1991
| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
| Miladi | 1991 MCMXCI |
| Ab urbe condita | 2744 |
| Asur | 6741 |
| Bahâî | 147 – 148 |
| Bengal | 1398 |
| Berberi | 2941 |
| Birmanya | 1353 |
| Bizans | 7499 – 7500 |
| Budist | 2535 |
| Discordian | 3157 |
| Ermeni | 1440 ԹՎ ՌՆԽ |
| Etiyopya | 1983 – 1984 |
| Fransız cumhuriyetçi | 199 – 200 |
| Hicrî | 1411 – 1412 |
| Hint | |
| - Kali Yuga | 5092 – 5093 |
| - Shaka Samvat | 1913 – 1914 |
| - Vikram Samvat | 2047 – 2048 |
| Holosen takvimi | 11991 |
| İbrani | 5751 – 5752 |
| İran | 1369 – 1 BP – MÖ 1370 BP |
| Juche | 80 |
| Kıpti | 1707 – 1708 |
| Kore | 4324 |
| Tayland güneş | 2534 |
| Unix zaman | 662688000 – 694223999 |
1991 (MCMXCI) salı günü başlayan bir yıldır.
Olaylar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Ocak - Gürcü birliklerinin, Güney Osetya'nın başkenti Tskhinvali'ye saldırmasıyla 1991-1992 Güney Osetya Savaşı başladı.[1]
- 7 Ocak - Haiti'de eski diktatör Jean-Claude Duvalier'in yönetimindeki paramiliter bir güç olan Tonton Macoute'un gerçekleştirdiği darbe girişimi engellendi.
- 9 Ocak - ABD Dışişleri Bakanı James Baker, Irak Dışişleri Bakanı Tarık Aziz ile Cenevre'de görüştü ancak görüşmede Irak birliklerinin Kuveyt'ten çekilmesi için bir karar ortaya çıkmadı.
- 9 Ocak - Güney Afrika'nın Sebokeng kentinde, silahlı kişiler bir Afrika Ulusal Kongresi liderinin cenazesine katılanlara ateş açarak 45 kişiyi öldürdü.[2]
- 12 Ocak - ABD Kongresi, Irak güçlerini Kuveyt'ten çıkarmak için askerî güç kullanımına izin veren bir karar aldı.
- 13 Ocak - Sovyet güçleri, Litvanya'nın bağımsızlığını durdurmak için Vilnius'a baskın düzenledi, 14 sivil öldürüldü ve 702 kişi yaralandı. Letonya'da, Riga'da Letonya hükûmeti ile Sovyet hükûmeti arasında bir dizi çatışma yaşandı.[3][4] Litvanya 16 Şubat'ta resmen bağımsızlığını ilan etti ve Estonya ile Letonya'daki seçmenler 3 Mart'ta bağımsızlık için oy kullandı.[5][6][7]
- 15 Ocak - Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) ikinci komutanı Salah Halef (Ebu-İyad), danışmanı Ebu Muhammed ve FKÖ güvenlik şefi Ebu el Hol bir suikast sonucu öldürüldüler.
- 15 Ocak - Birleşmiş Milletler'in Irak güçlerinin işgal altındaki Kuveyt'ten çekilmesi için belirlediği süre doldu ve Çöl Fırtınası Operasyonu'nun başlamasının önü açıldı.
- 15 Ocak - Yeşil Burun Adaları Başbakanı Pedro Pires, partisinin parlamento seçimlerini kaybetmesinin ardından istifa etti. Daha sonra 17 Şubat'ta António Mascarenhas Monteiro, 1975'ten bu yana ülkenin ilk çok partili başkanlık seçimini kazandı.
- 16 Ocak - Körfez Savaşı: ABD öncülüğündeki BM güçleri, Irak'a karşı saldırıya geçti. Yaklaşık 1,5 ay süren Çöl Fırtınası Harekatı, Irak'ın sanayi ve savaş potansiyelini büyük ölçüde imha etti.
- 17 Ocak - Irak, İsrail'e sekiz Scud füzesi fırlattı. Irak saldırıları devam etti ve 19 Ocak'ta Tel Aviv'de 15 kişi, 22 Ocak'ta Ramat Gan'da 96 kişi yaralandı.[8][9][10][11]
- 17 Ocak - Norveç Kralı V. Harald, babası V. Olav'ın ölümünün ardından Norveç kralı oldu.[12]
- 24 Ocak - Papua Yeni Gine hükûmeti, Bougainville Adası'ndaki ayrılıkçı liderlerle 1988'den beri devam eden çatışmaları sona erdiren bir barış anlaşması imzaladı.[13]
- 26 Ocak - Somali'de Başkan Siad Barre'nin devrilmesiyle iç savaş başladı. Üç gün sonra Ali Mahdi Muhammad yeni başkan olarak göreve başladı.[14][15]
- 29 Ocak - Güney Afrika'da, Afrika Ulusal Kongresi'nden Nelson Mandela ve Inkatha Özgürlük Partisi'nden Mangosuthu Buthelezi, iki örgüt arasındaki şiddeti sona erdirmek konusunda anlaştılar.
- 29 Ocak - Irak kuvvetlerinin Suudi Arabistan'a girmesiyle Körfez Savaşı'nın ilk büyük kara çatışması olan Hafci Muharebesi başladı. Muharebe 1 Şubat'a kadar sürdü.[16]
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Şubat - Los Angeles Uluslararası Havalimanı'nda USAir 1493 sefer sayılı uçak, SkyWest Airlines'a ait bir Fairchild Metroliner uçağıyla çarpışarak 34 kişinin ölümüne neden oldu.
- 1 Şubat - Afganistan'ın kuzeydoğusunda meydana gelen deprem ciddi hasara yol açarak 848 kişinin ölümüne ve 200 kişinin yaralanmasına neden oldu.[17][18]
- 7 Şubat - Haiti'nin ilk demokratik olarak seçilmiş başkanı Jean-Bertrand Aristide yemin etti.
- 7 Şubat - Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu, kabine toplantısı sırasında Birleşik Krallık Başbakanlık ofisi'ne havan topu saldırısı düzenledi.[19][20]
- 11 Şubat - Temsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Organizasyonu (UNPO) Hollanda'nın Lahey kentinde kuruldu.
- 13 Şubat - Amiriyah sığınağı bombalaması: İki lazer güdümlü "akıllı bomba", Bağdat'ın Amiriyah mahallesindeki bir yeraltı sığınağını imha ederek yüzlerce Iraklıyı öldürdü. ABD askeri istihbaratı bunun bir askeri tesis olduğunu iddia ederken, Iraklı yetkililer bunu bir bomba sığınağı olarak tanımladı.[21]
- 15 Şubat - Çekoslovakya, Macaristan ve Polonya liderleri tarafından Vişegrad Grubu kuruldu.
- 18 Şubat - Geçici İrlanda Cumhuriyet Ordusu, sabahın erken saatlerinde Londra'daki Paddington ve Victoria istasyonlarında bombalar patlattı.
- 20 Şubat - Arnavutluk Cumhurbaşkanı Ramiz Alia, Başbakan Adil Çarçani hükûmetini görevden aldı ve demokrasi yanlısı protestoları durdurmak amacıyla Fatos Nano'yu yeni başbakan olarak atadı.[22][23][24]
- 20 Şubat - Guido van Rossum tarafından oluşturulan bir programlama dili olan Python piyasaya sürüldü.
- 22 Şubat - Körfez Savaşı: Irak, Sovyetler Birliği'nin önerdiği ateşkes anlaşmasını kabul etti. ABD anlaşmayı reddetti ve bunun yerine Irak güçlerinin 24 saat içinde Kuveyt'ten ayrılmaları halinde saldırıya uğramayacağını söyledi.
- 23 Şubat - Tayland'da General Sunthorn Kongsompong, Başbakan Chatichai Choonhavan'ı kansız bir darbeyle devirdi.
- 24 Şubat - Körfez Savaşı: Yerel saatle sabah 4'te koalisyona ait kara birlikleri Suudi Arabistan sınırını geçerek Kuveyt'e girdi ve böylece savaşın kara aşaması başladı.
- 25 Şubat - Körfez Savaşı: Irak'a ait bir Scud füzesinin bir parçası Suudi Arabistan'ın Zahran kentindeki bir Amerikan askeri kışlasına isabet ederek 29 ABD askerini öldürdü ve 99'unu yaraladı. Bu, savaş sırasında ABD kuvvetlerine yönelik en yıkıcı saldırıydı.[25][26]
- 26 Şubat - Körfez Savaşı: Irak lideri Saddam Hüseyin, Bağdat radyosunda Irak birliklerinin Kuveyt'ten çekildiğini duyurdu. Irak askerleri geri çekilirken Kuveyt petrol sahalarını ateşe verdi; yangın 7 Kasım'a kadar sürdü.
- 27 Şubat - Körfez Savaşı: ABD Başkanı Bush, Irak'a karşı zafer ilan etti ve ateşkes emri verdi (28 Şubat'tan itibaren başladı). ABD birlikleri 10 Mart'ta Basra Körfezi'nden ayrılmaya başladı.
