Ağa Hacı Molla Tağızade
| Ağa Hacı Molla Tağızade | |
|---|---|
| Doğum | 1832 Şamahı (tahmini), Rusiya İmperatorluğu |
| Ölüm | 1892 Şamahı, Rusiya İmperatorluğu |
| Meslek | Şair |
| İkamet | Şamahı |
| Milliyet | Azerbaycanlı |
| Dönem | 19. yüzyıl ikinci yarısı |
| Tür | Klasik şiir, Gazel, Rubai, Mesnevi |
| Konu | Dini eleştiri, aydınlanma, realizm |
| Edebî akım | Klasik Azerbaycan şiiri, Realizm, Aydınlanma |
Etkilendikleri
| |
Molla Ağa Bihud (tam adı: Molla Ağa Hacı Molla Tağı oğlu Bihud; 1830, Şamahı – 1892, Şamahı) — 19. yüzyıl Azerbaycan şairi, klasik şiir geleneğinin önemli temsilcilerinden biri ve edebi meclis katılımcısıdır.[1][2]
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Molla Ağa Bihud, 1830 yılında Şamahı şehrinde dinî bir ailede dünyaya gelmiştir. Arapça ve Farsçayı mükemmel öğrenmiş, klasik Doğu şiirine derinlemesine vakıf olmuştur. Genç yaşlardan itibaren kumaş ticaretiyle uğraşmış, daha sonra Mahmud Ağa'nın kervansarayının yanında küçük bir dükkan açarak parfümeri satışıyla geçimini sağlamıştır. Ömrünün büyük bölümünü Şamahı'da geçirmiş ve 1892 yılında 62 yaşında vefat etmiştir.[3]
Edebi Kişiliği ve Eserleri
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk dönemlerinde dini konulu mersiye ve sinazen şiirleri yazmış olsa da, bu eserler günümüze ulaşmamıştır. Molla Ağa Bihud'un günümüze ulaşan şiir mirası esas olarak gazel ve rübailerden oluşmaktadır. El yazması olarak günümüze kadar gelen eserleri arasında dini zahitliği eleştiren, insani değerleri ön plana çıkaran ve aydınlanma düşüncelerini yansıtan örnekler ağırlıktadır. Onun yaratımında Huri, melek, cennet gibi dini imgelerden ziyade doğa güzelliklerine; ay, güneş, reyhan, lale gibi tasvirlere benzetmeler yapılır. Dili anlaşılır, zor ifadelerden uzak, akıcı ve ahenklidir.[3]
Şairin eserlerinde dönemin sosyal sorunları, özellikle ikiyüzlülük ve dini fanatizm eleştirilir. Halkı aldatan sahte din adamlarının manevi ve ahlaki yozlaşması cesurca dile getirilmiştir.[1]
Molla Ağa Bihud hakkında ilk bilgiler Seyid Azim Şirvani'nin tezkiresində ve Feridun bey Köçərli’nin “Azerbaycan Edebiyatı Tarihinden Materyaller” adlı eserinde yer almaktadır. F. Köçerli onun bir divanı olduğunu belirtse de, bu divan günümüze ulaşmamıştır.[4] Abdürrahim bey Hagverdiyev’in çağdaşı olan Aliabbas Müznib, şairin yaklaşık otuz kadar gazelini derleyebilmiştir. Şu anda onun el yazması örnekleri Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi El Yazmaları Enstitüsü’nde korunmaktadır. [3]
Edebi Meclislerdeki Faaliyetleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Molla Ağa Bihud, Şamahı’daki “Beytüs-Sefa” edebi meclisinin aktif üyelerinden biri olmuştur. Seyid Azim Şirvani Şamahı’da olmadığı zamanlarda meclise liderlik etmiştir. Ayrıca, Şuşa’daki “Meclisi-üns” ve “Meclisi-feramuşan”, Bakü'deki “Mecmau’ş-şüara” ve Derbent şairleri ile ortak çalışmalar yapmış, sık sık yazışmalar gerçekleştirmiştir.[1]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c "MOLLA AĞA HACI MOLLA TAĞIZADӘ "BİXUD"". www.anl.az. 27 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2025.
- ^ "Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və terminlərin şərhi". Tərtib edəni A. M. Babayev, Bakı, "Maarif", 1993, səhifə 39.
- ^ a b c Qarayev 2012.
- ^ Köçəri 1981.
Edebiyat
[değiştir | kaynağı değiştir]- Qarayev, Nəsrəddin (2012). XIX əsr Azərbaycan ədəbi məclisləri (Azerice). Bakı: Nurlan. s. 325.
- Köçərli, Firidun bey (1981). Azərbaycan Ədəbiyyatı 2 cilddə (Azerice). 2. Tərcüməçi Ruqiyyə Qənbər qızı. Baku: Elm nəşriyyatı. s. 460.