Almatı

Almati Kazakça: Алматы
Şehir
Bayrak Arma
Almati
Ülke	Kazakistan
Eyalet	Almatı Eyaleti
İdare
• Akim	Erbolat Dosaev
Yüzölçümü
• Toplam	682 km²
• Kara	9,395 km² (3,627 mil²)
Nüfus  (1 Ocak 2021)
• Toplam	1.977,011
Zaman dilimi	UTC+05.00
Posta kodu	050000–050063
Alan kodu	+7 (727)
Resmî site www.almaty.gov.kz

Almatı (Kazakça: Алматы), Kazakistan'ın iki milyondan fazla nüfusu ile en büyük şehridir ve eski başkentidir. Güney Kazakistan'da, Kırgızistan sınırına yakın Trans-İli Alatau dağlarının eteklerinde yer alan Almatı, kültür, ticaret, finans ve inovasyonun önemli bir merkezidir. Şehir, 700-900 metre (2.300-3.000 fit) rakımda yer almakta olup, çevredeki dağlardan kaynaklanan ve ovalara akan Büyük Almatı ve Küçük Almatı nehirleri şehirden geçmektedir. Almatı, Orta Asya'nın ikinci büyük şehri ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) dördüncü büyük şehridir.

Almatı, Sovyet döneminde 1929'dan 1991'e kadar ve bağımsızlığın ardından 1991'den başkentin 1997'de Akmola'ya (şimdiki Astana) taşınmasına kadar Kazakistan'ın başkenti olarak hizmet vermiştir. Artık başkent olmamasına rağmen Almatı, Kazakistan'ın en kozmopolit ve etkili şehri olmaya devam ediyor ve genellikle ülkenin kültürel ve finansal kalbi olarak kabul ediliyor ve halk arasında "Güney Başkenti" olarak anılıyor. Cumhuriyetçi öneme sahip bir şehir olarak sınıflandırılıyor ve bu da ona bölgesel yönetimden özerklik sağlıyor. Şehir, cumhuriyetçi önemi çerçevesinde sekiz idari bölgeye ayrılmıştır.

Almatı, 1978'de küresel halk sağlığı politikasını şekillendiren Alma-Ata Birincil Sağlık Hizmetleri Konferansı, 2011 Asya Kış Oyunları ve 2017 Kış Üniversite Oyunları da dahil olmak üzere uluslararası etkinliklere ev sahipliği yapmıştır. Şehir ayrıca 2022 Kış Olimpiyatları'na ev sahipliği yapmak için de aday olmuş ve kış sporları için uluslararası bir merkez olarak konumunu daha da sağlamlaştırmış, ancak nihayetinde ihaleyi Pekin'e kaptırmıştır.

Almatı, Kazakistan ve Orta Asya'nın en işlek havalimanı olan ve yılda 9,5 milyondan fazla yolcuya hizmet veren Almatı Uluslararası Havalimanı da dahil olmak üzere kapsamlı bir ulaşım ağına sahiptir. Şehir ayrıca 2011 yılında açılan Almatı Metrosu ile de hizmet vermektedir. Ek olarak, otobüsler ve troleybüsler şehrin kapsamlı toplu taşıma sistemine katkıda bulunmaktadır.

Almatı'nın, çeşitli ekosistemleri ve doğal yürüyüş parkurlarıyla Ile-Aladağ Milli Parkı ve Büyük Almatı Gölü gibi doğal güzelliklere yakınlığı, şehri açık hava meraklıları için popüler bir destinasyon haline getirmektedir. Ayrıca, dünyanın en yüksek rakımlı buz pisti olan Medeu ve Shymbulak kayak merkezine yakınlığı, Almatı'nın macera ve açık hava etkinlikleri için önemli bir turizm merkezi olarak ününe katkıda bulunmaktadır.

2017'den beri müzik alanında UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı üyesi olan Almatı, kültürel katkılarıyla ünlüdür. Ayrıca, Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından Gamma+ seviyesinde küresel şehir olarak sınıflandırılması, ekonomik ve bölgesel önemini vurgulamaktadır. Almatı, sayısız şehir parkı, ağaçlarla çevrili sokakları ve çeşmeleriyle bölgenin en yeşil şehirlerinden biri olarak ün kazanmıştır. Şehrin silüeti, tarihi Sovyet dönemi binalarını modern gökdelenlerle harmanlayarak, devam eden ekonomik gelişimini ve gelişen kimliğini simgelemektedir.

Almatı'daki önemli simge yapılar ve turistik yerler arasında Kazakistan Merkez Devlet Müzesi, Yükseliş Katedrali, Yeşil Çarşı, Arbat ve şehrin ve çevredeki dağların panoramik manzaralarını sunan bir tepe noktası olan Kök Töbe bulunmaktadır. Şehir ayrıca Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi, Kazak-İngiliz Teknik Üniversitesi, Uluslararası Bilgi Teknolojileri Üniversitesi ve Narxoz Üniversitesi gibi prestijli eğitim kurumlarına da ev sahipliği yapmaktadır.

Doğal güzellikler

Almatı Şehri kayak yapmak için ideal bir yerdir. Çimbulak kayak telesiyejleri deniz seviyesinden 3163 metreye kadar çıkmaktadır. Çimbulak kayak merkezinin yanında yer alan Büyük Almatı Gölü, görülmeye değer doğal güzelliğe sahiptir. Ayrıca Almatı yerleşim alanında 16 milyondan fazla ağaç olduğu tahmin edilmektedir.

Müze ve anıtlar

Merkez Müzesinde Kazakistan tarihine ilişkin öğeler bulabilirsiniz. Türkiye'de tarih kitaplarında olan Altın Elbiseli Adam'ın kostümünün bir kopyası da burada bulunmaktadır. Panfilov Parkında, II. Dünya Savaşı'nda yaşamını yitirenler anısına yanan ateş ve anıt görmeye değer, kudretli bir anıttır.

Eğitim

Almatı Yönetim Üniversitesi de Almatı'da yer almaktadır.

Yerleşim

Almatı merkezinde çok düzgün yol planlaması vardır. Bütün caddeler dikey ve yatay olarak hizalanmıştır. Caddenin bir tarafında binalar tek numaralı, karşı tarafında da çift numaralıdır. Bir adresi söylemenin de kolay yolu, gidilecek yerin dikey ve yatay kesişim caddelerini söylemektir. Almatı Kazakistan'ın en büyük şehridir.

Kardeş şehirler

• İskenderiye, Mısır
• Bişkek, Kırgizistan
• Cidde, Suudi Arabistan
• Daegu, Güney Kore
• İstanbul, Türkiye
• Malatya, Türkiye
• Modena, İtalya
• Mogadişu, Somali
• Moskova, Rusya
• Rennes, Fransa
• Riga, Letonya
• Rosario, Arjantin
• Sankt-Peterburg, Rusya
• Taşkent, Özbekistan
• Tel Aviv, İsrail
• Tucson, Arizona, Birleşik Devletler
• Urumçi, Çin
• Vilnius, Litvanya

Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta Almatı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

• Voznesensk Katedrali
• Almatı Akimat Binası