- 27 Şubat - Bangladeş genel seçimlerinde Bangladeş Milliyetçi Partisi (BNP), Jatiyo Sangshad'daki 300 sandalyenin 139'unu kazanarak BNP lideri Begüm Halide Ziya'nın 19 Mart'ta Bangladeş'in başbakanı olmasına yol açtı.
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Mart - São Tomé ve Príncipe tarihindeki ilk başkanlık seçimini Miguel Trovoada kazandı.
- 3 Mart - ABD'nin, Los Angeles kentinde polis memurları tarafından sürücü Rodney King'in dövülmesi videoya kaydedildi. 15 Mart'ta olaya karışan dört polis memuru suçlandı.[27][28]
- 6 Mart - Hindistan Başbakanı Chandra Shekhar, kendisini iktidarda tutan desteği veren eski Başbakan Rajiv Gandhi ile yaşadığı anlaşmazlığın ardından istifa etti.
- 9 Mart - Belgrad'da Slobodan Milošević'e karşı büyük gösteriler düzenlendi; iki kişi öldürüldü ve sokaklara tanklar konuşlandırıldı.[29]
- 10 Mart - El Salvador yasama seçimlerinde Milliyetçi Cumhuriyetçi İttifak, yasama meclisindeki 48 sandalyenin 39'unu kazandı.
- 13 Mart - ABD Adalet Bakanlığı, Exxon'un Alaska'daki Exxon Valdez petrol sızıntısının temizlenmesi için 1 milyar usd ödemeyi kabul ettiğini duyurdu.[30]
- 14 Mart - Kuveyt Emiri Cabir el-Ahmed es-Sabah, Suudi Arabistan'daki yedi aylık sürgünün ardından Kuveyt'e döndü.
- 14 Mart - Şili'nin Atacama Çölü'ndeki açık işletme yöntemiyle üretim yapılan Escondida madeni -dünyanın en verimli bakır madeni olacak- resmen açıldı.
- 15 Mart - Almanya, II. Dünya Savaşı sonrası dört işgalci gücün (Fransa, Britanya, ABD ve SSCB) ülke üzerindeki tüm haklarından vazgeçmesinin ardından resmen tam bağımsızlığını yeniden kazandı.
- 15 Mart - ABD ve Arnavutluk arasında, 1939'dan beri ilk kez diplomatik ilişki kuruldu.
- 17 Mart - 1991 Sovyetler Birliği referandumu; Seçmenlerin %77'si 15 Sovyet cumhuriyetinin bir arada kalmasından yana oy kullandı; altı Birlik Cumhuriyeti referandumu fiilen boykot etti.[31][32]
- 17 Mart - Finlandiya parlamento seçimlerinde, Merkez Parti parlamentodaki 200 sandalyenin 55'ini kazanarak Finlandiya Sosyal Demokrat Partisi'nin 25 yıllık hakimiyetine son verdi.
- 23 Mart - Devrimci Birleşik Cephe'nin Sierra Leone hükûmetine karşı darbe girişiminde bulunmasıyla Sierra Leone İç Savaşı başladı.
- 24 Mart - Benin'in 1970'ten beri ilk kez düzenlenen başkanlık seçimini Nicéphore Soglo kazandı.
- 26 Mart - Mali'de, Amadou Toumani Touré liderliğindeki askeri yetkililer Başkan Moussa Traoré'yi tutukladı ve anayasayı askıya aldı.
- 26 Mart - Arjantin, Brezilya, Uruguay ve Paraguay, MERCOSUR'u kuran Asunción Antlaşması'nı imzaladı.
- 31 Mart - Arnavutluk'ta, 1923'ten beri ilk çok partili seçimler düzenledi. İktidardaki sosyalist Arnavutluk Emek Partisi, parlamentodaki 250 sandalyenin 169'unu kazanarak ezici bir zafer elde etti.[33][34]
- 31 Mart - Gürcistan'da yapılan referandumda %99 oranında Sovyetler Birliği'nden bağımsızlık yönünde oy kullanıldı. 9 Nisan'da Gürcistan Cumhuriyeti Yüksek Konseyi, bağımsız Gürcistan Cumhuriyeti'ni ilan etti.
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Nisan - Almanya'da, eski Doğu Almanya'daki kamu iktisadi kuruluşlarının özelleştirilmesi amacıyla kurulan Treuhandanstalt başkanı Detlev Karsten Rohwedder Düsseldorf'daki konutunda vurularak öldürüldü. Saldırıyı Kızıl Ordu Fraksiyonu (RAF) üstlendi.
- 3 Nisan - BM Güvenlik Konseyi, Irak'ın tüm kimyasal ve biyolojik silahlarının imha edilmesini veya kaldırılmasını ve 150 km'den daha uzun menzilli balistik füzelerin tamamen yasaklanmasını öngören 687 sayılı Kararı kabul etti. Ayrıca Irak'ın uluslararası terörizme verdiği desteğin sona erdirilmesini de talep etti; Irak tarafından üç gün sonra kabul edildi.[35][36]
- 6 Nisan - Huzuru Temin Harekâtı: Koalisyon kuvvetleri, BM Güvenlik Konseyi'nin Saddam Hüseyin hükûmeti tarafından Irak halkına karşı uygulanan siyasi baskıyı kınayan 688 sayılı Kararı kabul etmesinden bir gün sonra Kuzey Irak'taki Kürtlere insani yardım ulaştırmaya başladı.
- 9 Nisan - Gürcistan Cumhuriyeti Yüksek Konseyi, bağımsız Gürcistan Cumhuriyeti'ni ilan etti.
- 9 Nisan - İlk Sovyet birlikleri Polonya'dan çekildi.
- 10 Nisan - Güney Yarımküre'de, Angola kıyılarında, meteoroloji uydusu tarafından belgelenen türünün ilk örneği olan bir Güney Atlantik tropikal siklonu oluştu.
- 10 Nisan - İtalyan feribotu Moby Prince, İtalya'nın Livorno komünü açıklarında yoğun sis içinde bir petrol tankerine çarptı. Kazada 140 kişi hayatını kaybederken bir kişi kurtuldu.[37]
- 14 Nisan - Hollanda'da hırsızlar, Amsterdam'daki Van Gogh Müzesi'nden 500 milyon usd değerinde 20 tablo çaldı; tablolar, müzenin yakınındaki terk edilmiş bir arabada bir saatten kısa bir süre sonra bulundu.[38][39]
- 15 Nisan - Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) kuruldu.
- 15 Nisan - Avrupa Ekonomik Topluluğu, Güney Afrika'ya uygulanan ekonomik yaptırımları kaldırdı.[40]
- 16-18 Nisan - Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov, Japonya'ya ziyaret eden ilk Sovyet lideri oldu.
- 17 Nisan - Dow Jones Sanayi Endeksi, tarihinde ilk kez 3.000'in üzerinde, 3.004,46'da kapandı.[41][42]
- 18 Nisan - Irak, 687 sayılı Karar gereğince kimyasal silahlarının ve malzemelerinin bir kısmını BM'ye bildirdi ve biyolojik silah programının olmadığını iddia etti.
- 22 Nisan - Kosta Rika ve Panama'da etkili olan 7,7 Mw büyüklüğünde Limon Depremi, 47 ila 87 arasında ölüm ve 759'a kadar yaralanmaya neden oldu.[43][44]
- 22 Nisan - Tayvan'da, 43 yıldır yürürlükte olan Komünist İsyan Karşıtı Geçici Hükümler kaldırıldı.
- 26 Nisan - ABD'nin orta kesiminde 55 kasırga meydana geldi ve 21 kişi öldü. En dikkat çekici kasırga Kansas, Andover'ı vurdu.
- 26 Nisan - Esko Aho, 36 yaşında Finlandiya'nın gelmiş geçmiş en genç Başbakanı oldu.
- 29 Nisan - Bangladeş'i vuran bir tropikal kasırga tahminen 138 bin kişinin ölümüne neden oldu.
- 29 Nisan - Gürcistan'ın Raça bölgesinde meydana gelen 7.0 Mw'lik depremde 270 kişi hayatını kaybetti ve 100.000 kişi evsiz kaldı.
- 29-30 Nisan - Lesotho'da, kan dökülmeden gerçekleşen bir darbeyle askeri yönetici Justin Lekhanya devrildi ve iki gün sonra yerine Askeri Konsey Başkanı Elias Phisoana Ramaema geçti.
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mayıs - Angola İç Savaşı: MPLA ve UNITA, 31 Mayıs'ta Lizbon'da resmen imzalanan Bicesse Anlaşmaları'nı kabul etti.[45][46]
- 12 Mayıs - Nepal, 1959'dan bu yana ilk çok partili yasama seçimlerini gerçekleştirdi.
- 15 Mayıs - Édith Cresson, Fransa'nın ilk kadın başbakanı oldu.
- 16 Mayıs - II. Elizabeth, ABD'deki 13 günlük ziyareti sırasında ABD Kongresi'ne hitap eden ilk İngiliz hükümdarı oldu.
