1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri
1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri, Hollanda'nın Lahey şehrinde düzenlenen iki uluslararası barış konferansında müzakere edilen uluslararası antlaşmalar ve bildirgeler bütünüdür. Cenevre Sözleşmeleri ile birlikte, seküler uluslararası hukukta savaş hukuku ve savaş suçlarına ilişkin ilk resmî düzenlemeler arasında yer alırlar.[1] Bu sözleşmeler, savaşın yürütülmesine ilişkin yöntem ve araçları sınırlamayı amaçlamıştır. Üçüncü bir Lahey Barış Konferansı 1914 yılı için planlandı, daha sonra 1915'e ertelendi. Ancak I. Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle bu konferans gerçekleştirilemedi.[2]
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]1899 ve 1907 Lahey Sözleşmeleri, savaşın yürütülmesini düzenleyen ilk çok taraflı antlaşmalar olup büyük ölçüde, Amerikan İç Savaşı sırasında 24 Nisan 1863'te ABD Başkanı Abraham Lincoln tarafından imzalanarak Birlik Kuvvetleri için yayımlanan Lieber Kanunu'na dayanmaktadır.[kaynak belirtilmeli] Lieber Kanunu, sıkıyönetim dönemlerinde uyulacak davranış kurallarını belirlemiş; sivillerin ve sivil mülkiyetin korunmasını, ihlallerin cezalandırılmasını ve savaşın insani sınırlar içinde yürütülmesini amaçlamıştır. Metin, firariler, savaş esirleri, rehineler ve yağmalama; partizanlar ve casuslar; ateşkesler ve esir değişimi; eski isyancı birliklerin şartlı tahliyesi ve ateşkes koşulları gibi konuları kapsamaktadır. Ayrıca insan hayatına saygıyı esas almış; düşman topraklarında askerlerin veya sivillerin suikast ve öldürülmesini yasaklamış ve hükûmete karşı iç savaş halinde olan kişilerin hukuki statüsünü tanımlamıştır.
Birinci Lahey Sözleşmesi (1899)
[değiştir | kaynağı değiştir]
Birinci Lahey Konferansı, 24 Ağustos 1898'de Rus Çarı II. Nikolay'ın önerisiyle ortaya çıktı. Nikolay ve dışişleri bakanı Kont Mikhail Nikolayeviç Muravyov, konferansın başlatılmasında önemli rol oynadılar. Konferans, 18 Mayıs 1899'da, Çar'ın doğum gününde başladı. Konferansın antlaşmaları, deklarasyonları ve nihai kararı o yılın 29 Temmuz'unda imzalandı ve 4 Eylül 1900'de yürürlüğe girdi. 1899 Lahey Sözleşmesi olarak adlandırılan bu antlaşma, üç ana antlaşma ve üç ek deklarasyondan oluşuyordu:
- (I) Uluslararası Anlaşmazlıkların Barışçıl Çözümüne İlişkin Sözleşme: Bu sözleşme, günümüze kadar varlığını sürdüren Daimi Hakemlik Mahkemesi'nin kurulmasını da içeriyordu. Bu bölüm, tüm büyük güçler ve birçok küçük güç tarafından onaylandı – toplamda 26 imzacı ülke. Osmanlı İmparatorluğu 1907'de onaylayan tek ülke olmak üzere, tüm imzacı ülkeler 1904 yılına kadar sözleşmeyi onayladı.
- (II) Kara Savaşları Hukuku ve Gelenekleri Sözleşmesi: Bu hacimli sözleşme, imzacı ülkeler arasında kara savaşlarında uygulanacak yasaları içermektedir. Savaş esirlerinin muamelesini belirler, yaralıların muamelesine ilişkin 1864 Cenevre Sözleşmesi hükümlerini içerir ve zehirli maddelerin kullanımını, teslim olan düşman savaşçılarının öldürülmesini, bir kasaba veya yerin yağmalanmasını ve savunmasız kasaba veya yerleşim yerlerinin saldırıya uğramasını veya bombalanmasını yasaklar. İşgal altındaki bölgelerin sakinleri, kendi ülkelerine karşı askeri hizmete zorlanamaz ve toplu cezalandırma yasaktır.
- (III) 22 Ağustos 1864 tarihli Cenevre Sözleşmesi İlkelerinin Deniz Savaşına Uyarlanmasına İlişkin Sözleşme: Bu sözleşme, işaretli hastane gemilerinin korunmasını sağlar ve bu gemilerin tüm savaşan tarafların yaralı ve kazazedelerini tedavi etmesini şart koşar. Bu sözleşme de tüm büyük güçler tarafından onaylanmıştır.
İkinci Lahey Sözleşmesi (1907)
[değiştir | kaynağı değiştir].png)
1907 yılında düzenlenen İkinci Lahey Konferansı, 1899 Sözleşmesi'nden sadece birkaç önemli ilerleme içeren sözleşmelerle sonuçlandı. Ancak, büyük güçlerin bu toplantısı, 20. yüzyılın sonlarında uluslararası işbirliği girişimlerinin habercisi oldu.
İkinci Barış Konferansı, 1904 yılında ABD Başkanı Theodore Roosevelt'in önerisiyle planlandı, ancak Rusya ile Japonya arasındaki savaş nedeniyle ertelendi. Konferans, 15 Haziran-18 Ekim 1907 tarihleri arasında Lahey'de gerçekleştirildi. Toplantının temel amacı, 1899 Lahey Sözleşmesi'nin bazı hükümlerini değiştirmek, kapsamını genişletmek ve yeni konular eklemekti. Özellikle 1907 Konferansı, önceki düzenlemelere kıyasla deniz savaşına ilişkin hukuki kurallara daha fazla odaklandı.[2]
İngiltere, silahlanmanın sınırlandırılmasını sağlamaya çalıştı; ancak bu girişimler, Alman filosunun büyümesini durdurmaya yönelik bir hamle olarak algılayan ve Almanya'nın öncülük ettiği diğer güçler tarafından engellendi. Dünyanın en büyük donanmasına sahip olan İngiltere için deniz kuvvetlerinin genişlemesine getirilecek sınırlamalar, mevcut deniz üstünlüğünü koruma anlamına geliyordu. Almanya ise zorunlu tahkim önerilerini reddetti. Buna karşın konferans, gönüllü tahkim mekanizmasını genişletti ve borçların tahsili, savaşın yürütülmesine ilişkin kurallar ile tarafsız devletlerin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen çeşitli sözleşmeler kabul etti.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- 1899 Lahey Konvansiyonu, Hollanda Dışişleri Bakanlığı (resmî arşiv) (İngilizce)
- 1907 Lahey Konvansiyonu, Hollanda Dışişleri Bakanlığı (resmî arşiv) (İngilizce)
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Sarısır, Serdar (2006). Sürgün, 1919-1923: demografik oyun. Kültür Sanat Yayıncılık. ss. 363-366. ISBN 9752550916. 8 Nisan 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2017.
- ^ a b "Preparation for the Third Hague Peace Conference". Year Book of the Carnegie Endowment for International Peace, 1915. Washington, D.C.: Press of Byron S. Adams: 134. 19159 Ağustos 2021 – University of California vasıtasıyla.
 | Antlaşma ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |
