Apsirtos (veteriner)
Absyrtus veya Apsyrtus (Grekçe: Ἄψυρτος), MS 4. yüzyılda yaşamış Bitinyalı Antik Yunan veteriner cerrahtır.
Uzmanlık alanı at hekimliği (hippiatri) olan Absyrtus, Roma İmparatoru Konstantin'in Sarmatlar'a karşı düzenlediği seferde (MS 332-334) yer aldı. Veteriner hekimliği üzerine yazdığı iki kitabı günümüze ulaşmamıştır, ancak daha sonraki veterinerlik yazarları tarafından sık sık atıfta bulunulmuştur. Apsyrtus'un yazıları, Apsyrtus'a dayanan çağdaşı Hierokles'in yazılarıyla birlikte, Hippiatrica'nın başlıca kaynağıdır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Absyrtus, bazı çalışmaları günümüze ulaşan başlıca veteriner cerrahlardan biriydi. Suda ve Eudokia Makrembolitissa'ya göre Bithynia'da (günümüz Türkiye'si) Prusa ya da Nikomedia'da doğmuştur.[1][2][3] MS. 322'de Tuna seferinde Büyük Konstantin anlamına geldiği düşünülen “Konstantin” komutasında görev yaptığı söylenir, ancak bazıları MS 671'de IV. Konstantin komutasında olduğunu belirtir.
Absyrtus'dan bize ulaşan metinlerin çoğu, diğerlerinin yanı sıra hippiyatristlere yazılmış mektuplardır.[4][5] Konular hastalıklardan tıbbi tekniklere, reçetelere ve terbiyeye kadar çeşitlilik göstermektedir. Absyrtus'un ele aldığı konuların çeşitliliğine örnek olarak Mañé ve Vives gözlerle ilgili iki mektuptan bahseder, N.C. ise glanders ve benzeri hastalıkların nedenlerini aktarır.[5]
Absyrtus ayrıca Teselya atını da örnek olarak tanımlamıştır; ona göre bu bölge, boyu, endamı ve boynu nedeniyle en iyi at cinsinin geldiği yerdir.[6]
Yazıları, ilk olarak Jean Ruel tarafından Latince[7] ve daha sonra Simon Grynaeus tarafından Yunanca olarak yayınlanan Veterinariae Medicinae Libri Duo'da bulunmaktadır.[8] Kitapları kısmen Claudio Ermerote'nin Mulomedicina'nın dokuzuncu kitabında İtalyancaya çevrilmiştir. 1564 yılında Alonso Suárez Toledo'da Ruel'in Latince baskısını temel alan ve 18. yüzyıla kadar İspanyol albéitares tarafından kullanılan Hipiátrica'nın İspanyolca bir çevirisini yayınlamıştır.[4] Christian Konrad Sprengel, Programma de Apsyrto Bithynio başlıklı küçük bir çalışma yayınlamıştır.[9]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Suda, "Ἄψυρτος"
- ^ Eudokia Makrembolitissa, Collection
- ^ Violar. ap. Villoison, Anecd. Graeca, vol. i. p. 65
- ^ a b Mané Seró, María Cinta; Vives Vallés, Miguel Ángel (2019), "El saber clásico veterinario oftalmológico de Apsirto" [Absyrtus'un klasik veteriner oftalmolojik bilgisi] (PDF), Información Veterinaria, Consejo General de Colegios Veterinarios de España, 2019 (2), s. 54-56, ISSN 1130-543613 Aralık 2019[ölü/kırık bağlantı]
- ^ a b NC (1845), "Historia de la veterinaria en tiempo de los griegos y origen de esta palabra." [Yunanlılar zamanında veteriner hekimliğin tarihi ve bu kelimenin kökeni.] (PDF), Boletín de Veterinaria, Universidad Autónoma de Barcelona: Boletín de Veterinaria. Sociedad Veterinaria de Socorros Mutuos'un resmi dergisi., Yıl 1 (13), ss. 193-198, 13 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)13 Aralık 2019,
Apsirto...Büyük Konstantin'in 319 ile 321 yılları arasında Sarmatlara karşı gerçekleştirdiği seferi hippiatrist olarak takip etti
- ^ Alexandre Blaineau 2011, s. 27.
- ^ Jean Ruel, Veterinariae Medicinae Libri Duo, Paris, 1530, fol.
- ^ Simon Grynaeus, Basil. 1537, 4to.
- ^ Christian Konrad Sprengel, Programma de Apsyrto Bithynio, Halae, 1832, 4to.
Bibliyografya
[değiştir | kaynağı değiştir]- Max Wellmann: Apsyrtos 2. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band II, 1, Stuttgart 1895, Sp. 286.
- Anton Baumstark: Nachtrag zu Apsyrtos (2). In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Supplementband I, Stuttgart 1903, Sp. 113.
- Alexandre Blaineau (2011), "L'intégrale de l'œuvre équestre", Xénophon, Arts équestres (Fransızca), Arles: Actes Sud, ISBN 978-2-330-00193-3
- De l'art équestre (Fransızca), E. Delebecque tarafından çevrildi, Les Belles Lettres, 2015 [2015], ISBN 978-2-251-00343-6