- 18 Mayıs - Somaliland, Somali'den ayrıldı; bağımsızlığı uluslararası toplum tarafından tanınmadı.[47][48]
- 19 Mayıs - Yugoslavya'nın dağılması: Hırvatistan bağımsızlık referandumunda, Hırvatistan Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki seçmenler Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nden ayrılma yönünde oy kullandı.[49]
- 21 Mayıs - Hindistan'ın Sriperumbudur kentinde, Tamil İlam Kurtuluş Kaplanları'dan bir intihar bombacısının bir mitingde gerçekleştirdiği saldırıda aralarında eski Başbakan Rajiv Gandhi'nin de olduğu en az 14 kişi öldü.[50]
- 21 Mayıs - Etiyopya Demokratik Halk Cumhuriyeti Başkanı Mengistu Haile Mariam'ın Zimbabve'ye kaçmasıyla Etiyopya İç Savaşı fiilen sona erdi.[51]
- 22 Mayıs - Güney Kore'nin geçici Başbakanı Ro Jai-bong, 26 Nisan'da bir öğrencinin polis tarafından dövülerek öldürülmesinin ardından çıkan olaylar nedeniyle istifa etti. İki gün sonra yerine Chung Won-shik geçti.[52]
- 24 Mayıs - Etiyopya'ya karşı bağımsızlık mücadelesi veren Eritre Halk Kurtuluş Cephesi, Mengistu Haile Mariam'ın devrilmesinden sonra Eritre'nin başkenti Asmara'ya girdi.
- 25 Mayıs - Surinam genel seçimlerini, ordu destekli Yeni Demokrasi ve Kalkınma Cephesi kazandı.[53]
- 26 Mayıs - Lauda Air'e ait bir Boeing 767, Tayland'ın başkenti Bangkok yakınlarında düştü ve uçaktaki 223 kişinin tamamı öldü.
- 28 Mayıs - Etiyopya İç Savaşı: Etiyopya Halkın Devrimci Demokratik Cephesi güçleri başkent Addis Ababa'yı ele geçirdi.[54]
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Haziran - Japonya'daki Unzen Dağı'nda bulunan volkan patladı ve piroklastik akıntı sonucunda 46 kişi öldü.
- 4 Haziran - Fatos Nano, ülke çapındaki grevin ardından Arnavutluk Başbakanlığı görevinden istifa etti. Arnavutluk Cumhurbaşkanı Ramiz Alia, Ylli Bufi'yi halefi olarak atadı.
- 5 Haziran - Cezayir Cumhurbaşkanı Şadli Bencedid, Başbakan Mouloud Hamrouche'un, hükûmete karşı 11 günlük protestoların ardından istifa etmesi üzerine olağanüstü hal ilan etti; Hamrouche'un yerine Sid Ahmed Ghozali geçti.[55][56]
- 5 Haziran - Güney Afrika Parlamentosu, Siyahların toprak mülkiyetini yasaklayan yasaları yürürlükten kaldırmak için oy kullandı.
- 9 Haziran - Svaziland'daki Emaswati Kömür Madeni'nde meydana gelen büyük bir göçük, 26 madenciyi yüzeyin 65 metre altında mahsur bıraktı; 30 saat sonra kurtarıldılar.[57]
- 12 Haziran - Boris Yeltsin, Rusya SFSR Başkanı seçildi; görevine resmen 10 Temmuz'da başladı.
- 12 Haziran - Sri Lanka İç Savaşı: Sri Lanka Ordusu askerleri Kokkadichcholai'de 152 sivili öldürdü.[58]
- 12 Haziran - Arnavutluk Emek Partisi feshedildi ve yerine Arnavutluk Sosyalist Partisi kuruldu, bu da Arnavutluk'ta komünist yönetimin sonunu işaret etti.[59][60]
- 15 Haziran - Filipinler'de, Pinatubo Dağı 20. yüzyılın ikinci büyük karasal volkanik patlamasıyla patladı; nihai ölüm sayısı 800'ü aştı. Patlama, küresel olarak yaklaşık 0,4 °C'lik bir soğumaya neden oldu.[61][62]
- 15 Haziran - Hindistan genel seçimleri sona erdi; Hindistan Ulusal Kongresi en çok sandalyeyi kazandı ancak çoğunluğu sağlayamadı. Altı gün sonra, Kongre lideri P. V. Narasimha Rao Hindistan Başbakanı oldu.[63][64]
- 17 Haziran - Güney Afrika parlamentosu, tüm Güney Afrikalıların doğumda ırksal sınıflandırılmasını gerektiren Nüfus Kayıt Yasasını yürürlükten kaldırdı.[65][66]
- 17 Haziran - Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal, Yıldırım Akbulut'un istifasının ardından Mesut Yılmaz'ı Başbakan olarak atadı. Yılmaz, 23 Haziran'da yeni bir hükûmet kurdu.
- 20 Haziran - Alman Federal Meclisi, başkentin Bonn'dan Berlin'e taşınmasına karar verdi.[67][68]
- 25 Haziran - Slovenya ve Hırvatistan'ın bağımsızlıklarını ilan etmeleri üzerine Yugoslavya'da iç savaş başladı.
- 28 Haziran - Comecon, Rusya'nın Moskova şehrinde feshedildi.[69]
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Temmuz - Dünyanın ilk GSM telefon görüşmesi Finlandiya'da yapıldı.[70][71]
- 1 Temmuz - ABD'de, bir yazılım hatası nedeniyle Washington, D.C., Pittsburgh, Los Angeles ve San Francisco'da telefon hizmetleri kesintiye uğradı ve yaklaşık 12 milyon müşteri etkilendi.[72][73]
- 1 Temmuz - Varşova Paktı, Çekoslovakya'nın Prag kentinde resmen feshedildi.[74]
- 3 Temmuz - Rusya SFSC içinde Çeçenistan, Adigey, şimdiki Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti, Hakas ve Altay özerk oblastları birer özerk cumhuriyet oldular.
- 4 Temmuz - Kolombiya Kurucu Meclisi yeni bir anayasa ilan etti[75] ve Kolombiya Başkanı César Gaviria'nın ülkedeki yedi yıllık sıkıyönetimi kaldırmasına izin verdi.[76]
- 7 Temmuz - Brioni Antlaşması ile Slovenya'daki On Gün Savaşı'nı sona erdi.[77]
- 9 Temmuz - Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Güney Afrika'yı Olimpiyatlara yeniden kabul etti. Ertesi gün, ABD Başkanı Bush, 1986'da yürürlüğe giren Güney Afrika'ya yönelik ABD yaptırımlarını sona erdirdi.[78][79]
- 11 Temmuz - Kuzey yarımkürede güneş tutulması meydana geldi ve Hawaii, Meksika, Kolombiya ve Brezilya'da yüz milyonlarca insan tarafından izlendi..[80][81]
- 11 Temmuz - Nijerya Havayolları 2120 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren ve Kanadalı Nolisair tarafından işletilen Douglas DC-8 tipi uçak, Suudi Arabistan'ın Cidde kentinden kalkışından kısa bir süre sonra alev alarak düştü; uçaktaki 261 kişinin tamamı hayatını kaybetti.[82]
- 15 Temmuz - Chemical Bank ve Manufacturers Hanover Corporation birleşmesi tarihin en büyük banka birleşmesi oldu.[83][84]
- 18 Temmuz - Moritanya ve Senegal hükûmetleri, Nisan 1989'dan beri süren Moritanya-Senegal Sınır Savaşı'nı sona erdiren bir anlaşma imzaladı.[85]
- 22 Temmuz - ABD'li boksör Mike Tyson, üç gün önce Indianapolis, Indiana'da Miss Black America yarışmacısı Desiree Washington'a cinsel saldırı ile suçlanarak tutuklandı.[86][87]
- 29 Temmuz - New York'ta, bir büyük jüri, Bank of Credit and Commerce International'ı tarihin en büyük banka dolandırıcılığıyla suçlayarak, bankanın mevduat sahiplerini 5 milyar usd dolandırdığını iddia etti.[88][89]
- 31 Temmuz - ABD Başkanı Bush ve Sovyet Başkanı Gorbaçov, Sovyetler Birliği'nin Moskova kentinde START I anlaşmasını imzaladılar.[90][91]
- 31 Temmuz - Sovyet Özel Amaçlı Polis Birimi (OMON) güçlerinin Medininkai'deki Litvanya sınır karakoluna yönelik saldırısında yedi Litvanyalı gümrük memuru öldürüldü.[92][93]
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Ağustos - İsrail, 30 Ekim'de açılacak olan 1991 Madrid Konferansı'na katılmayı kabul etti.
- 4 Ağustos - MTS Oceanos yolcu gemisi Güney Afrika kıyılarında battı. Gemideki 571 yolcunun tamamı SAAF helikopterleri tarafından kurtarıldı.
- 6 Ağustos - Tim Berners-Lee, alt.hypertext haber grubunda Dünya Çapında Ağ projesini ve yazılımını duyurdu. İlk web sitesi olan "info.cern.ch" oluşturuldu.[94][95]
- 7 Ağustos - Dünyanın en yüksek yapısı olan Varşova Radyo Kulesi çöktü.
- 17-20 Ağustos - Bob Kasırgası ABD'nin Kuzey Carolina ve New England eyaletlerini vurdu, 17 kişinin ölümüne ve 1,5 milyar usd hasara neden oldu.[96][97][98]
- 18-21 Ağustos - 1991 Sovyetler Birliği darbe girişimi: Sovyet Başkanı Mihail Gorbaçov'un Kırım'da tatilde bulunduğu sırada bir grup hükûmet üyesi yönetimi ondan almaya teşebbüs etti. Gorbaçov ev hapsine alındı. Başkan Yardımcısı Gennadi Yanayev ve yedi kişi tarafından yönetilen darbe, 72 saatten kısa bir sürede çöktü ve parlamento binası dışındaki büyük bir grup tarafından protesto edildi. Gorbaçov üç gün sonra Moskova'ya döndü ve darbe liderleri tutuklandı.[99][100]
- 20 Ağustos - Estonya, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etti, ertesi gün Letonya da aynı kararı aldı.
- 22 Ağustos - İzlanda, Baltık devletlerinin bağımsızlığını tanıyan ilk ülke oldu. Bunu 2 Eylül'de ABD ve 6 Eylül'de Sovyetler Birliği izledi.[101][102]
- 23 Ağustos - Rusya, beyaz-mavi-kırmızı üç renkli bayrağı ulusal bayrağı olarak yeniden kullanmaya başladı.
- 24 Ağustos - Ukrayna bağımsızlığını ilan etti, ertesi gün de Belarus aynı kararı aldı.
- 25 Ağustos - Hırvatistan'ın Yugoslavya'dan bağımsızlığını ilan etmesinin ardından Yugoslav ordusu ve Sırp paramiliter güçleri Hırvatistan'ın doğusundaki Vukovar kasabasına saldırdı. Sırbistan sınırında bulunan Vukovar, 87 gün süren kuşatmanın ardından 18 Kasım 1991 günü Sırp güçlerinin eline geçti.
- 25 Ağustos - Linus Torvalds, geliştirdiği Linux adlı yeni işletim sistemi çekirdeğiyle ilgili olarak Usenet haber grubu comp.os.minix'e mesajlar gönderdi.
- 30 Ağustos - Moldova, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etti, ardından Azerbaycan da aynı kararı aldı.
- 31 Ağustos - Kırgızistan ve Özbekistan bağımsızlıklarını ilan etti; Tacikistan da 9 Eylül'de aynı kararı aldı.
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Eylül - Sovyetler Birliği Halk Temsilcileri Kongresi kendi kendini feshederek yerini Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti ve Sovyetler Birliği Devlet Konseyi'ne bıraktı.[103]
- 8 Eylül - Makedonya Cumhuriyeti bağımsızlığını kazandı.
- 11 Eylül - İsrail, 51 Arap esiri ve dokuz gerillanın cesedini serbest bırakarak Lübnan'daki son batılı rehinelerin serbest bırakılmasının yolunu açtı.[104]
- 15 Eylül - İsveç genel seçimlerinde Sosyal Demokratlar 60 yılın en kötü seçim sonuçlarını aldı ve Başbakan Ingvar Carlsson istifa etti.
- 17 Eylül - Kuzey Kore, Güney Kore, Estonya, Letonya, Litvanya, Marshall Adaları ve Mikronezya BM'ye katıldı.
- 19 Eylül - Alpler'de, Avusturya-İtalya sınırında, ileride Buz Adam Ötzi olarak isimlendirilecek olan donmuş bir erkek insan cesedi bulundu.
- 21 Eylül - Ermenistan Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını ilan etti. Yaklaşık bir ay sonra, 27 Ekim'de Türkmenistan bağımsızlığını ilan etti. Kazakistan da 16 Aralık'ta aynı kararı aldı.
- 21-30 Eylül - IAEA müfettişleri Irak'ın gizli nükleer silah programıyla ilgili dosyaları keşfetti. Iraklı yetkililer, belgelerle birlikte ayrılmalarına izin vermeyi reddetti ve bu durum, BM Güvenlik Konseyi'nin Irak'a karşı yaptırım eylemleri tehdidinde bulunmasına kadar devam eden bir çıkmaza yol açtı.[105][106]
- 22 Eylül - Huntington Kütüphanesi, Ölü Deniz Parşömenlerini ilk kez halka açtı.
- 25 Eylül - El Salvador İç Savaşı: Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi temsilcileri, El Salvador Devlet Başkanı Alfredo Cristiani ile bir anlaşmaya vardılar ve savaşın sonunun yolunu açtılar.[107][108][109]
- 27 Eylül - ABD Başkanı George H. W. Bush, kısa menzilli nükleer silahlarında tek taraflı indirimler ilan etti ve uzun menzilli bombardıman uçakları için 24 saatlik alarm durumunu kaldırdı. Sovyetler Birliği, 5 Ekim'de benzer tek taraflı indirimlerle karşılık verdi.[110]
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Ekim - Yugoslav Halk Ordusu güçleri Hırvatistan'ın Dubrovnik kentini kuşatarak 31 Mayıs 1992'ye kadar süren Dubrovnik Kuşatması'nı başlattı.
- 3 Ekim - ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Tom Foley, Meclis üyelerinin çok sayıda karşılıksız çek yazdığına dair ortaya çıkan bilgilerden sonra, yıl sonuna kadar Meclis Bankası'nın kapatılacağını duyurdu.[111][112]
- 4 Ekim - Carl Bildt, Ingvar Carlsson'un yerine İsveç Başbakanı oldu.
- 7 Ekim - Yugoslav Hava Kuvvetleri, Hırvatistan Cumhurbaşkanı Franjo Tuđman'ın ofisini bombaladı. Hırvat Parlamentosu ertesi gün Yugoslavya ile kalan tüm bağlarını kesme kararı aldı.[113]
- 11 Ekim - Rusya SFSR'sinde KGB'nin yerini SVR aldı. KGB 6 Kasım'da resmen faaliyetlerini sonlandırdı.[114][115][116]
- 11 Ekim - BM Güvenlik Konseyi, Irak'tan "Özel Komisyon tarafından belirlenen müfettişleri ve diğer tüm personeli koşulsuz olarak kabul etmesini" talep eden 715 sayılı Kararı kabul etti.[117] Irak, kararı "yasa dışı" olarak nitelendirerek reddetti.
- 12 Ekim - Askar Akayev, rakipsiz bir seçimle Kırgızistan'ın ilk cumhurbaşkanı olarak onaylandı.
- 13 Ekim - Bulgaristan parlamento seçimlerinde, Demokratik Güçler Birliği, Bulgar Sosyalist Partisi'ni yenerek Doğu Avrupa'da hiçbir Komünist hükûmetin kalmamasına yol açtı.[118][119]
- 15 Ekim - Baltık Devletleri liderleri—Estonya'dan Arnold Rüütel, Letonya'dan Anatolijs Gorbunovs ve Litvanya'dan Vytautas Landsbergis—Finlandiya'nın Helsinki kentinde AGİT Nihai Bildirisi'ni imzaladılar.
- 15 Ekim - Şimdiye kadar kaydedilen en yüksek enerjili kozmik ışın olan "Aman Tanrım" (Oh-my-God-OMG) parçacığı tespit edildi.[120]
- 16 Ekim - Teksas, Killeen'de George Hennard'ın kamyonuyla bir restorana girerek yemek yiyenlere ateş açmasıyla 23 kişi öldü. Bu olay, ABD tarihindeki en ölümcül toplu silahlı saldırı oldu ve 2007'deki Virginia Tech Katliamına kadar geçilemedi.
- 18 Ekim - Azerbaycan ikinci kez bağımsızlığını ilan etti.
- 18 Ekim - Sovyetler Birliği, 1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan beri askıya aldığı İsrail ile diplomatik ilişkilerini yeniden kurdu.
- 20 Ekim - Türkiye'deki genel seçimlerde Doğru Yol Partisi (DYP) birinci oldu. Seçimden sonra kurulan DYP-Sosyaldemokrat Halkçı Parti koalisyon hükûmeti ile Süleyman Demirel 11 yıl aradan sonra başbakan olurken, Anavatan Partisi 8 yıllık iktidarını kaybetti.
- 20 Ekim - Hindistan'ın Uttarkashi kentinde 6,8 Mw büyüklüğünde bir deprem meydana geldi, en az 768 kişi öldü ve binlerce ev yıkıldı.[121]
- 23 Ekim - Paris'te, Vietnam destekli Kamboçya hükûmeti ile Kızıl Khmerler bir anlaşma imzaladı. Anlaşma, Kamboçya-Vietnam Savaşı'nı sona erdirdi ve Kamboçya'da BM Geçiş Yönetimi'nin kurulmasıyla sonuçlandı.[122][123]
- 27 Ekim - Türkmenistan, bağımsızlığını ilan etti.
