Bilecik

Bu sayfa Bilecik ilinin şehir merkezini anlatmaktadır. İl için Bilecik (il) sayfasına bakınız.

Birecik ile karıştırılmamalıdır.

Bilecik
Şehir
Kent ormanından Bilecik panorama Bilecik Saat Kulesi Bilecik Şeyh Edebali türbesi
Bilecik'in Türkiye'deki konumu
Ülke	Türkiye
Bölge	Marmara Bölgesi
İl	Bilecik
İdare
• Belediye Başkanı	Melek Mızrak Subaşı (CHP)
Yüzölçümü
• Şehir	793 km²
Rakım	513 m
Nüfus  (2024)
• Şehir	82.403
• Kent	70.920
• Kırsal	11,483
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu	11000
Alan kodu	228
Plaka kodu	11
Resmî site Bilecik Belediyesi

Bilecik, Bilecik ilinin merkezi olan şehirdir. Bilecik ili, Marmara Bölgesi'nin güneydoğusunda, Karadeniz, İç Anadolu ve Ege Bölgesi'nin kesiştiği bir noktada yer alır. Toplamda 8 ilçeden oluşan ilin en önemli ve en büyük ilçesi Bozüyük'tür.

Tarihçe

Günümüz yerleşimiyle ilgili bilgiler sınırlıdır. Şehrin 4 km güneybatısında yerleşimin MÖ 3000'lere kadar uzandığı düşünülen Agrilion antik kenti bulunmaktadır. Günümüz yerleşimi, Hamsu ve Debağhane dereleri arasındaki kayalık çıkıntıda, Bizans döneminde Belekoma adıyla bilinen bir kalenin bulunduğu alandadır. “Belokome'nin, Bizans’ın 12. yüzyıl sonlarında bu bölgeye yerleştirdiği Sırp veya Bulgar topluluklarına ait bir yerleşim veya kale olduğu ve adının Slavca telaffuz edildiği varsayılmaktadır (Rumca bir ismin, Türkçede “Bilecik” yerine “Vilegüme” veya “Veligöme” gibi bir şekil almış olması gerekirdi.) 13. yüzyılda Bizans'ın Selçuklularla mücadelesinde uç bölgesinde yer alan Bilecik, yüzyılın ortalarından itibaren tekfur idaresinde merkezden yarı bağımsız olarak yönetilmekteydi. Bilecik, 1299 yılında Osman Gazi'nin gerçekleştirdiği ani bir baskınla Osmanlı topraklarına katıldı. Bilecik'in ele geçirilmesiyle Osman Gazi burada bir mescit yaptırmış, ikinci oğlu Ali ve eşi Bala Hatun ile aynı zamanda eşinin babası olan Şeyh Edebali burada yaşamıştır. Şehir kalenin etrafında gelişmeye başlamışsa da, coğrafi yapısı nedeniyle yeterince büyüyememiştir. 16. yüzyılda 700 civarında küçük bir nüfusa sahip olan yerleşimin onda bir kadarını Hristiyan nüfus oluşturmaktaydı. 1649 yılındaki Avârız kayıtlarında Bilecik Ertuğrul Gazi vakıflarına ait bir kasaba olarak kaydedilmiştir. Bu dönemde yerleşim, dokuz Müslüman ve bir Hristiyan olmak üzere on mahalleden oluşmaktaydı. Coğrafi konumu nedeniyle tarım yapılamayan yerleşim, bu tarihlerde demir madenciliği ve ipek dokumacılığı yönüyle gelişmişti. Osmanlı idaresinde uzun süre Sultanönü sancağına bağlı bir kaza olan yerleşim, Tanzimat'tan sonra Hüdavendigâr eyaletine bağlı bir sancağın merkezi haline geldi. II. Abdülhamid döneminde Ertuğrul Sancağı'nın merkez kazası olan Bilecik, Cumhuriyet'in ilk yıllarında il statüsü kazandı. 1924 yılında il statüsü kazanan yerleşimin adı resmen Bilecik olarak belirlendi.

