1989
Görünüm
| Binyıllar: | 2. binyıl |
|---|---|
| Yüzyıllar: | |
| Onyıllar: | |
| Yıllar: |
| Miladi | 1989 MCMLXXXIX |
| Ab urbe condita | 2742 |
| Asur | 6739 |
| Bahâî | 145 – 146 |
| Bengal | 1396 |
| Berberi | 2939 |
| Birmanya | 1351 |
| Bizans | 7497 – 7498 |
| Budist | 2533 |
| Discordian | 3155 |
| Ermeni | 1438 ԹՎ ՌՆԼԸ |
| Etiyopya | 1981 – 1982 |
| Fransız cumhuriyetçi | 197 – 198 |
| Hicrî | 1409 – 1410 |
| Hint | |
| - Kali Yuga | 5090 – 5091 |
| - Shaka Samvat | 1911 – 1912 |
| - Vikram Samvat | 2045 – 2046 |
| Holosen takvimi | 11989 |
| İbrani | 5749 – 5750 |
| İran | 1367 – 1 BP – MÖ 1368 BP |
| Juche | 78 |
| Kıpti | 1705 – 1706 |
| Kore | 4322 |
| Tayland güneş | 2532 |
| Unix zaman | 599616000 – 631151999 |
1989 (MCMLXXXIX) pazar günü başlayan yıl. 20. yüzyılın ve 2. milenyumun 89. yılı.
Olaylar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Ocak - Sitre Körfezi'nde iki Libya MiG-23 uçağı, ABD Donanması'na ait iki F-14 Tomcat uçağı tarafından vurularak düşürüldü.[1]
- 7 Ocak - Japonya İmparatoru Hirohito öldü; oğlu Akihito, Japonya'nın 125. İmparatoru olarak tahta çıktı ve ertesi gün Şova Döneminden Heisei Dönemine geçiş yapıldı.
- 8 Ocak - British Midland Airways'in 092 no'lu uçuşunu gerçekleştiren bir Boeing 737-400 uçağı, East Midlands Havaalanı yakınlarındaki M1 otoyolunda düştü, 47 kişi hayatını kaybetti.
- 10 Ocak - Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 626 sayılı Kararı ve New York Anlaşmaları uyarınca, Küba birlikleri Angola'dan çekilmeye başladı.
- 13 Ocak - Eski Uganda diktatörü Idi Amin, Uganda'ya dönme girişiminde sahte bir Zaire pasaportu kullandığı için Zaire'den Senegal'e sınır dışı edildi. Amin, Suudi hükûmetinin Suudi Arabistan'a girişine izin vermemesi üzerine sonunda Senegal'den de sınır dışı edildi ve ardından Zaire'ye geri döndü.[2][3]
- 15 Ocak - Viyana'da bir araya gelen otuz beş Avrupa ülkesi, insan haklarını güçlendirme ve Doğu-Batı ticaretini geliştirme konusunda anlaştı.
- 18 Ocak - Ante Marković, Branko Mikulić'in yerine Yugoslavya Başbakanı oldu.
- 20 Ocak - George H. W. Bush, ABD Başkanı olarak göreve başladı.
- 29 Ocak - Batı Avrupa'da en uzun süre hapsedilen iki Alman II. Dünya Savaşı savaş suçlusu, Ferdinand aus der Fünten ve Franz Fischer (topluca Breda İkilisi olarak bilinir), Hollanda hapishanesinden serbest bırakıldı.[4]
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Şubat - Carlos Andrés Pérez, Venezuela Devlet Başkanı olarak göreve başladı.
- 3 Şubat
- 1989 Paraguay darbesi ("La Noche de la Candelaria"): Askeri bir darbe, 1954'ten beri Paraguay diktatörü olan Alfredo Stroessner'i devirdi.[5]
- Güney Afrika Devlet Başkanı Pieter Willem Botha, felç geçirdikten sonra Ulusal Parti liderliğinden istifa etti.
- 5 Şubat - Avrupa'da çok dilli spor yayın istasyonu Eurosport, Fransa'nın Île-de-France bölgesindeki Issy-les-Moulineaux'dan yayın yapmaya başladı.[6]
- 6 Şubat - Polonya Halk Cumhuriyeti, faaliyetleri 1981'de yasaklanan Lech Wałęsa liderliğindeki Solidarność (Dayanışma Hareketi) ile ilk kez görüşmeye başladı.
- 7 Şubat - Michael Manley liderliğindeki Halk Ulusal Partisi, Jamaika genel seçimlerini kazandı.
- 10 Şubat - Ron Brown, Demokratik Ulusal Komite Başkanı seçildi ve ABD'de büyük bir siyasi partiye liderlik eden ilk Afrikalı Amerikalı oldu.[7]
- 14 Şubat -
- İranlı lider Humeyni, Şeytan Ayetleri kitabının yazarı Salman Rushdie ve yayıncılarının öldürülmesini talep eden bir fetva yayınladı.
- Union Carbide, 1984'te 3.700 kişinin ölümüne neden olan Bhopal gaz sızıntısı felaketi nedeniyle Hindistan hükûmetine 470 milyon usd tazminat ödemeyi kabul etti.
- 24 Küresel Konumlandırma Sistemi uydusundan ilki yörüngeye yerleştirildi.
- 15 Şubat -
- Sovyet-Afgan Savaşı: Sovyetler Birliği, tüm birliklerinin Afganistan'dan ayrıldığını duyurdu.
- 1.000'den fazla kişinin büyük çaplı şiddet olaylarında öldüğü kampanya döneminin ardından, Birleşik Ulusal Parti Sri Lanka parlamento seçimlerini kazandı.
- 17 Şubat -
- Arap Mağrip Birliği (AMU) kuruldu.
- Güney Afrika polisi, Winnie Mandela'nın evine baskın düzenleyerek dört korumasını tutukladı.
- 24 Şubat -
- Estonya'daki tarihi bağımsızlık günü kutlamalarında 44 yıl sonra ilk kez Estonya bayrağı dalgalandırıldı.
- İmparator Hirohito'nun Tokyo'da düzenlenen resmi cenaze törenine 160 ülkenin liderleri ve temsilcileri katıldı.
- United Airlines'ın 811 sefer sayılı uçuşunu gerçekleştiren Boeing 747 tipi uçağı, Honolulu Uluslararası Havalimanı'ndan kalktıktan sonra kontrolsüz basınç düşmesi yaşadı; dokuz yolcu kabinden dışarı fırlayarak hayatını kaybetti.
- 27 Şubat - Venezuela, protesto ve yağma dalgası olan Caracazo olaylarıyla sarsıldı.
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mart -
- Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'ne bağlı Kosova'da sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
- İzlanda'da 74 yıl sonra bira yasağını kaldırıldı.
- 2 Mart - On iki Avrupa Topluluğu ülkesi, yüzyılın sonuna kadar tüm kloroflorokarbonların (CFC'ler) üretimini yasaklamayı kabul etti.
- 7 Mart - İran, Salman Rushdie'nin Şeytan Ayetleri kitabı nedeniyle Birleşik Krallık ile diplomatik ilişkilerini kesti.
- 9 Mart - Sovyetler Birliği, Uluslararası Adalet Divanı'nın yargı yetkisine tabi oldu.
- 12 Mart - Tim Berners-Lee, World Wide Web'in planı olacak teklif belgesini hazırladı.[8]
- 13 Mart - Bir jeomanyetik fırtına, Hydro-Québec elektrik şebekesinin çökmesine neden oldu. 6 milyon insan dokuz saat boyunca elektriksiz kaldı. ABD'nin kuzeydoğusundaki ve İsveç'teki bazı bölgelerde de elektrik kesintileri yaşandı ve Teksas'a kadar uzanan bölgelerde kutup ışıkları görüldü.
- 14 Mart - General Mişel Avn, Lübnan'ı Suriye güçlerinden ve müttefiklerinden kurtarmak için "Kurtuluş Savaşı" ilan etti.
- 15 Mart
- İsrail, yedi yıllık toprak anlaşmazlığına son vererek Taba'yı Mısır'a devretti.
- Macaristan'da demokrasi talebiyle kitlesel gösteriler düzenlendi.
- 16 Mart - Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi, çiftçilere devlete ait çiftlikleri ömür boyu kiralama hakkı tanıyan tarım reformlarını onayladı.
- 17 Mart -
- 11. yüzyılda inşa edilen Pavia'nın Kent Kulesi çöktü.
- Alfredo Cristiani, El Salvador Devlet Başkanı seçildi.
