Bernoulli sayısı
Matematikte Bernoulli sayıları, sayı kuramıyla derin bir ilişkisi olan rasyonel sayı dizisidir. Sayı değerleri Riemann zeta işlevinin negatif tam sayılar için kazandığı değerlere yakındır.
n 1'den farklı bir tek sayı olmak üzere Bn = 0 eşitliği geçerlidir. B1 ise 1/2 ya da -1/2 değerine sahiptir. Sıfırdan farklı birkaç Bernoulli sayısı aşağıda gösterilmiştir.
| n | 0 | 1 | 2 | 4 | 6 | 8 | 10 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bn | 1 | ±1/2 | 1/6 | -1/30 | 1/42 | -1/30 | 5/66 | -691/2730 |
Bernoulli sayıları Jakob Bernoulli tarafından, Japon matematikçi Seki Kōwa'yla hemen hemen aynı zamanda bulunmuştur. Seki'nin Katsuyo Sampo adlı kitabında yer alan bulgular ölümünün ardından 1712 yılında yayımlanmıştır.[1][2] Bernoulli'ninkiler de yine ölümünden sonra Ars Conjectandi adlı kitap halinde 1713'te yayımlanmıştır.
Bernoulli sayıları teğet ve hiperbolik teğet işlevlerinin Taylor dizisi açılımlarında, Euler–Maclaurin formülünde ve Riemann zeta işlevinin belli değerlerine ilişkin ifadelerde kullanılmaktadır.
Ada Lovelace, analitik motora ilişkin 1842 tarihli notlarının G bölümünde Bernoulli sayılarını Babbage'ın makinesini kullanarak oluşturmaya yarayan bir algoritmadan söz etmektedir.[3] Böylece, Bernoulli sayıları tarihin ilk bilgisayar programına da konu olmuştur.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]- Çoklu-Bernoulli sayısı
- q-Bernoulli sayısı
- Bernoulli polinomları
- Riemann zeta işlevi
- Hurwitz zeta işlevi
- Euler sayısı
- Euler toplamı
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- İlk 498 Bernoulli sayısı24 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Project Gutenberg
- İlk 10.000 Bernoulli sayısı
- Bernoulli sayılarını hesaplamak için geliştirilmiş çoklubirimsel bir algoritma
- Bernoulli sayısı sayfası26 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Bernoulli sayısı programları5 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., LiteratePrograms5 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Eric W. Weisstein, Bernoulli sayısı (MathWorld)
- Düzensiz Asal Sayıların Berimi21 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Çevrimiçi Bernoulli Sayısı Üreteci28 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Pascal-(Binom) matrisi bağlamında Bernoulli sayıları19 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Almanca sürümü[ölü/kırık bağlantı]
- Bernoulli ve ilgili sayıların bazı özellikleri ve toplamları19 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
 | Matematik ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
