Ahmed Nûrî Paşa
| Ahmed Nûrî Paşa | |
|---|---|
| Doğum | Alfred Ritter zur Helle von Samo 1831 Avusturya İmparatorluğu |
| Ölüm | 1917 (65-66 yaşlarında) |
| Bağlılığı | Avusturya İmparatorluğu Avusturya-Macaristan Osmanlı İmparatorluğu |
| Rütbesi | Yarbay (Avusturya ordusu) Ferîk (Osmanlı ordusu) |
| Çatışma/savaşları | |
Ahmed Nûrî Paşa[1] ya da doğum adıyla Alfred Ritter zur Helle von Samo (d. 1831, Avusturya İmparatorluğu – ö. 1917),[2] Avusturya asıllı Osmanlı ferîki ve kartografıdır.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Avusturya'daki yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Alfred Ritter zur Helle von Samo, 1831'de Avusturya İmparatorluğu'nda soylu bir aileye doğdu. Rittmeister (süvâri yüzbaşısı) rütbesiyle Avusturya-Prusya Savaşı'nda bulundu ve çeşitli çatışmalarda önemli hizmetler verdi (özellikle Königgrätz Muharebesi'nde). Birkaç yıl sonra, Avusturya-Macaristan'ın İstanbul'daki askerî ataşelerinden biri olarak atandı.[3]
Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Kartografi kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir].jpg)
Samo, 1876'da Die Völker des osmanischen Reiches (Osmanlı İmparatorluğu Halkları) eserini tamamlayıp, 1877'de Viyana'da yayımlattı. Kartografya konulu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nun vilâyetlerine göre nüfusu, nüfusun dînî inançları, ırkları vb. incelendi. Samo'nun başyapıtı, Osmanlı nüfusunu ve bileşimini araştıran birçok yazar (örneğin Kemal Karpat) ve süreli yayınlar için önemli bir birincil kaynak hâline geldi.[4]
93 Harbi
[değiştir | kaynağı değiştir]93 Harbi'nin hemen öncesinde Samo, Türk dostlarına ülkesinin savaşa Osmanlı İmparatorluğu'nun tarafında katılacağına dâir söz vermişti. Ancak, Avusturya-Macaristan tarafsızlığını ilân etmişti. Bunun üzerine Samo, Osmanlı ordusuna katılabilmek için askerî ataşelik görevinden ve yarbay rütbesinden azledilmesini talep etti. İstifâsı kabul edildikten sonra İslâmiyet'i kabul etti ve er olarak göreve başladı.[5] Kendisine Bâb-ı Âlî tarafından subay rütbesi teklif edilmesine rağmen reddetti; herhangi bir ünvan olmaksızın orduya katılmak ve kariyerine en baştan girişmek istediğini söyledi. Samo, artık Ahmed Nûrî adıyla anılmakta olup, 93 Harbi sırasında subay yapıldı. Askerî faaliyetlerinin büyük kısmı ve en önemli etkisi, savaşın Avrupa Cephesi'nde gerçekleşti.[3]
Son yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]Ordu'ya katıldıktan üç yıl içinde miralay, kısa süre sonra mirliva oldu.[6] Yıllar sonra, 4. Ordu'ya bağlı 13. Erzincan Redif Fırkası'nın Kurmay Başkanligı'nı yürüttü. 1890'ların ilk yıllarında, Erkân-ı Harbiyye-i Umûmiyye'ye bağlı İstanbul merkezli İkinci İstatistik ve Tercüme Şûbesi'nin müdürlüğüne getirildi. 1896'da ferîk yapıldı ve şûbedeki görevini onlarca yıl sürdürdü. Ödülleri arasında Osmâniye ve Mecîdiye Nişanları yer almaktadır.[7] Ahmed Nûrî Paşa; orduya kabul edilişindeki olağanüstü koşullar, içtenliği, dürüst karakteri ve devlete olan sınırsız bağlılığı nedeniyle askerî çevrelerde büyük saygı gördü.[3]
1917'de öldü.[2]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Kreiser, Klaus (2008). Der Osmanische Staat, 1300-1922 [Osmanlı Devleti, 1300-1922] (2 bas.). Münih: R. Oldenbourg Verlag. s. 235. doi:10.1524/9783486701074/. ISBN 9783486701074.
- ^ a b Çıkar, Jutta R. M. (2004). Ruth Bartholomä; Mustafa Çıkar (Ed.). Türkischer Biographischer Index. Münih: K. G. Saur Verlag. s. 471. ISBN 9783110965773.
- ^ a b c "Militärisches". Fremden-Blatt. 50 (185). Viyana: Elbemühl Graphische Industrie. 1896. s. 17.
- ^ Karpat, Kemal H. (1985). Ottoman Population, 1830-1914: Demographic and Social Characteristics [Osmanlı Nüfusu, 1830-1914: Demografik ve Sosyal Özellikleri]. Madison: University of Wisconsin Press. s. 6. ISBN 9780299091606.
- ^ Vagts, Alfred (1967). The Military Attache. Princeton: Princeton University Press. s. 142. ISBN 9781400876358.
- ^ "Fremde Officiere in der türkischen Armee" [Türk Ordusu'ndaki Yabancı Subaylar]. Militär-Zeitung. 40 (1). Viyana. 1887. s. 4.
- ^ Öztuna, Yılmaz (1983). Büyük Türkiye Tarihi. 9. İstanbul: Ötüken Yayınevi. ss. 471, 480, 486.