- 22 Mart - 4581 Asclepius asteroidi, Dünya'ya 700.000 kilometre (430.000 mil) mesafeden yaklaştı.
- 23 Mart - Stanley Pons ve Martin Fleischmann, Utah Üniversitesi'nde soğuk füzyonu başardıklarını açıkladılar.
- 23-28 Mart - Sırbistan Sosyalist Cumhuriyeti, Kosova Sosyalist Özerk Bölgesi'nin özerkliğini kaldıran anayasal değişiklikleri kabul etti ve bu durum, Arnavut çoğunluğun altı gün süren isyanlarına yol açtı; bu isyanlarda en az 29 kişi öldü.
- 24 Mart - Exxon Valdez kazası: Alaska'nın Prince William Sound bölgesinde, Exxon Valdez karaya oturduktan sonra 240.000 varil (38.000 m3) petrol denize sızdı.
- 26 Mart
- Türkiye'de yerel seçimler yapıldı.
- Sovyetler Birliği'nde, Halk Temsilcileri Kongresi için yapılan ilk (ve son) çekişmeli seçimler, Komünist Parti için kayıplarla sonuçlandı; yeni Kongre'nin ilk oturumu Mayıs sonlarında açıldı.
- 29 Mart - 61. Akademi Ödülleri, Los Angeles'taki Shrine Auditorium'da düzenlendi. Yağmur Adam En İyi Film ödülünü kazandı
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Nisan - Birleşik Krallık'ta Margaret Thatcher'ın yeni yerel yönetim vergisi (the poll tax) İskoçya'da yürürlüğe girdi. Ertesi yıl İngiltere ve Galler'de de yürürlüğe girecek.
- 2 Nisan - Güneybatı Afrika'da, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 435 sayılı kararına göre Güney Afrika Sınır Savaşı'nı sona erdirmesi gereken ateşkes gününde SWAPO isyancıları ile Güneybatı Afrika Polisi arasında çatışmalar çıktı. 6 Nisan'a kadar yaklaşık 300 kişi öldü.
- 4 Nisan - Haiti Cumhurbaşkanı Prosper Avril'e karşı başarısız bir darbe girişimi, isyancı birlikler ile hükûmet arasında bir çıkmaza yol açtı ve bu çıkmaz 10 Nisan'da hükûmetin ülkenin kontrolünü yeniden ele geçirmesiyle sona erdi.
- 5 Nisan - Polonya Halk Cumhuriyeti hükûmeti ile Dayanışma Sendikası (Solidarność) arasındaki görüşmeleri sonucunda Solidarność'ün yasal statüsünü geri getiren ve 1 Haziran'da demokratik seçimlerin yapılmasını öngören bir antlaşma imzalandı.
- 7 Nisan – Sovyet denizaltısı K-278 Komsomolets, Barents Denizi'nde battı ve 41 kişi hayatını kaybetti.
- 9 Nisan -
- Gürcistan'ın en büyük şehri Tiflis'teki barışçıl gösteriyi bastıran Kızıl Ordu, 20 kişiyi öldürdü ve birçok kişiyi de yaraladı.
- Otlatma hakları konusunda yaşanan bir anlaşmazlık, Moritanya-Senegal Sınır Savaşı'nın başlangıcına yol açtı.
- 13 Nisan - İsrail Sınır Polisi, Nahalin'de bir baskın düzenleyerek beş Filistinliyi öldürdü.
- 15 Nisan -
- Avrupa futbolunun en büyük trajedilerinden biri olan Hillsborough faciası, İngiltere'nin Sheffield kentinde 94 Liverpool FC taraftarının hayatını kaybetmesine neden oldu; daha sonra üç kişi daha öldü.[9]
- Çin Komünist Partisi'nin eski Genel Sekreteri Hu Yaobang ölümüne yönelik kamuoyu tepkisi, 1989 Tiananmen Meydanı protestolarına yol açan bir olaylar zincirini başlattı.
- 17 Nisan - Polonya'da Dayanışma Sendikası yeniden yasallaştırıldı ve 4 Haziran'da yarı serbest seçimlere katılmasına izin verildi.
- 18 Nisan -
- Çin'de binlerce öğrenci, daha geniş demokrasi talebiyle sokaklara döküldü.
- Porto Riko açıklarında, Karayip Denizi'nde, USS Iowa (BB-61) savaş gemisinin 2 numaralı taretinde meydana gelen şiddetli patlamada 47 Amerikan denizcisi hayatını kaybetti.
- 20 Nisan - NATO, kısa menzilli füzelerin modernizasyonunu tartıştı; ABD ve Birleşik Krallık lehinde olsa da, Batı Almanya Şansölyesi Helmut Kohl, kararın ertelenmesi konusunda bir taviz elde etti.
- 21 Nisan -
- Pekin, Şanghay, Xi'an ve Nanjing'den öğrenciler Pekin'deki Tiananmen Meydanı'nda protestolara başladı.
- Nintendo Game Boy, Japonya'da ilk resmi lansmanını gerçekleştirdi.
- 23 Nisan - Ürdün Başbakanı Zaid Rifai, 18 Nisan'da başlayan ve hükûmetin dayattığı fiyat artışlarına karşı çıkan isyanların ardından görevinden istifa etti.
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mayıs - Şubat ayındaki askeri darbeyle iktidarı ele geçiren ve kendisini Paraguay Başkanı ilan eden Andrés Rodríguez, hile iddialarının damga vurduğu seçimlerde ezici bir zafer kazandı.
- 2 Mayıs -
- Macaristan'ın, Avusturya sınırındaki 240 km dikenli tel çiti sökmesiyle, Demir Perde'de ilk çatlak oluştu.
- Hollanda Başbakanı Ruud Lubbers'in koalisyon hükûmeti, kirlilik temizleme planı konusunda bir anlaşmazlık nedeniyle çöktü.
- 4 Mayıs - Oliver North, İran-Kontra skandalıyla ilgili suçlamalardan dolayı ABD'de mahkûm edildi. Mahkumiyeti 1991 yılında temyizde bozuldu.
- 7 Mayıs - Bolivya'da genel seçimleri yapıldı.
- 10 Mayıs - Panama'nın filli lideri Manuel Noriega hükûmeti, Guillermo Endara'nın kazandığı 7 Mayıs başkanlık seçiminin sonucunu geçersiz ilan etti.
- 11 Mayıs - ABD Başkanı Bush, Amerikalıları korumak için Panama'ya 1900 ABD askeri gönderdi.
- 12-25 Mayıs - San Bernardino tren felaketi: Southern Pacific yük lokomotifi SP 7551 East, Kaliforniya, San Bernardino'nun bir yerleşim bölgesinde raydan çıktı, dört kişi öldü ve yedi ev yıkıldı. 25 Mayıs'ta, raydan çıkmanın doğrudan bir sonucu olarak, Calnev Boru Hattı patladı ve iki kişi daha öldü, on bir ev ve 21 araba daha yıkıldı.
- 14 Mayıs -
- Mihail Gorbaçov, 1959'da Nikita Kruşçev'in yaptığı ziyaretten 30 yıl sonra Çin'i ziyaret eden ilk Sovyet lideri oldu ve Çin-Sovyet ayrılığını sona erdirdi.
- Carlos Menem, Arjantin başkanlık seçimlerini kazandı.
- 15 Mayıs - Son altın kurbağa Kosta Rika'da görüldü; tür daha sonra nesli tükenmiş olarak sınıflandırıldı.[10]
- 16-21 Mayıs - Lübnan'da, özellikle Beyrut'ta, Suriye destekli güçler ile General Mişel Avn'ın Hristiyan ordusu arasında şiddetli çatışmalar yaşandı.
- 17 Mayıs -
- 1989 Tiananmen Meydanı protestoları: Binlerce Çinli protestocu, daha fazla demokrasi talebiyle Pekin'de yürüyüş yaptı.
- Diego Maradonalı Napoli Stuttgart'ı yenerek, UEFA Kupası'nı kazandı.
- 19 Mayıs - Ciriaco De Mita, İtalya Başbakanlığından istifa etti.
- 20 Mayıs - Çin hükûmeti Pekin'de sıkıyönetim ilan etti.
- 24 Mayıs - Barcelona'da oynanan UEFA Şampiyon Kulüpler Kupası Finali'nde İtalya'nın AC Milan takımı, Romanya'nın Steaua Bükreş takımını 4-0 yenerek şampiyon oldu.
- 29 Mayıs -
- Bulgaristan'daki asimilasyon politikası sonucu Bulgaristan Türklerinin Türkiye'ye göçü başladı ve yıl sonuna dek Türklerin büyük çoğunluğu zorunlu göçe tabi tutuldu.
- Enflasyonun tetiklediği gıda isyanları ve yağmalama olayları nedeniyle Arjantin Hükûmeti ülke çapında bir sıkıyönetim ilan etti.
- NATO, Avrupa'daki kısa menzilli nükleer silah sayısını azaltmak için Sovyetler Birliği ile görüşmeyi kabul etti.
- Kolombiya'nın Bogotá kentindeki Departamento Administrativo de Seguridad (DAS) direktörü Miguel Maza Marquez'e yönelik suikast girişiminde Medellín Karteli üyeleri dört kişiyi öldürdü ve 37 kişiyi yaraladı.
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Haziran - Sōsuke Uno, Noboru Takeshita'nın yerine Japonya Başbakanı oldu.
- 3 Haziran -
- Dünyanın ilk yüksek çözünürlüklü televizyon (test) yayınları Japonya'da analog olarak başladı.[11]
- İran İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni, 89 yaşında Tahran'da öldü. Ertesi gün, Ali Hamaney İran'ın dini lideri seçildi.
- 4 Haziran -
- Çin'de devam eden Tiananmen Meydanı Protestoları şiddetle bastırıldı.
- Rusya'nın Ufa kenti yakınlarında meydana gelen doğal gaz patlamasında, birbirini geçen iki trenin sızıntı yapan bir boru hattının yakınında kıvılcımlar saçması sonucu 575 kişi hayatını kaybetti.[12]
- 5 Haziran -
- Solidarność hareketinin kurduğu parti, düzenlenen serbest seçimlerden zaferle ayrılıp Orta ve Doğu Avrupa'da kurulacak yeni anti-komünist hükümetlerden ilkini oluşturdu.
- Humeyni'nin Tahran'daki cenaze töreni sırasında yaşanan izdihamda sekiz kişi öldü ve yüzlerce kişi yaralandı.[13]
- 7 Haziran - Surinam Havayolları'nın 764 sefer sayılı uçağı Surinam'ın Paramaribo kentinde düştü ve 176 kişi hayatını kaybetti.[14]
- 8 Haziran - 1941'de batırılan Alman savaş gemisi Bismarck'ın enkazı, Fransa'nın Brest kentinin yaklaşık 970 km batısında bulundu.[15][16]
- 15 Haziran - İrlanda genel seçimlerinde, Başbakan Charles Haughey liderliğindeki Fianna Fáil çoğunluğu kazanamadı.
- 16 Haziran - SSCB'ye karşı çıkmanın bedelini 1958'deki idamıyla ödeyen eski Macar başbakanı Imre Nagy için Budapeşte'deki Kahramanlar Meydanı'nda yaklaşık 250 bin kişinin katıldığı bir cenaze töreni düzenlendi.
- 18 Haziran - Yunanistan'da yapılan yasama seçimlerinde, Başbakan Andreas Papandreu liderliğindeki PASOK, Yunan Parlamentosu'ndaki çoğunluğu kaybetti.
- 24 Haziran - Jiang Zemin, Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri oldu.[17][18]
- 30 Haziran - Sudan'da Ömer el-Beşir liderliğindeki bir askeri darbe, Başbakanı Sadık el-Mehdi'nin sivil hükûmetini devirdi.
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Temmuz – Yunanistan Başbakanı Andreas Papandreu istifa etti; Canis Cannetakis başkanlığında yeni bir hükûmet kuruldu.
- 5 Temmuz - Güney Afrika Devlet Başkanı P. W. Botha, tutuklu 70 yaşındaki Nelson Mandela ile ilk kez yüz yüze görüştü.
- 6 Temmuz - Filistinli Abdül-Hadi Ganim, Tel Aviv-Kudüs seferini yapan bir otobüsü kaçırarak Qiryat Ye'arim yakınlarında uçuruma sürdü. Saldırıda 16 İsrailli sivil öldü, 27 kişi yaralandı. Bu, İsrail'e yönelik ilk Filistin intihar saldırısı oldu.
- 9-12 Temmuz - ABD Başkanı George H. W. Bush, ABD'nin ekonomik yardım ve yatırımlarını teşvik etmek amacıyla Polonya ve Macaristan'ı ziyaret etti.
- 10 Temmuz - Yaklaşık 300 bin Sibirya kömür madencisi, daha iyi yaşam koşulları ve daha az bürokrasi talebiyle greve gitti; bu, 1920'lerden bu yana Sovyetler Birliği'ndeki en büyük işçi greviydi.
- 12 Temmuz
- İrlanda Cumhuriyeti'nde, Fianna Fáil'in İlerici Demokratlarla koalisyon kurmasının ardından Başbakan Charles Haughey iktidara geri döndü.
- Güney Kore'nin Seul kentindeki büyük bir eğlence kompleksi olan Lotte World, dünyanın en büyük kapalı eğlence parkını da içerecek şekilde halka açıldı.[19]
- 14 Temmuz - Fransa'da, Paris'teki Champs-Élysées'de düzenlenen anıtsal bir gösteriyle Fransız Devrimi'nin 200. yıldönümü kutlandı. Cumhurbaşkanı François Mitterrand, davetli dünya liderlerine ev sahipliği yaptı.[20]
- 18 Temmuz - Aktris Rebecca Schaeffer, saplantılı bir hayranı olan Robert John Bardo tarafından West Hollywood'da öldürüldü.
- 19 Temmuz -
- Polonya Ulusal Meclisi, General Wojciech Jaruzelski'yi yeniden Cumhurbaşkanlığı görevine seçti.
- United Airlines 232 sefer sayılı uçağı (Douglas DC-10), Iowa, Sioux City'de düştü. Kazada 112 kişi hayatını kaybetti.
- 20 Temmuz - Myanmar muhalefet lideri Aung San Suu Kyi ev hapsine alındı.
- 23 Temmuz -
- Japonya'da düzenlenen Danışmanlar Meclisi seçimlerinde, son 34 yıldaki en kötü seçim sonucunu alan iktidardaki Liberal Demokrat Parti Danışmanlar Meclisi'ndeki çoğunluğunu kaybetti. Başbakan Uno, sonucun sorumluluğunu üstlenerek istifa edeceğini açıkladı.
- Giulio Andreotti, İtalya Başbakanı olarak göreve başladı.
- 26 Temmuz - ABD'de, Federal bir büyük jüri, Cornell Üniversitesi öğrencisi Robert Tappan Morris'i bir bilgisayar virüsü yaymaktan suçlu buldu ve onu ABD'nin 1986 Bilgisayar Dolandırıcılığı ve Kötüye Kullanım Yasası kapsamında yargılanan ilk kişi yaptı.
- 28 Temmuz - İran cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, seçmenler ezici bir çoğunlukla Ekber Haşimi Rafsancani'yi Cumhurbaşkanı olarak seçti ve cumhurbaşkanının yetkilerini artıran İran İslam Cumhuriyeti Anayasası'ndaki değişiklikleri onayladı.
- 31 Temmuz -
- Nintendo, Gameboy için Super Mario Land oyununu piyasaya sürdü.
- Lübnan'da Hizbullah, İsrail'in 28 Temmuz'da Hizbullah lideri Abdülkerim Ubeyd'i kaçırmasına misilleme olarak ABD Deniz Piyade Yarbayı William R. Higgins'i astığını duyurdu. Aynı gün, BMGK, çatışmada her iki tarafın da rehin almasını kınayan 638 sayılı BMGK Kararını kabul etti.
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Ağustos - Jaime Paz Zamora, Bolivya Cumhurbaşkanı seçildi.
- 7 Ağustos - Beş Orta Amerika ülkesinin liderleri, Nikaragua hükûmetine karşı savaşan ABD destekli kontraların dağıtılması ve 5 Aralık'a kadar Honduras'taki üslerinden çıkarılması konusunda anlaştılar.
- 9 Ağustos -
- Toshiki Kaifu Japonya Başbakanı oldu.
- 4769 Castalia asteroidi, Arecibo Gözlemevi'nden radarla doğrudan görüntülenen ilk asteroid oldu.
- 10 Ağustos - General Colin Powell, Başkan Bush tarafından aday gösterildikten sonra ABD tarihindeki ilk Afro-Amerikalı Genelkurmay Başkanı oldu.
