Bihistûn
Bihistûn (Arapça: بيستون) (ö. 977) Ziyârîler'in (967–977) hükümdarıdır. Vuşmgîr'in en büyük oğluydu.
Babası hayattayken Bihistûn, Taberistan Amul valisiydi. Vuşmgir'in 967 yılında bir av seferi sırasında ölmesi üzerine iktidarı ele geçirmek üzere Gürgan'a gitmiştir. Ancak onun tahta çıkışı, Vuşmgir'in ölümünden kısa bir süre önce Büveyhî Rüknüddevle'ye karşı ortak bir sefer düzenlemek üzere gelen bir Sâmânî ordusu tarafından itirazla karşılanmıştır. Ordu komutanı, Bihistûn'un kardeşi Kabûs'un Ziyârîler'in hükümdarı olmasını destekliyordu. Bihistûn daha sonra destek elde etmek amacıyla Ruknüddevle'nin egemenliğini tanıyarak ona yönelmiştir. Sâmânîler kısa bir süre sonra Gürgan'dan ayrılıp Horasan'a döndüler; ancak Kabûs, o sırada Simnan'da hüküm süren Hasan b. el-Feyruzan'ın desteğini buldu. Bihistûn sonunda hem Gürgan'ı hem de Simnan'ı ele geçirmeyi başarmış ve Kabûs'u iddialarından vazgeçmeye zorlamıştır.
Bihistûn, saltanatının geri kalan kısmında Büveyhîler ile iyi ilişkiler sürdürmüştür. Rüknüddevle'nin en büyük oğlu Adudüddevle'nin kızıyla evlenmiş ve 971'de Büveyhî kuklası olan Halife Mutî, Bihistûn'a Zahir el-Devle unvanını onaylamıştır.
Bihistûn ayrıca batı sınırına da dikkat ediyordu. Babasının hapse attığı Alioğlu el-Hasan el-Sair'i serbest bırakmış ve ona, Gilan'da bulunan sahil kenti Rudser'in yöneticisi Ebû Muhammed en-Nasır'ı devirebilmesi için para vermiştir. Ancak Hasan es-Sair, Ebû Muhammed tarafından mağlup edilerek öldürülmüştür. Oğlu Ebû'l-Hasan Ali, muhtemelen Bihistûn'un desteğiyle, Ebu Muhammed'i Rudser'den kovmuş ve Ziyârîleri kendi hükümdarı olarak tanımıştır.
Bisütun 977 yılında öldü. Kısa bir iktidar mücadelesinden sonra yerine kardeşi Kabûs geçmiştir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Frye, Richard N., (Ed.) (1975). The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs (İngilizce). Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-20093-8.