Budin (eyalet)
| |||||||||||||||||||||||
Budin Eyaleti, Budin Beylerbeyliği veya Budin Paşalığı (Macarca: Budai vilajet, Sırpça: Budimski vilajet veya Будимски вилајет, Hırvatça: Budimski vilajet), Osmanlı İmparatorluğu'nun bir eyaleti. 1526'daki Mohaç Muharebesi sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanan Macaristan Krallığı'nın başkenti Budin'e 1530, 1540 ve 1541 yıllarında Habsburg Hanedanı'nın kontrolündeki Avusturya Arşidüklüğü tarafından gerçekleştirilen ve başarısızlıkla sonuçlanan kuşatmalar sonrasında kurulmuştur. 1552'de Temeşvar ele geçirilmiş ve Temeşvar ve çevresinde Temeşvar Eyaleti kurulmuştur. 1606'da Zitvatorok Antlaşması'yla Eğri ve Kanije şehirleri de alınarak Eğri (1596) ve Kanije (1600) Eyaletleri kurulmuştur. 17. yüzyılda II. Viyana Kuşatmasının başarısızlığından sonra 2 Eylül 1686'da Habsburg ordusu Budin şehrini düşürdü ve eyalet de düşmüştür.
Nüfus sayımında etnik gruplardan Macarlar, Hırvatlar, Sırplar, Slovaklar ve Müslümanlar vardı.
Sancakları
[değiştir | kaynağı değiştir]1541'de Eyaletin sancakları:[1]
- Budin Sancağı
- Semendire Sancağı
- İzvornik Sancağı
- Vulçetrin Sancağı
- Pojega Sancağı
- Mohaç Sancağı
- İstolni-Belgrad Sancağı (Székesfehérvár)
- Segedin Sancağı
- Sirem Sancağı
- Kopan Sancağı
- Şikloş Sancağı
- Peçuy Sancağı
- Vidin Sancağı
- Alacahisar Sancağı
- Çanad Sancağı
- Beçkerek Sancağı
- Hipovo Sancağı
1566'da eyaletin sancakları:[kaynak belirtilmeli]
- Budin Sancağı
- Semendire Sancağı
- Pojega Sancağı
- Mohaç Sancağı
- İstolni Belgrad Sancağı (Székesfehérvár)
- Segedin Sancağı
- Sirem Sancağı
- Baboça Sancağı
- Zigetvar Sancağı
- Peçuy Sancağı
- Estergon Sancağı
- Hatvan Sancağı
- Filek Sancağı
- Seçen Sancağı
- Sonluk Sancağı
- Şimontorna Sancağı
- Kopan Sancağı
- Şikloş Sancağı
- Sekçay Sancağı
- Novigrad Sancağı
- Pespirim Sancağı
1600'deki eyaletlerin sancakları:[1]
- Semendire Sancağı
- Sirem Sancağı
- Rackeve Sancağı
- Kopan Sancağı
- İstolni Belgrad Sancağı
- Mohaç Sancağı
- Şikloş Sancağı
- Seçuy Sancağı
1610'da eyaletin sancakları:[1]
Eyaletin son sancakları:[1]
- Budin Sancağı
- Sirem Sancağı
- Semendire Sancağı
- Sekçay Sancağı
- Şimontorna Sancağı
- İstolni Belgrad (Székesfehérvár) Sancağı
- Estergon Sancağı
- Mohaç Sancağı[kaynak belirtilmeli]
- Peçuy Sancağı[kaynak belirtilmeli]
Beylerbeyleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Sokullu Mustafa Paşa 12 yıl boyunca paşalık yaparak, Budin'in en uzun süre yöneticilik yapan paşası olmuştur. Budin belerbeylerinin listesi aşağıdaki gibidir:[2]
- Uzun Süleyman Paşa, 1541-1542
- Küçük Bali Paşa, 1542-1543
- Yahyapaşazade Mehmet Paşa, 1543-1548
- Gazi Kasım Paşa, 1548-1551
- Hadım Ali Paşa, 1551-1553
- Toygun Paşa, 1553-1556
- Hadım Ali Paşa, 1556-1557
- Hacı Mehmed Paşa, 1557
- Gazi Kasım Paşa, 1557-1558
- Toygun Paşa, 1558-1559
- Güzelce Rüstem Paşa, 1559-1563
- Zal Mahmud Paşa, 1563-1564
- İskender Paşa, 1564-1565
- Yahyapaşazade Arslan Paşa, 1565-1566