- 13 Ağustos - Avustralya'nın Alice Springs kenti yakınlarında meydana gelen bir sıcak hava balonu kazasında on üç kişi hayatını kaybetti.
- 15 Ağustos - P. W. Botha, Güney Afrika Devlet Başkanı görevinden istifa etti ve F. W. de Klerk, bu unvan altında bu görevi üstlenen yedinci ve son kişi oldu.
- 18 Ağustos - Kolombiya'nın önde gelen başkan adayı Luis Carlos Galán, Bogotá yakınlarında suikaste uğradı.
- 19 Ağustos - Polonya Devlet Başkanı Wojciech Jaruzelski, Dayanışma aktivisti Tadeusz Mazowiecki'yi Başbakan olarak atadı; Mazowiecki, 42 yıl sonra iktidardaki ilk Komünist olmayan kişi oldu.
- 20 Ağustos - Londra'da, Thames Nehri'nde bir gezi teknesiyle bir tarama gemisinin çarpıştığı kazada elli bir kişi öldü.
- 23 Ağustos -
- Baltık Yolu: Letonya, Estonya ve Litvanya'da iki milyon kişi el ele tutuşup yaklaşık 650 km boyunca bir insan zinciri oluşturarak SSCB'den özgürlük ve bağımsızlıkla ilgili taleplerde bulundular.
- Avustralya'nın 1.645 yerli havayolu pilotunun tamamı, bir havayolunun ücret anlaşmazlığı nedeniyle onları işten çıkarma ve dava etme girişimine karşı istifa etti.
- 25 Ağustos - Voyager 2, Neptün'e ve en büyük uydusu Triton'a en yakın yaklaşımını gerçekleştirdi.
- 31 Ağustos - 1978-87 Çad-Libya çatışmasının ardından, Libya ve Çad temsilcileri, 1973'ten beri Libya'nın işgali altında olan Aouzou Şeridi'nin mülkiyetinin Uluslararası Adalet Divanı tarafından belirlenmesine izin verme konusunda anlaştılar.
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Eylül -
- Güney Afrika'da apartheid sistemi altında yapılan son genel seçimlerde, Ulusal Parti, çok daha az bir çoğunlukla iktidarını korudu.
- Hollanda genel seçimlerinde, Ruud Lubbers liderliğindeki Hristiyan Demokrat Çağrı 54 sandalye kazandı. İşçi Partisi ile koalisyona girdikten sonra 7 Kasım'da hükûmet kurmayı başardı.
- 8 Eylül - Oslo'dan Hamburg'a gitmekte olan, Partnair'in 394 sefer sayılı uçuşuna gerçekleştiren Convair 580 tipi uçak, Norveç Hava Kuvvetleri'ne ait bir F-16 Fighting Falcon'un yanından geçti. Ters dönenerek Kuzey Denizi'ne düşen uçaktaki 55 yolcu ve mürettebatın tamamı yaşamını kaybetti.
- 10 Eylül - Macaristan hükûmeti, ülkenin Avusturya sınırını Doğu Almanya'dan gelen mültecilere açtı.
- 17-22 Eylül - Hugo Kasırgası Karayipler'i ve ABD'nin güneydoğusunu harap etti, en az 71 ölüme ve 8 milyar dolarlık hasara neden oldu.
- 19 Eylül - UTA 772 sefer sayılı uçak Nijer üzerinde patladı ve uçaktaki 171 kişinin tamamı öldü.
- 20 Eylül - F. W. de Klerk, Güney Afrika'nın yedinci ve son Devlet Başkanı olarak yemin etti. Kısa süre sonra Güney Afrika nükleer silah programını askıya almaya karar verdi.[21]
- 22 Eylül - Bir IRA bombası, Birleşik Krallık'ın Kent bölgesindeki Deal'da bulunan Kraliyet Deniz Piyadeleri Müzik Okulu'nda patladı ve 11 kişi öldü, 22 kişi yaralandı.
- 23 Eylül - Lübnan İç Savaşı'nda ateşkes ilan edildi ve Mart ayından bu yana 900 kişinin ölümüne yol açan şiddet olayları durduruldu.
- 26 Eylül - Vietnam, on bir yıllık işgali sona erdirerek Kamboçya'dan son birliklerini çektiğini duyurdu.
- 27 Eylül - Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti Meclisi, milli marşı "Naprej zastava slave"den "Zdravljica"ya değiştiren anayasa değişikliklerini onayladı ve Slovenya Komünist Partisi, tekelci iktidarı sona erdirerek cumhuriyete parlamenter demokrasiyi yeniden getirdi.
- 28 Eylül - Yunanistan Parlamentosu, eski Yunanistan Başbakanı Andreas Papandreou ve dört bakanını Koskotas Skandalıyla bağlantılı olarak suçladı.
- 30 Eylül
- Çekoslovakya hükûmeti ülkesine gelen yaklaşık 7 bin Doğu Alman'ın özel mülteci trenleriyle Batı'ya gitmesine izin verdi.
- Senegambiya Konfederasyonu, sınır anlaşmazlıkları nedeniyle dağıldı.
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Ekim -
- Batıya olan göçleri durdurmak için Doğu Almanya hükûmeti Çekoslovakya ile olan sınırını kapattı.
- Panama askeri lideri Manuel Noriega'ya karşı başarısız bir darbe girişiminde bulunuldu.
- 5 Ekim - 14. Dalay Lama'ya Nobel Barış Ödülü verildi.
- 7 Ekim - Komünist Macar Sosyalist İşçi Partisi, Macar Sosyalist Partisi adını alacak şekilde sosyalist bir parti olarak yeniden örgütlenmeye karar verdi.
- 9 Ekim - Doğu Almanya'nın Leipzig kentinde, 50 bin'den fazla protestocu, muhalif grupların yasallaştırılmasını ve demokratik reformları talep etti; bu, 1953 ayaklanmasından bu yana ülkedeki en büyük gösteri oldu.
- 13 Ekim -
- Dow Jones Sanayi Endeksi, yüksek riskli tahvil piyasasının çöküşünden sonra 190,58 puan (%6,91) düşerek 2.569,26'da kapandı.
- İşçi Partisi lideri Gro Harlem Brundtland, Norveç Başbakanlığından istifa etti. 16 Ekim'de yerine Muhafazakar Parti Lideri Jan P. Syse geçti.
- 15 Ekim - Güney Afrika'da Apartheid karşıtı aktivist ve Afrika Ulusal Kongresi üyesi Walter Sisulu hapisten tahliye edildi.[22]
- 17 Ekim - 6,9 Mw büyüklüğündeki Loma Prieta depremi, San Francisco Körfez Bölgesi ve Orta Sahili'ni IX (Şiddetli) Mercalli şiddetiyle sarstı. Depremde 63 kişi öldü.
- 18 Ekim -
- Doğu Almanya'nın Komünist lideri Erich Honecker, bir dizi sağlık sorunu nedeniyle ülke liderliğinden istifa etmek zorunda kaldı ve yerine Egon Krenz geçti.
- Macaristan Ulusal Meclisi çok partili demokrasiyi yeniden tesis etme kararı aldı.
- NASA, Atlantis STS-34 göreviyle Jüpiter gezegenini incelemek üzere insansız Galileo yörünge aracını fırlattı.
- 21 Ekim - Honduras'taki Toncontín Uluslararası Havalimanı'na inmekte olan Boeing 727-200 tipi uçak, yerel saatle 07:30'da bir dağa çarptı.[23] Kazada 131 yolcu hayatını kaybetti, 15 kişi (üç pilot da dahil) kurtuldu.
- 23 Ekim -
- Phillips Petroleum Company'nin Teksas'ta bulunan Kimya Kompleksi'nde bir dizi patlama meydana geldi. İlk patlama Richter ölçeğinde 3,5 şiddetindeydi ve çıkan yangınların kontrol altına alınması 10 saat sürdü, olayda 23 çalışan hayatını kaybetti ve 314 kişi yaralandı.
- Başarıya ulaşmayan Macar Devrimi'nden tam 33 yıl sonra cumhurbaşkanı Mátyás Szűrös, Macaristan'ın artık komünist bir ülke olmadığını ve Macaristan Halk Cumhuriyeti yerine Macaristan Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan etti.
- 24 Ekim - Hindistan'ın Bihar eyaletindeki Bhagalpur'da, Hindular ile Müslümanlar arasında meydana gelen şiddet olaylarında yaklaşık 1000 kişi hayatını kaybetti.
