971 yılları arasında turne sahnesi olarak hizmet verdi. Ankara Devlet Tiyatrosu'nun Bursa'ya gelen oyunları burada 15-30-45 gün sahnelendikten sonra İzmir'e gitmekteydi. Bu dönemde önce Ragıp Haykır ve Sami Ergin müdür olarak görev yaptı.
Yerleşik kadro
[değiştir | kaynağı değiştir]1971'de Ankara'dan Bursa'ya gelen oyuncularla yerleşik bir tiyatro kuruldu. Ankara'da oyuncu ve yönetmen olarak çalışan Ali Cengiz Çelenk, tiyatronun kurucu müdürü olarak görevlendirildi. Kadrodaki ilk oyuncular, Çetin Bağcıer, Değer Gündemir, Maral Nutku, Babür Nutku, Yıldıral Akıncı, Gürbüz Bora, Oğuz Bora, Feyha Çelenk, Işık Yenersu, Şener Ünal idi. Yerleşik kadro ile ilk olarak ABD'li yazar Lillian Helman'ın "Küçük Tilkiler" oyunu sahneye kondu; oyunun ilk gösterimi 1 Ekim 1971'de yapıldı.
Tiyatro, Bursa'nın yanı sıra Çanakkale, Bilecik, Balıkesir, Sakarya, Kocaeli, Kütahya, Adapazarı'nın bağlı olduğu bölgeye hizmetle görevli idi. 1970 ve 1980'li yıllarda iki yılda bir Mayıs-Haziran aylarında Anadolu turnesine çıkılıp oyunları sergilendi.[3] 1973 yılında konservatuvar mezunu olmayan ancak oyunculuk yeteneği olan gençler için sınav açıldı. 1972-1973 sezonunda Tiyatro Kursu açıldı ve Bursa'nın ilk oyun yazarı Feraizcizade Mehmet Şakir'in adı verildi. Kursiyerleri Devlet Tiyatrosu oyuncuları ve teknik kadro tarafından eğitim verildi.[3]
Ali Cengiz Çelenk'in 1978'de ölümünden sonra Ziya Demirel; 1980'de Yalın Tolga müdür oldu. Ferazcizade Mehmet Şâkir Tiyatro Kursu'nun odası olarak kullanılan mekân, Yalın Tolga'nın müdürlüğü döneminde küçük kadrolu oyunların sergilendiği bir Oda Tiyatrosu sahnesine dönüştü. Buraya "Feraizcizade Oda Tiyatrosu" adı verildi.[3] Burada sahnelenen ilk oyun, oyun Nezihe Meriç'in "Sular Aydınlanıyordu" adlı eseridir.[3]
1987-1994 yıllarında Feyha Çelenk tiyatro müdürlüğünü üstlendi. Bu dönemde Murat Karasu'nun yönettiği, Tuncer Cücenoğlu'nun Kadıncıklar eseri, 120 kere ve Kördöğüşü 130 kere sahnelenerek bir rekor kırıldı. Bursa Devlet Tiyatrosu çalışanları tarafından Sahne isminde bir tiyatro dergisi çıkarıldı. Dergi 1988'de 3 sayı, 1991'de 7 sayı çıkarılabildi.
1994'te Bora Özkula, 1996'da Emin Gümüşkaya tiyatro müdürü oldu. Gümüşkaya'nın müdürlük yaptığı dönemde Elmasbahçeler, Ertuğrulgazi ve Akpınar mahallelerindeki kültür merkelzeri Bursa Devlet Tiyatrosu'nun sahneleri haline geldi. Bursa Devlet Tiyatrosu bu sahnelerde oyunlar sergiledi. 2001 yılında, Emin Gümüşkaya ve Bursa Devlet Tiyatrosu'nda çalışan birçok kişi yolsuzluk yaptıkları gerekçesiyle görevden alındı.[6][7]
2001'de Mehmet Gökçer tiyatro müdürü olarak atandı. 2001-2005 rasında Ayşe Emel Mesçi'nin rejisiyle sahnlenen Marsha Norman'ın İyi Geceler Anne, Darıo Fo-France Rame'in Kadın Oyunları, Arthur Miller'ın Orkestra, Tuncer Cücenoğlu'nun Çığ, Lorca'nın Bernarda Alba’nın Evi oyunlarını ses getirdi.[3]
2005'te tiyatroda çıkan yangın can ve mal kaybı olmadan atladıld.[8] Tiyatro iki yıl baştan aşağı yenilendikten sonra 2007'de yeniden açıldı. 2015'te Murat Atak rejisiyle sahnelenen, Nilbanu Engindeniz'in yazdığı Bana Mastika’yı Çalsana, 2018'de Bora Özkula'nın yönettiği Haldun Taner'in yazdığı Keşanlı Ali Destanı çok izileyici çeken oyular oldu.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Bursa Valisi Başbakana AVP için Nasıl direndi, Bursa Hakimiyet, 17.10.1989". 9 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2013.
- ^ "Bursa Dt Hakkında, Devlet Tiyatroları web sitesi, Erişim tarihi:13.04.013". 20 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Nisan 2013.
- ^ a b c d e f g Özen, Uğur Ozan. "Bir Ulusal Tiyatro Örneği: Ahmet Vefik Paşa Bursa Devlet Tiyatrosu". Sanatla Yaşam. 8 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ^ Abul, Alparslan. "Bursa'da tiyatro". www.bursadakultur.org. 14 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ^ "Kemal Başar, Devlet Tiyatrosu'nun Dünü, Bugünü ve Ulusal Tiyatromuz, 16.04.2011". 27 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2013.
- ^ "Soru işaretleri artıyor". Yeni Şafak. 17 Ocak 2001. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ^ "1. Perde'de soruşturma tamamlandı". Hürriyet. 17 Ocak 2001. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
- ^ Haber7. "Bursa Devlet Tiyatrosu'nda yangın". Haber7. 29 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Resmi site 15 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Bursa Devlet Tiyatrosu Resmi Websitesi
- Bursa DT, Devlet Tiyatroları web sitesi
- 1957’de Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu’nun açılışından sonra Muhsin Ertuğrul’un vali Sabri Çağlayangil’e yazdığı mektubun metni9 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.