- 27 Ekim - Polonya'da 1928'den beri ilk serbest parlamento seçimleri yapıldı.
- 28 Ekim - 4 Kasım - 1991 Mükemmel Fırtınası, ABD'nin kuzeydoğu kıyılarını ve Kanada'nın Atlantik kıyılarını vurdu, 200 milyon ABD dolarının üzerinde hasara ve 12 doğrudan ölüme neden oldu.[124][125]
- 29 Ekim - NASA'nın Galileo uzay aracı, 951 Gaspra'ya en yakın yaklaşımını gerçekleştirerek bir asteroiti ziyaret eden ilk sonda oldu.[126][127]
- 31 Ekim-3 Kasım - Cadılar Bayramı kar fırtınası ABD'nin Yukarı Orta Batı bölgesini vurdu, 22 kişinin ölümüne ve 100 milyon usd hasara neden oldu.[128][129]
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Kasım - Güney Afrika'da, Afrika Ulusal Kongresi, hükûmette temsil edilme ve katma değer vergisinin kaldırılması talebiyle genel greve öncülük etti.[130]
- 5 Kasım - Tropikal Fırtına Thelma, Filipinler'in Ormoc şehrinde ani sel baskınlarına neden olarak 4.900'den fazla kişinin ölümüne yol açtı.[131]
- 5 Kasım - Çin ve Vietnam, 1979'daki Çin-Vietnam Savaşı'nın ardından kesilen diplomatik ilişkilerini yeniden kurdu.[132][133]
- 6 Kasım - Sovyetler Birliği Komünist Partisi ve cumhuriyet düzeyindeki bölümü olan Rusya SFSR Komünist Partisi, cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Rusya SFSR'de yasaklandı.[134][135]
- 7 Kasım - Karbon nanotüpler üzerine ilk rapor Sumio Iijima tarafından Nature dergisinde yayınlandı.[136][137]
- 9 Kasım - SSCB'ye bağlı cumhuriyetlerden bağımsızlığını ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti'ni tanıyan ilk ülke Türkiye oldu.
- 9 Kasım - Avrupa Birliği'nin ortak projesi JET (Birleşik Avrupa Torusu) füzyon reaktörü 1,5 MW çıkış gücü üretti.[138]
- 14 Kasım - Amerikan ve İngiliz yetkililer, 1988'de Pan Am 103 sefer sayılı uçağın düşürülmesiyle bağlantılı olarak iki Libyalı istihbarat yetkilisi hakkında iddianame açıkladı.[139][140][141]
- 14 Kasım - Kamboçya Prensi Norodom Sihanouk, 13 yıllık sürgünün ardından ülkesine döndü.
- 18 Kasım - Yugoslav Halk Ordusu (JNA) ve Sırp paramiliter güçleri, 87 gün süren Vukovar Muharebesi'nın ardından Hırvatistan'ın Vukovar kasabasını ele geçirdi. 260'tan fazla Hırvat savaş esirini öldürdüler.[142]
- 20 Kasım - Azerbaycan'ın Hocavend Bölgesi'nde, 19 üyeli bir barış gücü misyon ekibini taşıyan bir Azerbaycan Mil Mi-8 helikopteri Ermeni askerî güçleri tarafından düşürüldü.[143][144]
- 21 Kasım - BM Güvenlik Konseyi, Mısır Başbakan Yardımcısı Boutros Boutros-Ghali'yi BM'nin bir sonraki Genel Sekreteri olarak tavsiye etti.
- 24 Kasım - Queen'in solisti Freddie Mercury, Londra'da AIDS kaynaklı zatürreden öldü. Bununla ilgisi olmayan bir olayda, Kiss bateristi Eric Carr kalp kanserinden öldü.
- 26 Kasım - Azerbaycan Milli Meclisi, Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nin özerk statüsünü kaldırdı ve bazı şehirlerin adlarını Azerice isimleriyle değiştirdi.
- 27 Kasım - BM Güvenlik Konseyi, Yugoslavya'da barış koruma operasyonlarının kurulmasının önünü açan bir kararı oybirliğiyle kabul etti.[145]
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Aralık - Ukraynalılar referandumda ezici bir çoğunlukla Sovyetler Birliği'nden bağımsızlık lehine oy kullandı.[146][147]
- 4 Aralık - Pan Am, 64 yıllık faaliyetin ardından resmen feshedildi.[148]
- 8 Aralık - Boris Yeltsin ile Ukrayna ve Belarus cumhuriyetlerinin devlet başkanları Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) kuruluşunu ilan ettiler.
- 11 Aralık - Hırvat güçleri, Hırvatistan'ın Paulin Dvor köyünde 18 Sırp ve 1 Macar'ı öldürdü.[149]
- 12 Aralık - Nijerya hükûmeti başkentini Lagos'tan Abuja'ya taşıdı.
- 15 Aralık - Mısır feribotu Salem Express Kızıldeniz'de battı ve 450'den fazla insan öldü.[150][151]
- 16 Aralık - BM Genel Kurulu, Siyonizmin bir ırkçılık biçimi olduğuna karar veren 1975 tarihli önceki bir kararı yürürlükten kaldıran 46/86 sayılı BM Genel Kurulu Kararını kabul etti.[152]
- 19 Aralık - Paul Keating, İşçi Partisi liderlik oylamasında Bob Hawke'u yenerek Avustralya Başbakanı oldu; ertesi gün yemin etti.
- 19 Aralık - Norveç'te Skarnsund Köprüsü açıldı ve 530 metrelik (1.739 ft) açıklığıyla iki yıl boyunca dünyanın en uzun gergin eğik askılı köprüsü oldu.[153]
- 21 Aralık - Kuzey Atlantik İşbirliği Konseyi (NAC-C) ilk kez toplandı.
- 22 Aralık - Silahlı muhalif gruplar Gürcistan Cumhurbaşkanı Zviad Gamsahurdia'ya karşı askeri darbe düzenledi.[154]
- 24 Aralık - Rusya SFSR Başkanı Boris Yeltsin, BM Genel Sekreteri Javier Pérez de Cuéllar'a bir mektup göndererek Rusya'nın Birleşmiş Milletler'de çökmekte olan Sovyetler Birliği'nin yerini alacak ülke olacağını ilan etti.[155][156]
- 25 Aralık - Mihail Gorbaçov, Sovyetler Birliği başkanlığından istifa etti.[155][156] Rusya SFSR'si resmi olarak adını Rusya Federasyonu olarak değiştirdi.[157]
- 26 Aralık - Yüksek Sovyet son kez toplandı, Sovyetler Birliği'ni resmen dağıttı ve süresiz olarak oturumunu sonlandırdı, geriye kalan tüm Sovyet kurumları nihayet 31 Aralık'ta faaliyetlerini durdurdu.[158][159]
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Doğumlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Ocak - Luis Pedro Cavanda, Angola'lı futbolcu
- 2 Ocak - Ömer Alimoğlu, Türk atıcı
- 9 Ocak - Can Maxim Mutaf, Türk basketbolcu
- 15 Ocak - Nicolai Jørgensen, Danimarkalı futbolcu
- 16 Ocak - Marijan Urtić, Hırvat futbolcu
- 26 Ocak - Nicolò Melli, İtalyan basketbolcu
- 28 Ocak - Wan Zack Haikal, Malezyalı futbolcu
- 30 Ocak - Lucas Albertengo, Arjantinli futbolcu
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Şubat
- Arman İnci, Alman Oyuncu
- Seray Kaya, Türk Oyuncu
- 12 Şubat - Earvin Ngapeth, Fransız voleybolcu
- 17 Şubat
- Burak Deniz, Türk oyuncu
- Bonnie Wright, İngiliz oyuncu
- 20 Şubat - Antonio Pedroza, İngiliz futbolcu
- 22 Şubat - Dilara Tongar, Türk basketbolcu
- 26 Şubat - Lee Chae-rin, Güney Koreli şarkıcı ve söz yazarı
- 28 Şubat - Evelina Mambetova, Kırım Tatar asıllı model
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 14 Ocak – Yadigar Ejder, Türk sinema oyuncusu (d. 1951)
- 13 Mart
- Cristian Herrera, İspanyol futbolcu
- Aasif Khan, Hint aktör
- 18 Mart - Tijana Malešević, Sırp voleybolcu
- 29 Mart - Irene, Koreli şarkıcı
- 31 Mart - André Claro, Portekizli futbolcu
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Nisan - Jamie Lynn Spears, Amerikalı aktris ve şarkıcı
- 15 Nisan - Anastasia Vinnikova, Belaruslu şarkıcı
- 17 Nisan - Samira Efendi, Azeri şarkıcı
- 24 Nisan - Batuhan Karadeniz, Türk futbolcu
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 13 Mayıs - Francisco Lachowski, Brezilyalı model
- 14 Mayıs - Erica Fontes, Portekizli oyuncu
- 19 Mayıs - Álvaro Giménez, İspanyol futbolcu
- 20 Mayıs - Emre Çolak, Türk futbolcu
- 23 Mayıs - Lena Meyer-Landrut, Alman şarkıcı
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 9 Haziran - Nico Siegrist, İsveçli futbolcu
- 18 Haziran - Ksenia Krasilnikova, Rus buz patenci
- 24 Haziran - Aidan Sezer, Avustralyalı ragbi oyuncusu
- 27 Haziran - Özge Yavaş, Türk basketbolcu
- 28 Haziran
- Seohyun, Girls' Generation grubunun vokali ve oyuncu
- Tijane Reis, Gine-Bissaulu futbolcu
- 29 Haziran - Kawhi Leonard, Amerikalı basketbolcu
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Temmuz - Kev Adams, Fransız stand-up komedyen ve oyuncu
- 8 Temmuz - Virgil van Dijk, Hollandalı futbolcu
- 12 Temmuz - Muhsin Hoceci, İranlı asker
- 24 Temmuz - Emily Bett Rickards, Kanadalı oyuncu
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 12 Ağustos - Vanessa Ble, İspanyol basketbolcu
- 16 Ağustos
- Kwon Ri-se, Güney Koreli grup Ladies Code'un vokalisti ve manken (ö. 2014)
- Esra Bozabalı, Türk atıcılık sporcusu
- 21 Ağustos - Raquel Pélissier, Haitili model
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 7 Eylül
- Joe Harris, Amerikan basketbol oyuncusu
- Dejan Garača, İsveçli futbolcu
- 8 Eylül