- 28 Ekim - Hawaii'de, Aloha Island Air'e ait Twin Otter 300 tipi 1712 sefer sayılı uçak, Molokai Havaalanı'na iniş sırasında geceleyin dağlık araziye çarparak içindeki 20 kişinin tamamının ölümüne neden oldu.[24]
- 31 Ekim - TBMM'de yapılan Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonunda Turgut Özal, Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı seçildi. 9 Kasım tarihinde görevi Kenan Evren'den devraldı.
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]Kasım – Kuzey Amerika'da ilk ticari çevirmeli (dial-up) internet bağlantısı The World STD tarafından kuruldu.[25]
- 1 Kasım -
- Nikaragua Devlet Başkanı Daniel Ortega, Nisan 1988'den beri yürürlükte olan ABD destekli kontralarla ateşkesi sona erdirdi.
- Doğu Almanya ve Çekoslovakya arasındaki sınır yeniden açıldı.[22]
- 4 Kasım - Gay Tayfunu, Tayland'ın Chumphon ilinde ağır hasara yol açtı.
- 6 Kasım - Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) kuruldu.
- 7 Kasım -
- Doğu Almanya'nın Komünist hükûmeti istifa etti, ancak Almanya Sosyalist Birlik Partisi (SED) lideri Egon Krenz devlet başkanı olarak kaldı.
- Douglas Wilder, Virginia valilik seçimini kazanarak ABD'de seçilen ilk Afrikalı Amerikalı vali oldu.
- David Dinkins, New York şehrinin ilk Afrikalı Amerikalı belediye başkanı oldu.
- 9 Kasım -
- Doğu Alman yetkilisi Günter Schabowski, canlı yayınlanan bir basın toplantısında yanlışlıkla Doğu Almanya'dan Batı Almanya'ya seyahat için yeni kuralların "derhal" yürürlüğe gireceğini belirtti. Aynı akşamın geç saatlerinde, Doğu Almanya Berlin Duvarı'ndaki kontrol noktalarını açarak vatandaşlarının on yıllar sonra ilk kez Batı Almanya'ya serbestçe seyahat etmelerine izin verdi.
- Yıldırım Akbulut, Türkiye'nin yeni hükûmetini kurdu.
- 10 Kasım - Bulgaristan'da 45 yıllık Komünist yönetimin ardından, Bulgar Komünist Partisi lideri Todor Jivkov'un yerine Dışişleri Bakanı Petar Mladenov geçti ve partinin adı Bulgar Sosyalist Partisi olarak değiştirildi.
- 12 Kasım - Brezilya'da, 1960'tan bu yana ilk serbest başkanlık seçimi gerçekleştirildi.
- 13 Kasım - II. Hans-Adam, babası Prens II. Franz Joseph'in ölümü üzerine Lihtenştayn Prensi oldu.
- 14 Kasım - Namibya'da yapılan seçimler Güneybatı Afrika Halk Örgütü'nün zaferiyle sonuçlandı.[22]
- 16 Kasım - UNESCO, Genel Konferansı'nın 25. oturumunda Saldırganlığa Karşı Sevilla Beyanı'nı kabul etti.
- 20 Kasım - Kadife Devrim: 200 bin dolayında barışçıl gösterici, Çekoslovakya'nın başkenti Prag'da komünist hükûmet karşıtı eylemlere katıldı.
- 22 Kasım - Beyrut'un batı kesiminde, Lübnan Cumhurbaşkanı René Moawad, konvoyunun yakınında patlayan bomba nedeniyle yaşamını kaybetti.
- 24 Kasım - Serbest seçimler ve demokratik reformlar için büyüyerek devam eden protesto gösterileri sonucunda genel sekreter Miloš Jakeš ve Çekoslovakya Komünist Partisi'nin ileri gelenleri görevlerinden istifa etti. Jakeš'in yerine Karel Urbánek geçti.
- 26 Kasım - Uruguay'da yapılan genel seçimlerde, Luis Alberto Lacalle cumhurbaşkanı olarak seçildi.
- 27 Kasım - Kolombiya'da iç hat seferi yapan Avianca 203 sefer sayılı yolcu uçağı, 1990 seçimleri başkan adayı César Gaviria Trujillo'yu öldürme amacıyla Medellín Karteli tarafından bombalandı. Uçaktaki 107 kişi ve yerdeki üç kişi öldü.
- 28 Kasım - Çekoslovakya Komünist Partisi, siyasi iktidardaki tekelinden vazgeçeceğini açıkladı. Aralık ayında yapılan seçimler, kırk yıldan fazla bir süredir Çekoslovakya'ya ilk Komünist olmayan hükûmeti getirdi.
- 29 Kasım - Rajiv Gandhi, partisi Hindistan Ulusal Kongresi'nin 1989 Hindistan genel seçimlerinde sandalyelerinin yaklaşık yarısını kaybetmesinin ardından Hindistan Başbakanlığı görevinden istifa etti.
- 30 Kasım - Deutsche Bank yönetim kurulu üyesi Alfred Herrhausen, Bad Homburg'da gerçekleştirilen bir bombalı saldırı sonucu öldürüldü. Cinayetin sorumluluğunu Kızıl Ordu Fraksiyonu üstlendi.
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Aralık -
- Doğu Almanya parlamentosu, Komünistlerin hakimiyetindeki Almanya Sosyalist Birlik Partisi'ne (SED) iktidar tekelini veren anayasal hükmü kaldırdı. Egon Krenz, iki gün sonra Politbüro ve Merkez Komite'den istifa etti.
- Filipinler'de, Filipinler Devlet Başkanı Corazon C. Aquino hükûmetine karşı bir askeri darbe girişimi başladı. Girişim, ABD müdahalesiyle 9 Aralık'ta bastırıldı.
- 2 Aralık -
- V. P. Singh Hindistan Başbakanı olarak göreve başladı.
- Çin Cumhuriyeti (Tayvan) yasama seçimlerinde Kuomintang, kırk yılın en kötü seçim yenilgisini yaşadı ve oylarının sadece %53'ünü kazandı.
- Malaya Komünist Partisi (MCP), Tayland'ın Hat Yai kentinde Malezya hükûmetiyle barış anlaşması imzalayarak 21 yıldır süren silahlı isyanı resmen sonlandırdı. Komünist gerillalar silah bırakıp sivil hayata dönerken, liderleri Chin Peng, 2013'teki ölümüne kadar Tayland'da sürgünde kaldı.
- 3 Aralık -
- ABD Başkanı George H. W. Bush ile Sovyet lideri Mihail Gorbaçov'un Malta'da yaptıkları bir görüşme sonucunda, Soğuk Savaş'ın sona erdiği açıklandı.
- Doğu Almanya'daki iktidardaki Sosyalist Birlik Partisi'nin Egon Krenz de dahil olmak üzere tüm liderliği istifa etti. Hans Modrow fiilen ülkenin son lideri oldu.
- 4 Aralık - Ürdün Başbakanı Zaid ibn Shaker istifa etti ve yerine Mudar Badran geçti.
- 6 Aralık
- Bogotá'da DAS Binası'nda gerçekleşen bombalamada, 52 kişi öldü, yaklaşık 1000 kişi yaralandı.
- Egon Krenz, Alman Demokratik Cumhuriyeti Devlet Konseyi Başkanlığı'ndan istifa etti ve yerine bu görevi üstlenen ilk komünist olmayan kişi olan Manfred Gerlach geçti.
- Antifeminist bir silahlı saldırgan olan Marc Lépine, École Polytechnique de Montréal'de on dört genç kadını öldürdü.
- 7 Aralık -
- Ladislav Adamec, Çekoslovakya Başbakanlığı'ndan istifa etti. Yerine 10 Aralık'ta Marián Čalfa geçti.
- Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, Sovyetler Birliği cumhuriyetleri arasında Komünist Parti'nin iktidardaki tekelini ortadan kaldıran ilk cumhuriyet oldu.
- 10 Aralık -
- Çekoslovakya Cumhurbaşkanı Gustáv Husák görevinden istifa ederek ülkede 1948'den bu yana ilk kez komünist olmayan bir hükûmetin kurulmasının yolunu açtı.
- Tsakhiagiin Elbegdorj, Moğolistan'ın demokratik hareketinin kurulduğunu ve ikinci en eski Komünist ülkeyi barışçıl bir şekilde demokrasiye dönüştürüleceğini duyurdu.
- 11 Aralık - Altı farklı ülkeden altı kaşiften oluşan Uluslararası Trans-Antarktika Seferi, Güney Kutbu'na ulaştı.
