Bozdağ silsilesi
 | Bu madde, öksüz maddedir; zira herhangi bir maddeden bu maddeye verilmiş bir bağlantı yoktur. (Temmuz 2025) |
Bozdağ Silsilesi, Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde yer alan bir dağ silsilesidir. Büyük Kafkas Dağları’nın Acınohur Ön Dağlıkları’nın güney kısmında yerləşir. Ganikhçay’ın (Alazançay) aşağı kesiminden başlayarak güneydoğu yönünde Girdimançay’a kadar uzanır. Yaklaşık olarak 150 km uzunluğa ve 500 m yüksekliğe sahiptir.
Jeolojik Yapı
[değiştir | kaynağı değiştir]Silsile, Mingəçevir Su Anbarı’nın sağ kıyısından batıdan doğuya doğru uzanır. Mingəçevir şehrinde Kura Nehri tarafından kesilerek iki bölüme ayrılmıştır. Bozdağ Silsilesi'ne Qoçashen, Axar-Baxar, Arçandağ, Surxayxan silsileleri ve Göyçay sırtı dâhildir. Bozdağ Silsilesi’nin en yüksek noktası, Babaeldağ ile Qazanlı Dağı arasında bulunan ve 520 m yüksekliğinde olan isimsiz bir zirvedir.
Silsile, Neojen ve Kuvaterner dönemlerine ait kil, kum, kumtaşı, konglomera gibi tortul kayaçlardan oluşmaktadır. Bölgede yapı malzemeleri açısından zenginlik bulunmaktadır. Aynı zamanda petrol ve doğal gaz yatakları da keşfedilmiştir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Bozdağ Silsilesi, Əlicançay, Türyançay, Göyçay ve Dəvəbatançay vadileriyle bölünmüştür. Güney yamaçları dik ve sarp olup, vadiler ve yarğanlarla parçalanmıştır. Qoçashen–Göyçay silsilesinin güneyinde, Girdimançay’ın güney akışında Qaraməryəm Tirəsi yer almaktadır. Bu sırtın güney yamaçları dik, kuzey yamaçları ise daha az eğimlidir. En yüksek noktası 350 m ile Çərmədin Dağı’dır. Girdimançay’ın aşağı kesiminde akarsu, beşe kadar kola ayrılarak sırtı parçalara ayırmaktadır.
Toprak ve Bitki Örtüsü
[değiştir | kaynağı değiştir]Silsilenin her iki yamacında da verimsiz alanlar yaygındır. Özellikle güney yamaçlarda badland (erozyona uğramış) arazilere sıkça rastlanır. Yıllık ortalama yağış miktarı yaklaşık 450 mm’dir. Bitki örtüsü zayıf gelişmiştir. Bölgede yavşan, şoranotu, çeşitli ot türleri ile arid ormanlarda ardıç (arçan), yabani antep fıstığı, nar, karadiken gibi bitkiler yetişir. Yarı çöl, kuru bozkır, kurak orman ve çalılık peyzajı egemendir.
Bazı alanlar kış otlağı olarak kullanılmaktadır. Kuzey yamaçlarda ise tahıl, üzüm ve meyve tarımı yapılmaktadır. Arçandağ bölgesinde Türyançay Devlet Doğa Koruma Alanı kurulmuştur.