Açığa satış

Finansta, bir varlıkta açığa satış yapmak veya kısa pozisyon almak, yatırımcının, varlığın piyasa değeri düştüğünde kâr elde edeceği şekilde yatırım yapması anlamına gelir. Bu durum, varlığın piyasa değerinin yükseldiğinde yatırımcının kâr ettiği daha yaygın olan uzun pozisyonun tam tersidir.

Kısa pozisyon almanın birçok yolu vardır. En temel yöntem, fiziksel açığa satış veya açığa satış işlemidir; bu işlemde yatırımcı bir varlığı (genellikle hisse senedi veya tahvil gibi değiştirilebilir bir menkul kıymet) ödünç alır ve satar. Açığa satıcı daha sonra aynı miktarda varlığı geri satın alarak ödünç verene iade etmelidir. Bu arada varlığın piyasa fiyatı düşmüşse, açığa satıcı aradaki fiyat farkına kadar bir kâr elde eder. Aksine, fiyat yükselmişse açığa satıcı zarar eder. Açığa satıcı genellikle varlığı ödünç almak için bir borçlanma ücreti (faiz ödemesine benzer şekilde, belirli bir oran üzerinden) ödemek zorundadır ve varlığın ödünç alındığı süre boyunca varlık üzerinden ödenecek herhangi bir nakit getirisini (temettü veya faiz gibi) ödünç verene tazmin etmek zorundadır.

Kısa pozisyon, açığa satıcının gelecekteki bir tarihte kontratta belirtilen fiyattan bir varlığı satma yükümlülüğü veya hakkı üstlendiği vadeli işlem, forward veya opsiyon kontratları aracılığıyla da oluşturulabilir. Varlığın fiyatı kontrat fiyatının altına düşerse, açığa satıcı onu daha düşük piyasa değerinden satın alıp daha sonra sözleşmede belirtilen daha yüksek fiyattan satarak daha düşük fiyattan fayda sağlayabilir. Ayrıca kısa pozisyon, iki tarafın bir varlığın fiyatı yükseldiğinde veya düştüğünde aradaki farkı birbirine ödemeyi kabul ettiği bir swap türü olan fark kontratı gibi belirli araçlarla da elde edilebilir. Bu durumda, fiyat düştüğünde fayda sağlayacak olan taraf kısa pozisyona sahip olur.

Fiyatların yükselmesi durumunda açığa satıcının ödünç verene karşı yükümlülüğü artabileceğinden ve açığa satış işlemleri genellikle bir aracı kurum üzerinden yapıldığından, açığa satıcının bu tür yükümlülükleri karşılayabilmesini sağlamak için aracı kuruma teminat olarak marj yatırması ve zararlar birikmeye başlarsa ek marj yatırması genellikle gerekir. Benzer nedenlerle, türev ürünlerdeki kısa pozisyonlar da genellikle karşı tarafa teminat yatırılmasını gerektirir. Gerekli marjın yatırılamaması, aracı kurumun veya karşı tarafın pozisyonu o anki piyasa fiyatından kapatmasına neden olabilir.

Örnek

• Hisse fiyatlarında düşüş olacağını düşünen alıcının x hisselerini işlem fiyatından vadeli alıp, vadesinden önce düşen hisseden aynı birimde toplayarak satıcıya teslim etmesi olarak örneklenebilir.

Dezavantajları

Açığa Satış işleminin çalışma mantığı hisselerin düşeceğini öngörmek üzerine kuruludur. Eğer hisse fiyatları yükselirse, bu sefer tam tersine zarar edilebilir.

Dış bağlantılar

• Porsche VW Shortselling Scandal 22 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
• "Short-Selling Bans Dampen 130/30 Strategies Worldwide," Global Investment Technology, Sept. 29, 2008 22 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
• Short Selling Introduction 23 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)