- 12 Aralık - Hong Kong, Vietnamlı mültecilerin zorla geri gönderilmesine başladı; ilk olarak 59 kişi Hanoi'ye uçakla gönderildi.[26]
- 14 Aralık - Şili'de, on altı yıl sonra gerçekleştirilen ilk özgür seçimde Patricio Aylwin başkan seçti.
- 15 Aralık - Uyuşturucu baronu José Gonzalo Rodríguez Gacha, Kolombiya polisi tarafından öldürüldü.
- 17 Aralık - Matt Groening tarafından yaratılan animasyon komedi dizisi The Simpsons, ABD'de FOX'ta yayınlanmaya başladı.
- 20 Aralık - Panama diktatörü Manuel Noriega'yı devirmek amacıyla ABD'nin Panama'yı işgali başladı.
- 21 Aralık - Romanya'da, 16 Aralık tarihinde Timișoara'da başlayan ve yayılan protestolara karşı, devlet başkanı Nicolae Ceaușescu, Bükreş'te yaklaşık 100 bin kişilik bir kalabalığa hitap ederken protesto edilmeye başladı.
- 22 Aralık -
- Ordunun büyük bir kesiminin Bükreş'teki isyancılara katılmasından sonra Nicolae Ceaușescu Bükreş'ten kaçtı. Ion Iliescu, Romanya Cumhurbaşkanı olarak göreve geldi ve Ceaușescu'nun diktatörlüğüne son verildi.
- Berlin'deki Brandenburg Kapısı yeniden açıldı.
- 24 Aralık - Charles Taylor'ın birlikleri Fildişi Sahili sınırından Liberya'ya geçip, ilk saldırılarını başlatarak Birinci Liberya İç Savaşı'nı başlattılar.[27]
- 25 Aralık -
- Bükreş'ten kaçarken yakalanan Nicolae Ceaușescu ve eşi Elena, suçlu bulundu ve kurşuna dizilerek idam edildi.
- Japonya Bankası (BOJ), aşırı ısınan emlak ve borsa balonunu söndürmek amacıyla faiz oranlarını agresif bir şekilde artırdı. Bu sıkılaştırma politikası, varlık balonunun patlamasına, finansal krizin derinleşmesine ve Japon ekonomisinin on yıllarca süren "Kayıp On Yıl" (durgunluk ve deflasyon) dönemine girmesine yol açtı.
- 28 Aralık -
- Václav Havel, Federal Meclis üyeleri tarafından Çekoslovakya'nın yeni cumhurbaşkanı olarak seçildi.
- ML5.6 büyüklüğündeki Newcastle depremi, Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyaletini VIII (Şiddetli) Mercalli şiddetiyle etkiledi ve 13 kişinin ölümüne, 160 kişinin yaralanmasına neden oldu.
- 29 Aralık -
- Çek oyun yazarı, filozof ve muhalif Václav Havel, Çekoslovakya'nın ilk komünizm sonrası Cumhurbaşkanı seçildi.
- Hong Kong'da Vietnamlı mültecileri zorla geri gönderme kararı sonrasında isyanlar çıktı.
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Doğumlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Ocak - Hasan Ali Durtuluk, Türk futbolcu
- 5 Ocak - Clara Cleymans, Belçikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı
- 6 Ocak - Andy Carroll, İngiliz futbolcu
- 7 Ocak
- Emiliano Insúa, Arjantinli futbolcu
- Ziyoda Kobilova, Özbek oyuncu
- 8 Ocak
- Nina Dobrev, Bulgar oyuncu
- Michael Beasley, Amerikalı basketbolcu
- 9 Ocak - Michaëlla Krajicek, Hollandalı tenisçi
- 13 Ocak - İgor Kuzmin, Rus futbolcu
- 15 Ocak - Keiffer Hubbell, Amerikalı buz patenci
- 21 Ocak - Doğuş Balbay, Türk basketbolcu
- 27 Ocak
- Ricky van Wolfswinkel, Hollandalı futbolcu
- Brooke Butler, Amerikalı oyuncu
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Şubat - Laura Gonçalves, Portekizli model
- 5 Şubat - Jeremy Sumpter, Amerikalı oyuncu
- 8 Şubat - Bronte Barratt, Avustralyalı yüzücü
- 13 Şubat - Rodrigo Possebon, Brezilyalı futbolcu
- 16 Şubat - Ida Ehre, Avusturyalı-Alman oyuncu, eğitimci ve tiyatro yönetmeni
- 20 Şubat - Bahar Yapar, Boşnak basketbolcu
- 21 Şubat
- Corbin Bleu, Amerikalı oyuncu, şarkıcısı
- Umut Çamkıran, Türk boksör
- 23 Şubat - Evan Bates, Amerikalı buz patenci
- 24 Şubat - Kosta Koufos, Yunan-Amerikan basketbolcu
- 27 Şubat - Stephen Kiprotich, Ugandalı uzun mesafe koşucusu
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Mart
- Daniella Monet, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
- Carlos Vela, Meksikalı futbolcu
- 2 Mart - Joey Godee, Hollandalı futbolcu
- 4 Mart - Erin Heatherton, Amerikalı manken ve oyuncu
- 5 Mart - Sterling Knight, Amerikalı oyuncu
- 6 Mart - Agnieszka Radwańska, Polonyalı tenisçi
- 9 Mart - Kim Tae-yeon, Güney Koreli şarkıcı ve dansçı
- 11 Mart - Anton Yelchin, Amerikalı oyuncu (ö. 2016)
- 14 Mart - Colby O'Donis, Amerikalı şarkıcı
- 16 Mart
- Theo Walcott, İngiliz futbolcu
- Peaches Geldof, İngiliz köşe yazarı ve model (ö. 2014)
- Blake Griffin, Amerikalı basketbolcu
- 17 Mart - Shinji Kagawa, Japon futbolcu
- 18 Mart - Lily Collins, İngiliz-Amerikan oyuncu, model ve TV muhabiri
- 24 Mart - Andriy Fartuşnyak, Ukraynalı futbolcu
- 25 Mart
- Scott Sinclair, İngiliz futbolcu
- Alyson Michalka, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
- 28 Mart - Uğur Uğur, Türk futbolcu
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Nisan - Willian Rocha, Brezilyalı futbolcu
- 4 Nisan - Chris Herd, Avustralyalı futbolcu
- 19 Nisan - Simu Liu, Kanadalı oyuncu
- 23 Nisan - Nicole Vaidišová, Çek tenisçi
- 25 Nisan - Aysel Teymurzade, Azerbaycanlı şarkıcı
- 27 Nisan
- Lars Bender, Alman millî futbolcu
- Sven Bender, Alman futbolcu
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Mayıs - Rory McIlroy, Kuzey İrlandalı golfçü
- 5 Mayıs
- Chris Brown, Amerikalı R&B şarkıcısı
- Kurt Calleja, Maltalı şarkıcı
- 6 Mayıs - Dominika Cibulková, Slovak tenisçi
- 8 Mayıs - Katy B, İngiliz şarkıcı
- 11 Mayıs - Giovani dos Santos, Meksikalı futbolcu
- 12 Mayıs
- Eleftheria Eleftheriou, Yunan şarkıcı
- Imogen Poots, İngiliz oyuncu ve model
- 16 Mayıs - Behati Prinsloo, Namibyalı model
- 17 Mayıs - Tessa Virtue, Kanadalı buz patenci
- 25 Mayıs - Aliona Moon, Moldovalı şarkıcı
- 29 Mayıs
- Eyþór Ingi Gunnlaugsson, İzlandalı şarkıcı
- Riley Keough, Amerikalı oyuncu ve model
- 31 Mayıs
- Bas Dost, Hollandalı futbolcu
- Marco Reus, Alman futbolcu
- Tanner Mayes, Amerikalı oyuncu
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Haziran - Freddy Adu, Amerikalı futbolcu
- 3 Haziran - Katie Hoff, Amerikalı yüzücü
- 8 Haziran
- Amaury Vassili, Fransız opera sanatçısı
- Timea Bacsinszky, İsviçreli tenisçi
- 10 Haziran - Alexandra Stan, Rumen şarkıcı
- 14 Haziran - Lucy Hale, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
- 17 Haziran - Simone Battle, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı (ö. 2014)
- 23 Haziran
- Burak Kaplan, Türk futbolcu
- Lauren Bennett, İngiliz şarkıcı, dansçı ve model
- 27 Haziran - Matthew Lewis, İngiliz oyuncu
- 30 Haziran - Candide Öztürk, Türk basketbolcu
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 10 Temmuz - İsmail Köybaşı, Türk futbolcu
- 11 Temmuz - David Henrie, Amerikalı oyuncu