Belediye başkanları

№	Belediye Başkanı	Görev Başlangıcı	Görev Bitişi	Parti
1	Ali Dedeoğlu	1923	1926		Cumhuriyet Halk Partisi
2	Akif Güngör	1926	1929
3	Ali İpek	1930	1931
4	Yahya Güven	1931	1940
5	Hilmi Mercimekoğlu	1940	1941
6	İskender Kırmacı	1941	1942
7	Hamdi Ayaz	1950	1951
8	Necmi Kadıoğlu	1952	1960		Demokrat Parti
9	Ali Rıza Aksu	1960	1962		Bağımsız
10	Sedat Kırtepe	1962	1963
11	İbrahim Necati Önen	1963	1973		Cumhuriyet Halk Partisi
12	İsmail Atak	1973	1980
13	Hamdi Arıncı	1981	1984		Bağımsız
14	Mehmet Seven	1984	1987		Anavatan Partisi
15	Necmettin Şener	1987	1989
16	Akın Olcay	1989	1994		Sosyaldemokrat Halkçı Parti
17	Mustafa Cinoğlu	1994	1999		Doğru Yol Partisi
18	Yaşar Tüzün	18 Nisan 1999	3 Kasım 2002		Cumhuriyet Halk Partisi
19	Kayhan Güven	3 Kasım 2002	28 Mart 2004
20	Selim Yağcı	28 Mart 2004	26 Nisan 2018		Adalet ve Kalkınma Partisi
21	Nihat Can	26 Nisan 2018	4 Nisan 2019
22	Semih Şahin	4 Nisan 2019	11 Nisan 2022		Cumhuriyet Halk Partisi
–	Melek Mızrak Subaşı (vekil)	11 Nisan 2022	13 Ocak 2024
23	Mustafa Sadık Kaya	13 Ocak 2024	3 Nisan 2024		İYİ Parti
24	Melek Mızrak Subaşı	3 Nisan 2024	Görevde		Cumhuriyet Halk Partisi

Kaynak:

Nüfus

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1927	21.451	3.581	17.870
1935	24.114	4.102	20.012
1940	24.263	4.751	19.512
1945	25.617	4.661	20.956
1950	26.734	4.878	21.856
1955	28.433	6.429	22.004
1960	29.830	7.528	22.302
1965	32.112	9.722	22.390
1970	32.907	11.744	21.163
1975	32.071	11.269	20.802
1980	36.131	15.126	21.005
1985	39.322	18.506	20.816
1990	43.548	23.273	20.275
2000	52.929	34.105	18.824
2007	63.075	45.126	17.949
2008	56.583	39.453	17.130
2009	62.823	46.403	16.420
2010	78.258	62.320	15.938
2011	65.459	49.671	15.788
2012	66.887	51.260	15.627
2013	71.072	55.113	15.959
2014	72.611	57.117	15.494
2015	74.019	59.163	14.856
2016	77.976	63.275	14.701
2017	80.065	65.578	14.487
2018	81.723	67.891	13.832
2019	78.533	65.375	13.158
2020	78.029	65.073	12.956
2021	86.442	74.457	11.985
2022	84.243	72.245	11.998
2023	82.416	70.562	11.854
2024	82.403	70.920	11.483

Coğrafi konumu

Bilecik Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara Bölümü'nde yer alır. Karadeniz, İç Anadolu Bölgesi ve Ege ile Marmara Bölgelerinin tam kesim noktaları üzerindedir. Kısacası 4 bölgede de yer alır. Bilecik; 39° ve 40° 31' kuzey enlemleri ile 29° 43 ve 30° 41' doğu boylamları arasında bulunur. Doğu kesiminde Bolu ve Eskişehir güney kesiminde Kütahya, batı kesiminden Bursa, kuzey kesiminde ise Sakarya illeri ile komşu durumundadır.

Bilecik 4.179 km²'lik alanı ile Türkiye'nin küçük illerinden biridir. Alan sıralaması bakımından 65. sırada yer alır. Merkez ilçenin yüzölçümü 793 km²dir. Nüfus bakımından da en az olan illerin başında gelir. Bilecik il merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 513 metredir.

Yeryüzü şekilleri

Dağlar il topraklarının %32'sine yakın bir bölümünü kaplar. Bu yükseltiler daha çok tepe görünümündedir. İlin en yüksek noktası Bozüyük ilçesinde yer alan yükseltiler üzerindeki Kala Dağı'dır (1906 m).

Diğer önemli yükseltiler;

Yirce Dağı (1790), Metristepe (1300 m), Göldağı (1284 m), Kızılcaviran (1250 m), Osmaniye (1210 m), Ahi Dağı (1100 m), Abbaslık Dağı (1241 m),

Dokuz Öküz Tepesi (1150 m), Ballıkaya (1050 m), Kızıltepe (990 m), Avdan Dağları (926 m), Paşa Dağları (922 m), Kurudağ (805 m)'dır.

Sakarya Irmağı boyunca uzanan çok geniş olmayan düzlükler şeklinde ovalar il topraklarının %7'lik bir bölümünü kaplar.

