Anzavur Ahmed Paşa
| Anzavur Ahmed Paşa | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 1885 Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 15 Nisan 1921 Adliye, Biga, Osmanlı İmparatorluğu |
| Bağlılığı |  Osmanlı İmparatorluğu |
| Branşı | Kuvâ-yi İnzibâtiye |
| Rütbesi | Paşa |
| Çatışma/savaşları | I. Dünya Savaşı Anzavur Ayaklanması (ölü) |
Ançok Anzavur Ahmed Paşa (Batı Çerkesce: Анцокъу Ахьмэд Анзаур; 1885 - 15 Nisan 1921, Adliye), Kuvâ-yi Milliye hareketine karşı ayaklanma başlatmış Çerkes asıllı eski Osmanlı jandarma subayı ve Kuvâ-yi İnzibâtiye kumandanıdır.[1]
Anzavur Ahmed, İstanbul Hükûmeti tarafından sivil paşalık verilerek Anadolu'ya gönderilmiştir. İngiliz gizli servisinin adamı olan Papaz Fru namıyla bilinen Robert Frew tarafından maddi olarak desteklenen Anzavur Ahmed, çok sayıda kişiyi etrafında toplayarak bir isyan hazırlığına girişmiştir.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk Yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]1885 doğumlu olup Çerkes asıllıdır. Okuma yazma bilmediği halde, kız kardeşinin II. Abdülhamit'in sarayında cariye olmasından dolayı jandarma zabitliğine tayin edilerek Makriköy (Bakırköy/İstanbul) Jandarma Karakolu Kumandanlığı'na getirildi.[2] II. Meşrutiyet’in ilk yıllarında kendini bir hürriyetperver ve istibdat rejiminin mazlumları arasında göstererek iki sene içerisinde jandarma binbaşılığına terfi etmiştir.[3]
Çıkardığı ayaklanmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Birinci Anzavur Ayaklanması, 1 Ekim 1919'da Manyas, Susurluk, Gönen ve Ulubat dolaylarında başlamış olup[4], Kuvâ-yi Milliye birliklerinin mücadelesi sonucu 25 Kasım 1919'da bastırılmıştır.[5] Anzavur Ahmed'in 16 Şubat 1920'de, Biga merkezli çıkarmış olduğu ikinci isyanını ise, 16 Nisan 1920'de Çerkez Ethem bastırmıştır.[6]
Kuvâ-yi İnzibâtiye dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Süleyman Şefik Paşa kendisine sonradan katılan Anzavur Ahmed ile anlaşmazlığa düşünce İstanbul'a dönmüş ve Kuvâ-yi İnzibâtiye'nin başına Yarbay Senai geçmiştir. Kuvâ-yi İnzibâtiye 10 Mayıs 1920'de Adapazarı'nı işgal etti. Ali Fuad Paşa komutasındaki 20. Kolordu Adapazarı'nı geri aldı. 25 Haziran 1920'de Kuvâ-yi İnzibâtiye kaldırıldı.
15 Nisan 1921 tarihinde Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı Adliye köyü civarında, Yeniçiftlik köyünden Mehmet Efe tarafından öldürüldü. Mezarı Biga'nın Cihadiye köyündedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Anzavur İsyanı". Orhan Hülagü. Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi. Eylül 1998. 9 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi18 Ekim 2023.
- ^ Anzavur'un İlk Ayaklanmasına Ait Belgeler - Özcan Mert
- ^ Ahmet Anzavur (?-1921
- ^ "I. Ahmed Anzavur Ayaklanması'nın Gönen'deki Yansımaları".
- ^ "Ahmet Anzavur isyanı kim bastırdı?".
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 10 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2018.