Şunhua Vakası
| Şunhua Vakası | |||
|---|---|---|---|
| Tarih | 17-25 Nisan 1958 | ||
| Yer | Şunhua Salar Özerk İlçesi, Qinghai, Çin | ||
| Sebep | Kanaihua Rinpoche'nin tutuklanması Kolektifleştirme | ||
| Hedef | Kanaihua Rinpoche'nin serbest bırakılması Kolektifleştirmenin durdurulması | ||
| Yöntem | isyan | ||
| Sonuç | Başarısız, bastırıldı. Kanaihua Rinpoche intihar etti. | ||
| Taraflar | |||
| Öne çıkan kişiler | |||
| |||
| Kayıplar | |||
| |||
Şunhua Vakası ya da Şunhua Katliamı, Nisan 1958'de Şunhua'da başını Salarların ve Tibetlilerin çektiği Kanaihua Rinpoche'nin serbest bırakılması için protestolarla başlayıp şiddetli ve silahlı eylemlere dönüşen komünist rejime karşı ayaklanma ve Çin Kızılordusu tarafından 284 silahsız protestocunun yaralanması ve 435'inin ölmesi olayı.[1]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Çin Halk Cumhuriyeti, Sosyalizmi yayma politikası izliyordu. 1955 yılında Şunhua'da çiftçilere ait tarım arazilerinin neredeyse tamamının bir gecede kolektifleştirilmesi hoşnutsuzluğa neden olmuştu. Hayvancılığın yaygınlaştırılması ve sosyalist dönüşümün 5 yıl içerisinde tamamlanması hedefleniyordu ve bu nedenle hızlı kararlar alınıyordu. Olası bir isyanı önlemek için dini liderler susturulmaya çalışıldı. Ancak Tibetliler için önemli bir şahsiyet olan dini lider Panchen Lama'nın susturulması girişimi Tibetlileri öfkelendirdi. 17 Nisan 1958'de Nuri Hongbu'nun önderliğinde Tibet isyanı patlak verdi. İsyancılar elektrik direklerini kesip partinin şube sekreterini esir aldılar. Kolektifleştirmenin durdurulması ve Kanaihua Rinpoche'nin serbest bırakılmasını talep ettiler. Silahsız eylemlerle başlayan isyan, silahlı çatışmalara ve yağmalara dönüştü. Daha sonra bir muhtar ve imam önderliğinde 24 Nisan 1958'de Salarlar da isyana katıldı. Ancak muhtar ve imam 25 Nisan gecesi Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun bölgeye yaklaştığını öğrenince Salar protestocuları arkalarında bırakıp kaçtı.[1][2]
Sonuç
[değiştir | kaynağı değiştir]Çin Halk Kurtuluş Ordusu'nun isyanı silahla bastırması sonucu yüzlerce silahsız protestocu yaşamını yitirdi. 435 protestocu öldü, 284 kişi yaralandı ve 1.581 Salar, 537 Tibetli, 38 Han ve 343 Hui olmak üzere 2.499 kişi tutuklandı. Kanaihua Rinpoche, rejim tarafından isyanı düzenlemekle suçlandı. Yaşanan olayları öğrenen Kanaihua Rinpoche intihar etti. İsyanın kanla bastırılması 1959 Tibet isyanına (enwiki) zemin hazırladı.[1][2]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d 李江琳. "青海"循化事件"始末". 中国人权双周刊. 19 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ocak 2019.
- ^ a b Li, Jianglin; 李江琳 (10 Ekim 2016). Tibet in Agony: Lhasa 1959 (İngilizce). Harvard University Press. ISBN 978-0-674-08889-4.