Beçi Kalesi
 | |
| Genel bilgiler | |
|---|---|
| Durum | Kısmen ayakta |
| Tür | Kale |
| Mimari tarz | Gürcü mimarisi |
| Konum | Kalecik, Göle |
| Koordinatlar | 40°58′08″K 42°28′54″D / 40.96889°K 42.48167°D |
| Tamamlanma | 10-11. yüzyıl |
| Teknik ayrıntılar | |
| Malzeme | Kuru duvar, dolgu duvar, kırık taş |
Beçi Kalesi (Gürcüce: ბეჭის ციხე), tarihsel Kola bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı Kalecik köyünde, Orta Çağ’da Gürcülerden kalma kaledir. Kalecik köyü adını bu kaleden almıştır. Buna bağlı olarak yapı, Kalecik Kalesi olarak da adlandırılmaktadır.[1] Kale ayrıca Kumurluhi Kalesi (ქუმურლუხის ციხე) olarak da bilinir.[2]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kalenin bulunduğu Kola bölgesi, Gürcü Hristiyanlığının erken dönemdeki merkezlerinden biriydi.[3] Osmanlılar, Kola bölgesini de kapsayan Tao-Klarceti bölgesinde 1578 tarihli Gürcistan seferiyle tamamen hakim olmuştur. Ardahan’daki kaleler ve küller üzerine çalışmasıyla tanınan Sami Patacı, burada bulunan seramik parçalarını da değerlendirerek Beçi Kalesi veya Kalecik Kalesi’nin en erken 10-11. yüzyılda inşa edilmiş olabileceğini yazmıştır. Gürcü coğrafyacı Vahuşti (1696-1757) de bu kaleden söz etmiş ve adını Beçi Kalesi (ბეჭის ციხე) şeklinde vermiştir.[4] Gürcüce bir kelime olan "beçi" (ბეჭი) omuz anlamına gelir.[5]
Mimari
[değiştir | kaynağı değiştir]Beçi Kalesi, Kalecik köyünün 1 kilometre güneyinde yer alır. Hayli geniş bir alana yayılan kaleden geriye surların kuzey ve doğu bölümleri, bu surlarıda inşa edilmiş burçlar ile giriş kapısı ulaşmıştır.[6] Kura Nehri Vadisi'de doğu-batı yönünde uzanan kale, savunma açısından önemli bir konum sağlayan kayalık bir tepede inşa edilmiştir. Kalenin girişi kuzey surlarının ortasında yer alır. Giriş kapısının iki yanında yarı yuvarlak forma sahip birer burç bulunmaktadır. Kalenin kuzey beden duvarında dördü yarı yuvarlak ve biri dikdörtgen planlı beş burç bulunmaktadır. Burada bulunan ahşap kirişin kaleye sonradan eklendiği tahmin edilmektedir. Kalenin güneydoğu ucunda uçuruma açılan küçük bir giriş daha bulunmaktadır. Kalenin surları dolma duvar tekniğiyle inşa edilmiş olup ortası moloz taşlar ve harçlar doldurulmuştur. Kalenin kemerli ana girişin kenarlarında ve dikdörtgen planlı burcun köşelerinde daha büyük boyutlu düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Kalenin sonradan elden geçirildiği ve onarıldığı kullanılmış olan malzemenin farklılığından anlaşılmaktadır.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Sami Patacı, Ardahan Kale ve Kuleleri, Ardahan, 2016, s. 82. 25 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-605-030-254-7
- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 155. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ "başlık=Ekvtime Takaişvili, 1907 Yılı Kola-Oltisi ve Çangli'de Arkeolojik Araştırmalar Gezisi (Gürcüce), Paris, 1938, s. 9". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "Vahuşti - Gürcistan Krallığı'nın Tasviri („აღწერა სამეფოსა საქართველოსა"), Tiflis, 1941, s. 133". 3 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2025.
- ^ "ბეჭი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 9 Temmuz 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 155. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ Sami Patacı, Ardahan Kale ve Kuleleri, Ardahan, 2016, s. 82-85. 25 Haziran 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-605-030-254-7