- 12 Temmuz - Phoebe Tonkin, Avustralyalı oyuncu
- 15 Temmuz - Alisa Kleybanova, Rus tenisçi
- 16 Temmuz - Gareth Bale, Galli futbolcu
- 18 Temmuz
- Dmitri Solovyov, Rus buz patenci
- Yohan Mollo, Fransız futbolcu
- 20 Temmuz - Yuliya Gavrilova, Rus eskrimci
- 23 Temmuz
- Daniel Radcliffe, İngiliz oyuncu
- Paul Wesley, Amerikalı oyuncu
- Víctor Rodríguez Romero, İspanyol futbolcu
- 25 Temmuz
- Brad Wanamaker, Amerikalı basketbolcu
- Olga Rotari, Moldovalı müzisyen
- 31 Temmuz - Viktoriya Azarenka, Belaruslu tenisçi
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Ağustos - Nina Radojčić, Sırp sanatçı
- 6 Ağustos - Hazal Adıyaman, Türk oyuncu
- 9 Ağustos
- Stefano Okaka, İtalyan futbolcu
- Paige Spara, Amerikalı oyuncu
- 15 Ağustos - Joe Jonas, Amerikalı şarkıcı
- 21 Ağustos - Hayden Panettiere, Amerikalı oyuncu
- 26 Ağustos - James Harden, Amerikalı basketbolcu
- 27 Ağustos - Çağan Atakan Arslan, Türk kick boks ve muay thai sporcusu
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1 Eylül
- Cindi Çelik - Türk Muay Thai ve kick boks sporcusu
- Bill Kaulitz - Tom Kaulitz, Alman müzisyen kardeşler
- Daniel Sturridge, İngiliz futbolcu
- 2 Eylül - Alexandre Pato, Brezilyalı futbolcu
- 7 Eylül
- Hannah John-Kamen, İngiliz oyuncu
- Jonathan Majors, Amerikalı aktör
- 8 Eylül
- Josephine Henning, Alman eski futbolcu
- Avicii, İsveçli DJ, remixer ve prodüktör (ö. 2018)
- Gylfi Sigurðsson, İzlandalı milli futbolcu
- Tabaré Viudez, Uruguaylı futbolcu
- Henik Luiz de Andrade, Brezilyalı futbolcu
- Sérgio Manoel Barbosa Santos, Brezilyalı eski
- 9 Eylül
- Beta Berk Bayındır, Türk rapçi ve söz yazarı
- Dairis Bertāns, Letonyalı basketbolcu
- 13 Eylül - Thomas Müller, Alman futbolcu
- 19 Eylül - Tyreke Evans, Amerikalı basketbolcu
- 21 Eylül - Jason Derulo, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu
- 22 Eylül - Sabine Lisicki, Alman tenisçi
- 23 Eylül -
- Brandon Jennings, Amerikalı basketbolcu
- Sui He, Çinli model ve oyuncu
- 26 Eylül - Kieran Gibbs, İngiliz futbolcu
- 28 Eylül - Çağla Büyükakçay, Türk kadın milli tenisçi
- 29 Eylül - Laura Perico, Kolombiyalı dizi oyuncusu
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Ekim
- Lil Mama, Amerikalı rapçi
- Kimmie Meissner, Amerikalı buz patenci
- 6 Ekim - Albert Ebossé Bodjongo, Kamerunlu futbolcu (ö. 2014)
- 11 Ekim - Michelle Wie, Amerikalı golfçu
- 12 Ekim - Paulo Henrique Chagas de Lima, Brezilyalı futbolcu
- 14 Ekim - Mia Wasikowska, Avustralyalı oyuncu
- 19 Ekim - Miroslav Stoch, Slovak Futbolcu
- 24 Ekim - Felix Kjellberg, İsveçli YouTube ünlüsü
- 30 Ekim
- Nastia Liukin, Amerikalı artistik jimnastikçi
- Seth Adkins, Amerikalı oyuncu
- 31 Ekim - Rógvi Poulsen, Faroeli futbolcu
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Kasım - Paula DeAnda, Meksikalı-Amerikan şarkıcı
- 6 Kasım - Jozy Altidore, Amerikalı futbolcu
- 9 Kasım - Gianluca Bezzina, Maltalı doktor ve şarkıcı
- 19 Kasım - Tyga, Amerikalı rapçi
- 20 Kasım - Cody Linley, Amerikalı oyuncu
- 25 Kasım - Tom Dice, Belçikalı şarkıcı ve söz yazarı
- 26 Kasım - Cassidy Gard, Amerikalı oyuncu
- 28 Kasım - Tural Memmedli, Azerbaycanlı piyanist, besteci, müzik yönetmeni ve aranjör
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 6 Aralık - Deshauna Barber, Amerikalı model
- 7 Aralık
- Vladan Giljen, Karadağlı futbolcu
- Nicholas Hoult, İngiliz oyuncu
- 8 Aralık - Daisy Ducati, Amerikalı oyuncu
- 9 Aralık - Eric Bledsoe, Amerikalı basketbolcu
- 13 Aralık - Taylor Swift, Amerikalı şarkıcı
- 14 Aralık - Onew, Güney Koreli şarkıcı
- 18 Aralık - Arina Ushakova, Rus buz patenci
- 22 Aralık - Jordin Sparks, Amerikalı şarkıcı
- 26 Aralık - Yohan Blake, Jamaikalı kısa mesafe koşucusu
- 29 Aralık - Kei Nishikori, Japon tenisçi
- 30 Aralık - Ryan Sheckler, Amerikalı kaykaycı
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ölümler
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak
[değiştir | kaynağı değiştir]- 7 Ocak - Hirohito, 124. Japon imparatoru (d. 1901)
- 18 Ocak - Bruce Chatwin, İngiliz yazar (d. 1940)
- 23 Ocak - Salvador Dali, İspanyol sürrealist ressam (d. 1904)
- 24 Ocak - Ted Bundy, Amerikalı seri katil (d. 1946)
Şubat
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Şubat - Ondrej Nepela, Slovak buz patenci (d. 1951)
- 3 Şubat - John Cassavetes, Amerikalı oyuncu ve yönetmen (d. 1929)
- 6 Şubat - Barbara Tuchman, Amerikalı tarihçi (d. 1912)
- 9 Şubat - Osamu Tezuka, Japon Manga sanatçısı ve animatör (d. 1928)
- 12 Şubat - Thomas Bernhard, Avusturyalı yazar (d 1931)
- 27 Şubat
- Konrad Lorenz, Avusturyalı etoloji uzmanı (d 1903)
- Paul Oswald Ahnert, Alman gök bilimci (d. 1897)
Mart
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Mart - Tahsin Banguoğlu, Türk dilbilimci ve siyasetçi (d. 1904)
- 7 Mart - Bahaeddin Ögel, Türk tarih profesörü. (d. 21 Nisan 1923)
- 9 Mart - Robert Mapplethorpe, Amerikalı fotoğraf sanatçısı (d. 1946)
- 9 Nisan - Moshe Ziffer, İsrailli heykeltıraş (d. 1902)
Nisan
[değiştir | kaynağı değiştir]- 12 Nisan
- Abbie Hoffman, Amerikalı sosyal ve politik aktivist (d. 1936)
- Sugar Ray Robinson, Amerikalı boksör (d. 1921)
- 15 Nisan - Hu Yaobang, Çin Komünist Partisi (ÇKP) genel sekreteri (d. 1915)
- 16 Nisan - Hakkı Yeten, namıdiğer Baba Hakkı, Beşiktaş'ın eski millî oyuncusu. (d. 1910)
- 18 Nisan - Candan Tarhan, Türk futbolcu ve teknik adam. (d. 1942)
- 22 Nisan - Emilio G. Segrè, İtalyan fizikçi (d. 1905)
- 26 Nisan - Lucille Ball, Amerikalı komedyen, sinema, televizyon, sahne ve radyo oyuncusu (d. 1911)
- 30 Nisan - Sergio Leone, İtalyan film yönetmeni (d. 1929)
Mayıs
[değiştir | kaynağı değiştir]- 20 Mayıs
- John Hicks, İngiliz iktisatçı (d. 1904)
- Gilda Radner, Amerikalı oyuncu ve komedyen (d. 1946)
Haziran
[değiştir | kaynağı değiştir]- 3 Haziran - Humeyni, İranlı lider (d. 1902)
- 9 Haziran - George Wells Beadle, Amerikalı genetikçi (d. 1903)
- 15 Haziran - Ray McAnally, İrlandalı oyuncu (d. 1926)
- 20 Haziran - Hasan İzzettin Dinamo, Türk şair ve yazar (d. 1909)
- 23 Haziran - Werner Best, Alman Nazi, hukukçu, polis şefi, Darmstadt Nazi Partisi lideri (d. 1903)
- 27 Haziran - Alfred Jules Ayer, İngiliz düşünür (d. 1910)
- 28 Haziran - Joris Ivens, Hollandalı sinemacı (d. 1898)
Temmuz
[değiştir | kaynağı değiştir]- 2 Temmuz - Franklin J. Schaffner, Amerikalı film yönetmeni (d. 1920)
- 6 Temmuz - János Kádár, Macar siyasetçi (d. 1912)
- 11 Temmuz - Laurence Olivier, (d. 1907)
- 16 Temmuz - Herbert von Karajan, Avusturyalı orkestra şefi (d. 1908)