Akarsular

Sakarya Nehri

Sakarya Nehri

Sakarya Nehri, Bilecik ilinden geçen başlıca akarsudur. Bu ırmağa dökülen çay ve dereler Bilecik'in öteki su kaynaklarıdır.

Sakarya, İnhisar ilçesi yakınlarında Bilecik topraklarına girer; kuzey-güney yönünde akarak ili doğu ve batı olmak üzere iki parçaya böler. Vezirhan'ın kuzeyinde Karasu Deresi, Osmaneli ilçesi yakınlarında da Göksu Çayını alarak kuzeye yönelir.

Karasu

Bozüyük'ten doğar. Bilecik merkez ilçe sınırları içine Karasu Boğazından girer. Bu noktadan sonra Vezirhan'da Sakarya Nehrine kavuşur.

Bitki örtüsü ve iklim

Bitki örtüsü

Yağış yönünden yeterli miktara sahip olan Bilecik, yüzölçümünün %47'sinin ormanlık alan olması itibarı ile orman zenginliği bakımından Türkiye'nin şanslı yörelerinden biridir. Bilecik orman zenginliği av hayvanları bakımından da zenginleşmesini sağlamıştır. Bin metreye kadar yükseklerde orman örtüsü genellikle meşe, otsu bitkiler ve makilerden oluşmaktadır. 1500 metre sınırına kadar da karaçam, kayın, kızılçam, kestane türündeki yüksek boylu ağaçlar sıralanır. 1500 metreden daha yükseklerde ise göknar cinsinden ağaçlar vardır.

İklim

Bilecik ilinde yıllık yağış toplamı 450 kg/m² dolayındadır. Yağış en çok ocak ve mayıs aylarında düşmektedir.

Diğer klimatik veriler şöyledir:

Yıllık sıcaklık ortalaması: 12,3 °C En soğuk ay: Ocak (2,5 °C)

En sıcak ay: Temmuz (21,7 °C) Yıllık ortalama nispi nem: %66

Bilecik düzeyinde tespit edilen en yüksek sıcaklık Ağustos 1945'te 40,6 °C, en düşük sıcaklık ise Ocak 1950'de -16 °C olarak tespit edilmiştir.

Genel bilgiler

Bilecik ili, Marmara Bölgesi'nin güneydoğusunda; Marmara, Karadeniz, İç Anadolu Bölgesi ile Ege Bölgelerinin kesişim noktaları üzerinde yer alır. İlin bilinen en eski isimleri arasında Agrilion ve Belekoma vardır. Bilecik, Osmanlı İmparatorluğu'nun doğduğu topraklardadır. Her yıl düzenlenen Ertuğrul Gazi'yi Anma ve Söğüt Şenlikleri Bilecik'in Söğüt ilçesinde gerçekleştirilmektedir. Bölgede zengin mermer ocakları bulunmaktadır. Sakarya Irmağı çevresinde kurulan yöre, göletleri ve dereleriyle tanınır; antik çağlardan günümüze kadar tarihin izlerini taşır. Şehirdeki Şeyh Edebali Türbesi, Türkiye'nin dört bir yanından ziyaretçi çekmektedir. Türk Kurtuluş Savaşı'na ait izler, Şeyh Edebali Türbesi çevresinde hâlen görülebilmektedir; ancak türbenin bulunduğu alan Bilecik'in ilk yerleşim yeri olmayabilir. Bu izlere örnek olarak, Kurtuluş Savaşı sırasında hasar görmüş ya da yıkılmış olan bir cami minaresi gösterilebilir.

Mutfak

Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi logosu

• Dağ Eriği Ekşili Kesme Çorbası
• Bıldırcın Kebabı
• Nohutlu Mantı
• Parmak Köftesi
• Bilecik Nohutlu Mantısı
• Mercimekli bozüyük mantısı
• Bilecik Güveci
• Yunus erikli ekşili biber dolması
• Gök fasille
• Zırz
• Huris Tepsi
• Büzme vb. birçok yemek

Bilecik'te Yerel Medya (Basın-Yayın Kuruluşları)

Günümüzde Bilecik kent merkezinde ve ilin genelinde yerel televizyon kanalı yoktur. Sadece Bilecik il merkezinde iki yerel radyo kanalı Bilecik FM (99.9) ve Radyo 11 (105.0) bulunmaktadır. Ayrıca il genelinde yerel gazeteler bulunmaktadır. Bu gazeteler: Yarın, Sakarya, Değişim gazeteleridir.

Bilecik'ten Fotoğraflar (Galeri)

Bilecik şehir merkezi panoraması

Bilecik şehir merkezi

Dış bağlantılar

• Bilecik Valiliği7 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.