- Joe Sugg, İngiliz YouTuber, vlogger ve yazar
- Tyler Stone, Amerikalı basketbolcu
- Ignacio González, Meksikalı futbolcu
- Yasin Kocatepe, Türk futbolcu
- 9 Eylül
- Oscar, Brezilyalı millî futbolcu
- Danilo Luís Hélio Pereira, Portekizli futbolcu
- 10 Eylül
- 18 Eylül - James Harris, Amerikalı koşucu
- 20 Eylül - Génesis Carmona, Venezuelalı model (ö. 2014)
- 25 Eylül - Alessandro Crescenzi, İtalyan futbolcu
- 27 Eylül - Dillion Harper, Amerikalı pornografik film oyuncusu
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 19 Ekim - Flávio Ferreira, Portekizli futbolcu
- 23 Ekim - Sinan Eid, Türk basketbolcu
- 25 Ekim - Zviad Lazişvili, Gürcü profesyonel dövüşçü
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 8 Kasım
- Nikola Kalinić, Sırp basketbolcu
- Aero Chord, Yunan elektronik müzik yapımcısı
- 28 Kasım - Henry Ezeh, Nijeryalı futbolcu
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 14 Aralık - Stefflon Don, İngiliz rapçı
- 24 Aralık - Louis Tomlinson, İngiliz şarkıcı
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Ceci Chuh, Alman oyuncu
- Nubya Garcia, İngiliz caz müzisyeni, saksafoncu, besteci ve müzik grubu lideri
Ölümler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Ocak - Ahmet Adnan Saygun, besteci (d. 1907)
- 27 Ocak - Miroslav Válek, Slovak siyasetçi ve şair (d. 1927)
- 30 Ocak - Tarık Zafer Tunaya, Türk profesör (d. 1916)
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 17 Şubat - Freda Ellen Barnes, Yeni Zelandalı hukukçu ve siyasi aktivist (d. 1902)
- 20 Şubat - Hakkı Anlı, Türk ressam (d. 1906)
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Mart - Lucien Ginsburg ya da bilinen adıyla Serge Gainsbourg, Fransız müzisyen (d. 1928)
- 4 Mart - Yadigar Ejder, Türk sinema sanatçısı (d. 1951)
- 21 Mart - Vedat Ali Dalokay, Türk politikacı, eski Ankara belediye başkanı (d. 1927)
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 8 Nisan - Dead, İsveçli müzisyen (d. 1969)
- 22 Nisan - Feriha Tevfik, ilk Türkiye güzellik kraliçesi (d. 1910)
- 23 Nisan - Johnny Thunders, Amerikalı müzisyen (d. 1952)
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 15 Mayıs
- İhsan Yüce, Türk oyuncu, senarist ve şair (d. 1929)
- Ronald Lacey, İngiliz oyuncu (d. 1935)
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 9 Temmuz - Orhan Hançerlioğlu, Türk yazar ve araştırmacı (d. 1916)
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 13 Eylül - Metin Oktay, Türk futbolcu (d. 1936)
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 13 Ekim - Adnan Ersöz, Türk asker (d. 1917)
- 24 Ekim - Gene Roddenberry, Amerikalı yazar, senarist, Uzay Yolu'nun yaratıcısı (d. 1921)
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Kasım - Kemal Horulu, Türk koşucu ve pornografik film yönetmeni (d. 1926)
- 24 Kasım - Freddie Mercury, müzisyen (d. 1946)
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 15 Aralık - Vasili Zaytsev, Sovyet keskin nişancı ve Stalingrad kahramanı (d. 1915)
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Eftal Nogan, Türk sporcu (d. 1906)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Cvetkovski, Nikola. "The Georgian – South Ossetian Conflict". Danish Association for Research on the Caucasus. 30 Nisan 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.
- ^ "South African major mass killings timeline 1900–2012 | South African History Online". sahistory.org.za. 8 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "On This Day 13 January, 1991: Bloodshed at Lithuanian TV station". BBC News. 13 Ocak 1991. 9 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2011.
- ^ "Adoption of the Declaration of Independence, the Barricades (1990–1991) | Aizsardzības ministrija". mod.gov.lv. 27 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Lieven, Anatol (1994). The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the Path to Independence. Yale University Press. s. 410. ISBN 978-0-300-06078-2. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ekim 2020.
- ^ Parks, Michael (4 Mart 1991). "Estonia, Latvia Vote Overwhelmingly for Independence : Baltics: Secession from the Soviet Union passes by wide margins in both republics. The next test is a countrywide referendum on Gorbachev's plan". Los Angeles Times. 4 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Clines, Francis X. (4 Mart 1991). "Latvia and Estonia Vote for Sovereignty". The New York Times. ISSN 0362-4331. 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Rostker, Bernard (2000). "Information Paper: Iraq's Scud Ballistic Missiles". Wisconsin Project on Nuclear Arms Control from 2000 to 2006. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2009.
- ^ Fetter, Steve; Lewis, George N.; Gronlund, Lisbeth (28 Ocak 1993). "Why were Casualties so low?". Nature. Londra. 361 (6410): 293-296. doi:10.1038/361293a0. hdl:1903/4282
. 17 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Kifner, John (23 Ocak 1991). "War in the Gulf: Tel Aviv; 3 Die, 96 are Hurt in Israeli Suburb". The New York Times. 30 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2020.
- ^ Atkinson, Rick; Balz, Dan (23 Ocak 1991). "Scud Hits Tel Aviv, Leaving 3 Dead, 96 Hurt". The Washington Post. 6 Ekim 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2013.
- ^ "Harald V | Biography & Facts". Encyclopædia Britannica. 10 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Woodbury, Jo (January 2015). The Bougainville Independence Referendum: Assessing the Risks and Challenges Before, During and After the Referendum (PDF). Indo-Pacific Strategy Papers. Canberra: Centre for Defence and Strategic Studies (CDSS), Australian Defence College. s. 7. 29 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Mart 2021.
- ^ "Mohamed Siad Barre | president of Somalia". Encyclopædia Britannica. 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "New President of Somalia Is Sworn In". Los Angeles Times. 29 Ocak 1991. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Lambeth, Benjamin S. (1 Şubat 2014). "AirLand Reversal". Airforcemag.com. 19 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Afghanistan/Pakistan Earthquake Feb 1991 UNDRO Situation Reports 1 – 6 – Afghanistan". ReliefWeb. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ National Geophysical Data Center / World Data Service (NGDC/WDS): NCEI/WDS Global Significant Earthquake Database. NOAA National Centers for Environmental Information (1972). "66 Significant Earthquakes where Country = AFGHANISTAN". NOAA National Centers for Environmental Information. doi:10.7289/V5TD9V7K. 11 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ocak 2026.
- ^ Whitney, Craig R. (8 Şubat 1991). "I.R.A. Attacks 10 Downing Street With Mortar Fire as Cabinet Meets". The New York Times. ISSN 0362-4331. 11 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Terror at 10 Downing St. : Prime Minister, War Cabinet Unhurt in IRA Mortar Attack". Los Angeles Times. 7 Şubat 1991. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Stanley, Alessandra (14 Şubat 1991). "War in the Gulf: The Overview; Iraq says U.S. killed hundreds of civilians at shelter, but alies call it military post". The New York Times. ISSN 0362-4331. 3 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "13. Albania (1913–present)". uca.edu. 3 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Adil Carcani, prime minister of Albania'". Associated Press News. Associated Press. 15 Ekim 1997. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Binder, David (23 Şubat 1991). "Albanian Names Cabinet Amid Unrest". The New York Times. ISSN 0362-4331. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "DOD: Information Paper- Iraq's Scud Ballistic Missiles". Iraqwatch.org. 14 Mayıs 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mart 2010.