- Sokullu Mustafa Paşa, 1566-1578
- Kara Üveys Paşa, 1578-1580
- Kalaylıkoz Ali Paşa, 1580-1583
- Payzen Yusuf Paşa, 1583-1586
- Kalaylıkoz Ali Paşa, 1586-1587
- Payzen Yusuf Paşa, 1587-1588
- Gazi Ferhad Paşa, 1588-1590
- Sofu Sinan Paşa, 1590-1592
- Sinanpaşazade Mehmet Paşa, 1592-1593
- Sokolluzade Hasan Paşa, 1593-1594
- Sinanpaşazade Mehmet Paşa, 1594-1595
- Mihalıçlı Ahmed Paşa, 1595
- Sofu Sinan Paşa, 1595
- Mihalıçlı Ahmed Paşa, 1596
- Kadızade Ali Paşa, 1596-1597
- Mihalıçlı Ahmed Paşa, 1597-1598
- Dev Süleyman Paşa, 1598-1599
- Tiryaki Hasan Paşa, 1599-1599
- Lala Mehmed Paşa, 1599-1600
- Tiryaki Hasan Paşa, 1600-1601
- Minkarkuşu Mehmed Paşa, 1601
- Lala Mehmed Paşa, 1601-1602
- Kadızade Ali Paşa, 1602-1604
- Bektaş Paşa, 1604-1605
- Boşnak Mustafa Paşa, 1605-1605
- Kadızade Ali Paşa, 1605-1609
- Tiryaki Hasan Paşa, 1609-1614
- Sefer Paşa, 1614
- Kadızade Ali Paşa, 1614-1616
- Sofu Mehmed Paşa, 1616-1617
- Nakkaş Hasan Paşa, 1617-1618
- Karakaş Mehmed Paşa, 1618-1621
- Sofu Mehmed Paşa, 1621
- Kenan Paşa, 1621-1622
- Deli Derviş Paşa, 1622
- Sofu Mehmed Paşa, 1622-1623
- Bebr Mehmed Paşa, 1623
- Sofu Mehmed Paşa, 1623-1626
- Damat Murtaza Paşa, 1626-1630
- Hasan Paşa, 1630-1631
- Bayram Paşa, 1631
- Koca Musa Paşa, 1631-1634
- Silahtar Hüseyin Paşa, 1634
- Bayram Paşa, 1634
- Bostancı Cafer Paşa, 1634-1635
- Nasuhpaşazade Hüseyin Paşa, 1635-1637
- Koca Musa Paşa, 1637-1638
- Tabanıyassı Mehmed Paşa, 1638-1639
- İbşir Mustafa Paşa, 1639-1640
- Silahtar Mustafa Paşa, 1640
- Koca Musa Paşa, 1640-1644
- Mirahor Osman Paşa, 1644-1644
- Deli Hüseyin Paşa, 1644-1645
- Nakkaş Mustafa Paşa, 1645-1646
- Nevesinli Murtaza Paşa, 1646-1647
- Hamzapaşazade Mehmet Paşa, 1647
- Fazlı Paşa, 1647
- Hamzapaşazade Mehmet Paşa, 1647-1648
- Siyavuş Paşa, 1648-1650
- Kara Murad Paşa, 1650-1653
- Sarı Kenan Paşa, 1653-1655
- Gürcü Kenan Paşa, 1655-1656
- Fazlı Paşa, 1656
- Gürcü Kenan Paşa, 1655-1658
- Deli Hüseyin Paşa, 1658
- Gürcü Kenan Paşa, 1658-1659
- Seydi Ahmed Paşa, 1659-1660
- Boşnak İsmail Paşa, 1660-1663
- Gürcü Kenan Paşa, 1663
- Sarı Hüseyin Paşa, 1663-1664
- Gürcü Mehmed Paşa, 1664-1666
- Cerrah Kasım Paşa, 1666-1667
- Söhrab Mehmed Paşa, 1667
- Maglaylı Mahmud Paşa, 1667-1670
- Uzun İbrahim Paşa, 1670-1672
- Canbolatzade Hüseyin Paşa, 1672-1673
- Uzun İbrahim Paşa, 1673-1675
- Suyolcu Ali Paşa, 1675-1677
- Köstendilli Koca Halil Paşa, 1677
- Uzun İbrahim Paşa, 1677-1683
- Kara Mehmed Paşa, 1683-1684
- Şeytan İbrahim Paşa, 1684
- Arnavut Abdurrahman Abdi Paşa, 1684-1686
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d Dr Dušan J. Popović, Srbi u Vojvodini, knjiga I, Novi Sad, 1990, page 201.
- ^ Gévay, Antal (1841). A' budai pasák. 24 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Şubat 2015.
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özgüven, Burcu (2001). Osmanlı Macaristan’ında Kentler, Kaleler. Ege Yayınları. ISBN 9789758070473.