- 23 Temmuz - Donald Barthelme, Amerikalı yazar (d. 1931)
Ağustos
[değiştir | kaynağı değiştir]- 12 Ağustos - William Shockley, Amerikalı fizikçi ve mucit (d. 1910)
- 23 Ağustos - R. D. Laing, İskoç psikiyatrist (d. 1927)
- 26 Ağustos - Irving Stone, Amerikalı yazar (d. 1903)
- 14 Ağustos - Belgin Sarılmışer, Türk arabesk şarkı yazarı (d. 1959)
Eylül
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Eylül - Georges Simenon, Belçikalı polisiye yazarı (d. 1903)
- 21 Eylül - Ertem Eğilmez, Türk film yapımcısı ve yönetmen (d. 1929)
- 22 Eylül - Irving Berlin, Amerikalı şarkı sözü yazarı ve besteci (d. 1888)
- 28 Eylül - Ferdinand Marcos, Filipinler devlet başkanı (d. 1917)
Ekim
[değiştir | kaynağı değiştir]- 4 Ekim - Graham Chapman, İngiliz komedyen (d. 1941)
- 6 Ekim - Bette Davis, Amerikalı oyuncu (d. 1908)
- 9 Ekim - Yusuf Atılgan, Türk roman ve öykü yazarı (d. 1921)
- 12 Ekim - Jay Ward, Amerikalı animatör ve yapımcı (d. 1920)
- 26 Ekim - Charles J. Pedersen, Amerikalı organik kimyacı (d. 1904)
Kasım
[değiştir | kaynağı değiştir]- 5 Kasım
- Vladimir Horowitz, Rus piyanist (d. 1903)
- Barry Sadler, Amerikalı asker, yazar ve müzisyen (d. 1940)
- 13 Kasım - Rohana Wijeweera, Sri Lankalı siyasetçi (d. 1943)
- 30 Kasım - Ahmadou Ahidjo, ilk Kamerun Devlet Başkanı (d. 1924)
Aralık
[değiştir | kaynağı değiştir]- 14 Aralık - Andrey Saharov, Rus fizikçi (d. 1921)
- 16 Aralık - Lee Van Cleef, Amerikalı oyuncu (d. 1925)
- 22 Aralık - Samuel Beckett, Nobel Edebiyat Ödüllü İrlandalı yazar (d. 1906)
- 25 Aralık
- Nikolay Çavuşesku, Rumen diktatör ve cumhurbaşkanı (d. 1918)
- William Dean Martin, Amerikalı beyzbolcu ve teknik direktör (d. 1928)
Ay veya günü bilinmeyenler
[değiştir | kaynağı değiştir]- Fatmir Gjata, Arnavut yazar
Nobel Ödülü kazananlar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Fizik - Norman F. Ramsey, Hans G. Dehmelt, Wolfgang Paul
- Kimya - Sidney Altman, Thomas R. Cech
- Tıp - J. Michael Bishop, Harold E. Varmus
- Edebiyat - Camilo José Cela
- Barış - Tenzin Gyatso, 14. Dalai Lama
- Ekonomi - Trygve Haavelmo
- ^ Cenciotti, David; Leone, Dario (3 Ocak 2014). "How two F-14 Tomcats shot down two Gaddafi's MiG-23s, On This Day in 1989". The Aviationist (İngilizce). Erişim tarihi: 14 Eylül 2025.
- ^ "Amin Forced Back to Zaire After Saudis Block His Return". Los Angeles Times. 14 Ocak 1989. 26 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2023.
- ^ Battiata, Mary (15 Ocak 1989). "African Nations Cold-Shoulder Exiled Idi Amin". The Washington Post. ISSN 0190-8286. Erişim tarihi: 23 Aralık 2023.
- ^ Verburg, Marja (11 Temmuz 2017). "'Duitse steun aan Drie van Breda schrikbarend groot'". Duitsland Instituut Amsterdam (Felemenkçe). Erişim tarihi: 6 Mayıs 2025.
- ^ Peter Lambert; Andrew Nickson (27 Temmuz 2016). The Transition to Democracy in Paraguay. Springer. s. 68. ISBN 978-1-349-25767-6.
- ^ John McCarthy (5 Şubat 2019). "Eurosport celebrates 30th birthday with shorts series marking its 1989 beginnings". The Drum. 3 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2021.
- ^ "1989: Ron Brown elected Democratic National Committee chairman - Mississippi Today" (İngilizce). 10 Şubat 2024. Erişim tarihi: 28 Eylül 2025.
- ^ "The birth of the World Wide Web | CERN timelines". Timeline.web.cern.ch. 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2014.
- ^ Conn, David; Vinter, Robyn (28 Temmuz 2021). "Liverpool fan's death ruled as 97th victim of Hillsborough disaster". The Guardian. Londra. 7 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2021.
- ^ "Thirty Years After the Last Golden Toad Sighting, What Have We Learned?". Rainforest Trust. 15 Mayıs 2019. 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2021.
- ^ Bahlmann, Bruce; Ramkumar, Preethi. "HDTV – High Definition Television". Birds-Eye.Net. 14 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2021.
- ^ Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;Nevettisimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Buchan, James (12 Mart 2009). "Ayatollah Khomeini's funeral: The funeral of Ayatollah Khomeini, writes James Buchan, was not a tragedy but a gruesome farce:id". New Statesman. 23 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi5 Kasım 2021.
- ^ Miller, Nick (12 Ekim 2017). "The forgotten story of... the Colourful XI tragedy". The Guardian. ISSN 0261-3077. 14 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Kasım 2021.
- ^ "Nazi Ship Bismarck Is Found in 'Good Shape'". The New York Times. Reuters. 14 Haziran 1989. s. A5. 6 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2021.
- ^ Mackay, Robert (23 Haziran 1989). "The Bismarck: 'It belongs to Germany'". United Press International, Inc. 27 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2021.
- ^ Weisskopf, Michael (25 Haziran 1989). "New Chinese Party Chief Rose by Following Prevailing Political Winds". The Washington Post. 28 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
- ^ "Jiang Zemin". Oxford Reference. Oxford University Press. 30 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2021.
- ^ "adventure.lotteworld.com". 31 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2019.
- ^ Longworth, R.C. (15 Temmuz 1989). "French Shoot The Works With Soaring Bicentennial French". Chicago Tribune. 12 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2021.
- ^ Masiza, Zondi (1993). "A Chronology of South Africa's Nuclear Program" (PDF). 18 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Temmuz 2020.
- ^ a b c Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi;Revolutionary Yearisimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ "U.S. OFFICIALS AID PROBE OF HONDURAN AIR CRASH". Chicago Tribune. 23 Ekim 1989. Erişim tarihi: 17 Mart 2023.
- ^ Ranter, Harro. "Accident de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter 300 N707PV, Saturday 28 October 1989". asn.flightsafety.org. Erişim tarihi: 9 Aralık 2024.
- ^ "The Barry Shein Home Page". Std.com. 15 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2013.
- ^ Basler, Barbara (12 Aralık 1989). "Hong Kong Forcibly Returns 51 Boat People". The New York Times. ISSN 0362-4331. 12 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2021.
- ^ Paye-Layleh, Jonathan (24 Aralık 2009). "Grim legacy of Liberia's most isolated town". BBC News. 9 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ağustos 2022.