- ^ "Timeline of the Persian Gulf War". Encyclopædia Britannica. 27 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "The Holliday Videotape, George Holliday Video of King Beating". University of Missouri Kansas City Law School. 24 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Mydans, Seth (6 Mart 1992). "Police Beating Trial Opens With Replay of Videotape". The New York Times. 17 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Nisan 2010.
- ^ Bethlehem, D. Daniel L.; Weller, Marc (1997). The "Yugoslav" Crisis in International Law: General Issues. 1. Cambridge University Press. s. XXVI. ISBN 9780521463041. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mart 2013.
- ^ Rowley, James (14 Mart 1991). "Exxon Agrees to $1 Billion Settlement of Oil Spill". Associated Press News. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Confused Soviet Referendum". The Baltimore Sun. 15 Mart 1991. 13 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "March Referendum". Seventeen Moments in Soviet History. 29 Haziran 2015. 17 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Albania: Elections held in 1991". Inter-Parliamentary Union. 1991. 12 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Nohlen, Dieter; Stöver, Philip, (Ed.) (2010). Elections in Europe: A Data Handbook. Nomos Publishers. s. 137. ISBN 978-3-8329-5609-7.
- ^ "United Nations Security Council | Treaties & Regimes | NTI". nti.org. 13 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Security Council Resolution 687". United Nations. 10 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Fusani, Claudia (12 Nisan 1991). "May – Day, May – Day Ci ha speronato una bettolina". la Repubblica (İtalyanca). s. 5. 25 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2011.
- ^ "Factbox: High profile art thefts". Reuters. 27 Ağustos 2020. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Montgomery, Paul L. (15 Nisan 1991). "Lost and Found: Huge van Gogh Theft Fails". The New York Times. ISSN 0362-4331. 3 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Riding, Alan (16 Nisan 1991). "European nations to lift sanctions on South Africa". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "A History of The Dow Jones Industrial Average". Associated Press News. 27 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ Norris, Floyd (18 Nisan 1991). "Market Place; At Last, Dow Closes Above 3,000". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Today in Earthquake History". United States Geological Survey. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Quake Hits Costa Rica and Panama : Disaster: The 7.4 temblor kills at least 19. Damage is heavy in Caribbean coastal area". Los Angeles Times. 23 Nisan 1991. 24 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Wright, George. The Destruction of a Nation: United States' Policy Towards Angola Since 1945, 1997. Page 159.
- ^ "PA-X: Peace Agreements Database". peaceagreements.org. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "20 Years After Secession, Somaliland Still Seeks Recognition". Voice of America. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Beaubien, Jason (30 Mayıs 2017). "Somaliland Wants To Make One Thing Clear: It Is NOT Somalia". NPR. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Sudetic, Chuck (20 Mayıs 1991). "Croatia Votes for Sovereignty and Confederation". The New York Times. ISSN 0362-4331. 24 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "A look back at Rajiv Gandhi assassination: Rare images from the past". The New Indian Express. 14 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2020.
- ^ The World Factbook. Central Intelligence Agency. 1992. s. 107. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.
- ^ World Book, Inc; World Book Encyclopedia (February 1992). The World Book Year Book, 1992. World Book, Incorporated. s. 22. ISBN 978-0-7166-0492-1. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.
- ^ Nohlen 2005, ss. 614–615.
- ^ Krauss, Clifford (28 Mayıs 1991). "Ethiopian rebels storm the capital and seize control". The New York Times. ISSN 0362-4331. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Algeria Puts Off Elections; Premier Quits : North Africa: The president declares a state of siege after rioting by Muslim fundamentalists. The army moves in". Los Angeles Times. 5 Haziran 1991. 20 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2024.
- ^ "Algerian government resigns amid violence". Tampa Bay Times. 5 Haziran 1991. 24 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2024.
- ^ "Twenty-six miners trapped in a Swaziland coal mine are rescued with help from South Africa. | South African History Online". sahistory.org.za. 30 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021.
- ^ "Sri Lankans Accuse Army of Massacre". The New York Times. Associated Press. 14 Haziran 1991. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Albanian Socialist Party | political party, Albania". Encyclopædia Britannica. 23 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Sudetic, Chuck (12 Haziran 1991). "Albania's Communists in Upheaval". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Mount Pinatubo: The June 1991 Eruptions. U.S. Department of Commerce, National Oceanic and Atmospheric Administration, National Geophysical Data Center. 1992. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.
- ^ Hoppe, K. (18 Temmuz 1992). "Mt. Pinatubo's Cloud Shades Global Climate"
. Science News. 142 (3): 37. doi:10.2307/3976864. ISSN 0036-8423. JSTOR 3976864. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Ağustos 2022.
- ^ "INDIA: parliamentary elections Lok Sabha, 1991". archive.ipu.org. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "P.V. Narasimha Rao | prime minister of India". Encyclopædia Britannica. 2 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Wren, Christopher S. (18 Haziran 1991). "South Africa Scraps Law Defining People by Race". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Kraft, Scott (18 Haziran 1991). "South Africa Abolishes Race Registration Law". The Washington Post. 21 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "On This Day: Germany votes to move capital to Berlin". United Press International. 24 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Fisher, Marc (20 Haziran 1991). "Berlin Voted New Seat of Government". The Washington Post. 21 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Shepherd, Leslie (19 Mayıs 1991). "Soviet-Led Comecon Trading Bloc To Disband". Associated Press News. 19 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Who was first?". ericsson.com. 5 Eylül 2016. 11 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2021.
- ^ Arghire, Ionut (1 Temmuz 2011). "20 Years Since the First GSM Call". softpediaglish. 11 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2021.
- ^ Andrews, Edmund L. (10 Temmuz 1991). "Faulty Software Code Is Cited in Phone Disruptions". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "PART ONE: Crashing the System". mit.edu. 10 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Warsaw Pact | Summary, History, Countries, Map, Significance, & Facts". Encyclopædia Britannica. 7 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "11. Colombia (1910–present)". uca.edu. 14 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2024.
- ^ Brooke, James (5 Temmuz 1991). "Colombia's Rewritten Charter Opens Politics to New Forces". The New York Times. 25 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2024.
- ^ István Gyarmati; Theodor Winkler (2002). Post-Cold War Defense Reform: Lessons Learned in Europe and the United States. Potomac Books, Inc. s. 112. ISBN 978-1-57488-577-4. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2021.
- ^ Tempest, Rone (10 Temmuz 1991). "South Africa Readmitted to Olympics Competition : Apartheid: Nation ends 21 years as a sports pariah because of racism. It is eligible for the 1992 Games". Los Angeles Times. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Honey, Peter (11 Temmuz 1991). "Bush ends ban on trade with South Africa Executive order tied to "profound" moves on apartheid". The Baltimore Sun. 22 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ Espenak, Fred (June 1989). "Predictions for the Total Solar Eclipse of 1991". Journal of the Royal Astronomical Society of Canada. 83: 157-178. Bibcode:1989JRASC..83..157E. 25 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi25 Kasım 2024.
- ^ "How did Mexicans experience the last total solar eclipse of 1991?". Mexico News Daily. 8 Nisan 2024. 25 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2024.
- ^ "261 Die as a Flight for Muslim Pilgrims Crashes Near Jidda". The New York Times. Associated Press. 12 Temmuz 1991. ISSN 0362-4331. 8 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Deckelman, Paul (31 Aralık 1991). "Chemical Bank, Manufacturers Hanover officially merge". United Press International. 11 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Chemical Banking Corporation | American bank holding company". Encyclopædia Britannica. 11 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Communal Violence in Mauritania and Senegal 1989–1992". climate-diplomacy.org. January 1989. 16 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Hudson, Maryann (10 Eylül 1991). "Tyson Indicted; Allegedly Raped Beauty Hopeful". Los Angeles Times. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Brubaker, Bill (10 Eylül 1991). "Tyson Indicted on Rape, 3 Other Counts in Indiana". The Washington Post. 22 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Lohr, Steve (12 Ağustos 1991). "World-Class Fraud: How B.C.C.I. Pulled It Off – A special report.; At the End of a Twisted Trail, Piggy Bank for a Favored Few". The New York Times. ISSN 0362-4331. 7 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Fritz, Sara; Bates, James (11 Temmuz 1991). "BCCI Case May Be History's Biggest Bank Fraud Scandal : Finance: Losses from seized institution may reach $15 billion. Some Third World central banks could collapse". Los Angeles Times. 23 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Strategic Arms Reduction Treaty of 1991". National Park Service. 6 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Andrew Glass (31 Temmuz 2018). "Bush and Gorbachev sign nuclear arms pact, July 31, 1991". Politico. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Keller, Bill (1 Ağustos 1991). "Gunmen Kill 6 Lithuania Border Guards". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Tracevskis, Rokas M. (5 Ağustos 2009). "Remembering the Medininkai massacre". The Baltic Times. 5 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Press Release: W3C Launches International Program Office for WAI". w3.org. 22 Ekim 1997. 2 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "A short history of the Web". CERN. 17 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ US Department of Commerce, NOAA. "Hurricane Bob, August 18–19, 1991". weather.gov. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "Hurricane Hits North Carolina and Moves North". The New York Times. 19 Ağustos 1991. ISSN 0362-4331. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "Hurricane Bob Howls into New England After Lashing Long Island, East Coast". Associated Press News. 19 Ağustos 1991. 16 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "Soviet Coup of 1991 | Soviet history". Encyclopædia Britannica. 1 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "Moscow 1991: A coup that seemed doomed from the start". BBC News. 18 Ağustos 2011. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "25 years ago today: Iceland recognises Estonia and Latvia". Iceland Monitor. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Dahlburg, John-Thor; Marshall, Tyler (7 Eylül 1991). "Independence for Baltic States : Freedom: Moscow formally recognizes Lithuania, Latvia and Estonia, ending half a century of control. Soviets to begin talks soon on new relationships with the three nations". Los Angeles Times. 3 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Schmemann, Serge (6 Eylül 1991). "Soviet turmoil; Soviet congress yields rule to Republics to avoid political and economic collapse". The New York Times. ISSN 0362-4331. 23 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021.
- ^ Wright, Robin (12 Eylül 1991). "Israel Frees 51 Arab Prisoners : Mideast: Officials act after receiving proof that a soldier captured in Lebanon is dead. The U.N. mediation success raises U.S. hopes for release of Western hostages." Los Angeles Times. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021.
- ^ Lewis, Paul (28 Eylül 1991). "44 U.N. Inspectors Freed by Iraq With Secret Nuclear Documents". The New York Times. ISSN 0362-4331. 9 Eylül 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021.
- ^ "Iraqi breach of international obligations" (PDF). congress.gov. 5 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Mart 2022.
- ^ "Bush Praises Salvadoran Leader's Peace Efforts". Los Angeles Times. 13 Haziran 1991. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ Gruson, Lindsey (22 Mart 1990). "El Salvador and Rebels Reportedly Agree to Talks". The New York Times. ISSN 0362-4331. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "Farabundo Martí National Liberation Front | political party, El Salvador". Encyclopædia Britannica. 14 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "The Presidential Nuclear Initiatives (PNIs) on Tactical Nuclear Weapons at a Glance | Arms Control Association". armscontrol.org. 29 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "This is about this country's lack of leadership". Tampa Bay Times. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Labaton, Stephen (22 Kasım 1991). "House Leaders Decide Against Vote on S.& L. Bailout Bill". The New York Times. ISSN 0362-4331. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Harden, Blaine (7 Ekim 1991). "Yugoslav Jets Attack Palace in Zagreb". The Washington Post. 22 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Sakwa, Richard (11 Eylül 2002). Russian Politics and Society. Routledge. ss. 91-92. ISBN 978-1-134-58769-8. 5 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2023.
- ^ Carlisle, Rodney (26 Mart 2015). Encyclopedia of Intelligence and Counterintelligence. Routledge. s. 368. ISBN 978-1-317-47177-6. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Eylül 2023.
- ^ Signals Intelligence in the Post-cold War Era p. 24
- ^ "Security Council Resolution 715". United Nations. 11 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021.
- ^ Nohlen & Stöver 2010, ss. 369, 382.
- ^ UNHCR. "Refworld | Bulgaria. Movements Towards Democratization". Refworld. 14 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ O’Callaghan, Jonathan (30 Mayıs 2023). "We are finally closing in on the cosmic origins of the 'OMG particle'"
. New Scientist. 9 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi8 Haziran 2023.
- ^ Jain, Sudhir. K.; Singh, Ramesh P.; Gupta, Vinay K.; Nagar, Amit (1992). "Garhwal Earthquake of Oct. 20, 1991" (PDF). National Information Centre of Earthquake Engineering. EERI Special Earthquake Report. ss. 1-3. 20 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF).
- ^ "Khmer Rouge | Facts, Leadership, Genocide, & Death Toll". Encyclopædia Britannica. 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "United Nations transitional authority in Cambodia (UNTAC) – Mandate". United Nations. 19 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "The Ocean Prediction Center and 'The Perfect Storm'". ocean.weather.gov. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "The Perfect Storm (1991)". National Park Service. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Haziran 2021.
- ^ "NASA – NSSDCA – Data Collection – Details". nssdc.gsfc.nasa.gov. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Spacecraft Exploration of Gaspra". SpaceNext50 | Encyclopedia Britannica. 16 Mayıs 2019. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ US Department of Commerce, NOAA. "The Halloween Blizzard of 1991". weather.gov. 13 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "On This Day: The Halloween Blizzard of 1991". NCEI. 30 Temmuz 2018. 27 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Wren, Christopher S. (5 Kasım 1991). "Strike by Blacks Paralyzes South Africa". The New York Times. ISSN 0362-4331. 3 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2023.
- ^ Peterson, Monte L. (July 1992). "Reconnaissance Report: Flooding Resulting From Typhoon Uring in Ormoc City, Leyte Province, The Philippines" (PDF). United States Army Corps of Engineers. ss. 1-49. 15 Ekim 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2022.
- ^ Wilhelm, Kathy (6 Kasım 1991). "China and Vietnam Normalize Relations". The Washington Post. 25 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Holley, David (6 Kasım 1991). "China and Vietnam Normalize Relations". Los Angeles Times. 15 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Communist Party Banned". Seventeen Moments in Soviet History. 1 Eylül 2015. 24 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Yeltsin bans Communist Party". United Press International. 19 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Iijima, Sumio (November 1991). "Helical microtubules of graphitic carbon". Nature. 354 (6348): 56-58. Bibcode:1991Natur.354...56I. doi:10.1038/354056a0. ISSN 1476-4687. 13 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi12 Haziran 2021.
- ^ "The Discovery of Carbon Nanotubes – Basle, 22.11.2007". balzan.org (İtalyanca). 28 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "What Happened on November 9, 1991". OnThisDay.com. 9 Kasım 1991. 24 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2022.
- ^ "New Charges in Pan Am Flight 103 Bombing". Federal Bureau of Investigation. 18 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "The Bombing of Pan Am Flight 103". The Washington Post. 11 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Ostrow, Ronald J.; Wright, Robin (14 Kasım 1991). "2 to Be Charged in Pan Am Bombing : Lockerbie disaster: The Libyans are expected to be indicted today for the 1988 attack on Flight 103 that killed 270. Both reportedly are intelligence operatives". Los Angeles Times. 3 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Witness Seized 'Last Chance' to Escape Vukovar Massacre". Institute for War and Peace Reporting. 8 Mart 2013. 16 Nisan 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013.
- ^ Glebov, Roman (25 Kasım 1991). "Республики. В Азербайджане сбит вертолет с VIP на борту" [Republics. A helicopter with VIP on board has been shot down in Azerbaijan.] (Rusça). Kommersant. 26 Temmuz 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2010.
- ^ "Azerbaijan Association. 17 year passes since "Mi-8" military helicopter was shot in Garakand sky – complete list of the perished people". 21 Kasım 2008. 6 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2010.
- ^ "UNPROFOR". United Nations. 7 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Ukrainian Independence Referendum". Seventeen Moments in Soviet History. 28 Eylül 2015. 28 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Antonov, Nikola (25 Ağustos 1991). "Ukraine Declares Independence, Sets Referendum". The Washington Post. 25 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "12/04/1991: The Last Flight of Pan Am Takes Off". airwaysmag.com (İngilizce). 6 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Eylül 2025.
- ^ "Serb leader Tadic apologises for 1991 Vukovar massacre". BBC News. 4 Kasım 2010. 1 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Survivors of Ferry Disaster in Red Sea Tell of Terror at Sea". Associated Press News. 3 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Divers Recover Bodies of Captain And Others From Egyptian Ferry". The New York Times. Associated Press. 18 Aralık 1991. ISSN 0362-4331. 13 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "General Assembly Resolution 46/86, Revocation of Resolution 3379". mfa.gov.il. 16 Aralık 1991. 9 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Haziran 2021.
- ^ Đerek, Andrea (July 2015). Discrete optimum design of cable-stayed bridges (masterThesis tez). 00500::Universidade de Coimbra. 5 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2026.
- ^ "The Tbilisi War: Then And Now". RadioFreeEurope/RadioLiberty. 26 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2022.
- ^ a b "Mikhail Gorbachev: The man who lost an empire". BBC News. 13 Aralık 2016. 13 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ a b "Mikhail Gorbachev | Biography, Facts, Cold War, & Significance". Encyclopædia Britannica. 16 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "Russia – The World Factbook". Central Intelligence Agency. 9 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "collapse of the Soviet Union | Causes, Facts, Events, & Effects". Encyclopædia Britannica. 11 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ "End of the Soviet Union; Gorbachev's Six Tumultuous Years at Soviet Helm". The New York Times. 26 Aralık 1991. ISSN 0362-4331. 25 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
