Şerif Hamşioğlu
| Şerif Hamşioğlu შერიფ ხიმშიაშვილი | |
|---|---|
| |
| Şerif Paşa'nın portresi | |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 1829/7 Ocak 1833 Hulo, Çıldır Beylerbeyliği, Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1892 (59-63 yaşlarında) Sankt-Peterburg, Sankt-Peterburg Guberniyası, Rus İmparatorluğu |
| Defin yeri | Mtisubani, Gürcistan |
| Çocuk(lar) | Temür Paşa Cemal Paşa |
| Ebeveyn(ler) | Ahmed Paşa Dudu Hanım |
| Askerî hizmeti | |
| Bağlılığı | |
| Hizmet yılları | 1840'lar – 1892 |
| Birimi | |
| Çatışma/savaşları | |
Grandük Şerif Hamşioğlu veya yerli adıyla Şerip Himşiaşvili (Gürcüce: შერიფ ხიმშიაშვილი; Rusça: Шериф Химшиашвили; d. 1829/7 Ocak 1833, Hulo – ö. 1892, Sankt-Peterburg), Gürcü asıllı Osmanlı derebeyi ve sonradan Rus generali. Acaralı Hamşioğlu hânedanına mensup olan Şerif, 93 Harbi sırasında saf değiştirerek Rusya'ya kaçtı. Savaşın akabinde Acara, Rusya tarafından ilhak edildi; böylece mülklerini koruyabildi, orduya katılarak Grandük ve general rütbelerine terfi etti.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]Şerif Hamşioğlu, 1829'da veya 7 Ocak 1833'te Osmanlı İmparatorluğu'nun Çıldır Beylerbeyliği'ndeki Hulo kasabasında doğdu. Babası, Osmanlı hizmetindeki Yukarı Acara'nın (Acara-yı Ulya) yarı-özerk derebeyi olan ve Gürcü Hamşioğlu (Himşiaşvili) soyuna mensup Ahmed Paşa'dır; annesi ise Bezhanidze ailesinden Dudu Hanım'dır. Dedesi Selim Hamşioğlu'dur. Babasının Ekim 1836'da ölümü sırasında Şerif henüz reşit olmadığı için aile mülklerini geçici olarak annesi yönetiyordu. Bu müddet zarfında Şerif'in Penek vadisi beyi olan amcası Kör Hüseyin Bey, Hamşioğlu prensliği ve dukalığının başı olarak kabul edildi.[1] Şerif Bey reşit olana kadar, Kör Hüseyin Bey 1840'larda Osmanlı Devleti'ne karşı ciddi derecede bir isyân çıkardı; bunun nedeni, derebeylerinin özerk yönetiminin Tanzimat reformları kapsamında neredeyse yok edilmesi idi.[2]
Şerif Paşa, Yukarı Acara'nın bir derebeyi olarak Kırım Savaşı'nda Osmanlı saflarında Ruslarla savaştı.[3] Topraklarından, Osmanlı idaresindeki Batum ile Rus kontrolündeki Ahıska'yı birbirine bağlayan oldukça stratejik bir yol geçiyordu.[4] 93 Harbi esnâsında Şerif Paşa, Osmanlı Devleti'nin tarafında yer almayı reddederek Ruslar'ın Batum ve Acara'yı ele geçirme teşebbüsüne destek verdi.[5] Bu girişim muvaffakiyetsizlikle sonuçlanınca, zar zor canını kurtarabilen paşa Ahıska'ya kaçtı; bu sırada bir Osmanlı müfrezesi, paşanın ihânetinden dolayı Skhalta'daki konağını tahrip etti.[3]
Rus İmparatorluğu'ndaki yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]1878 Berlin Antlaşması neticesinde Acara bölgesi Rus İmparatorluğu topraklarına katıldı. Kasım 1878'de Şerif Hamşioğlu, Acara'nın ileri gelenlerinden müteşekkil bir heyetin başında Tiflis'e giderek Gürcü müellifler ve devlet adamlarıyla görüştü. Bu temaslar, Rus idaresi altındaki Acara'nın, Gürcistan'ın diğer kısımlarıyla yeniden birleşmesi münasebetiyle gerçekleşti. Şubat 1879'da Rus Devleti, Hamşioğlu'nun hizmetlerini takdir ederek kendisine ait arazilerin emniyetini temin etti; aynı zamanda Grandük ve tümgeneral rütbeleriyle ödüllendirildi, bundan sonra Şerif-Bey Acarlı (Sherif-Beg Adzharsky) adıyla anılacaktı. 1879'dan Mayıs 1891'e kadar Kafkas Askerî Bölgesi'nde vazife gördü. 1883'te Ortodoks Hristiyanlığı kabul ederek vaftiz oldu ve Aleksandr Aleksandroviç Acarski (Rusça: Александр Александрович Аджарский) ismini aldı.[6]
.jpg)
Şerif Hamşioğlu, 1892'de 59-63 yaşlarında Sankt-Peterburg'da öldü. Naaşı, Acara'da Hihani yakınlarındaki Mtisubani'de bulunan yazlık köşküne defnedildi.[3] 1873'te inşâ edilen Skhalta'daki eski konağı ise günümüzde anısına müze olarak hizmet vermektedir.[7]
Mirası
[değiştir | kaynağı değiştir]Şerif Hamşioğlu'nun 17 çocuğu bulunuyordu. Oğullarından Cemal (ö. 1924) ile Temür (1860-1921) paşa unvanını kazanmış, Osmanlı ile Gürcistan'da askerî ve siyasî alanlarda mühim hizmetler gerçekleştirdiler.[3] Bolşevikler'in iktidarı ele geçirip Gürcistan'ı işgal etmesi üzerine, Rusya'daki Hamşioğulları Türkiye'ye iltica etmek zorunda kaldılar. Demokrat Parti'nin iktidara gelişine kadar ülkenin çeşitli şehirlerinde yaşadılar.[8]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Turmanidze, Otar (2013). "შერიფ ხიმშიაშვილის მეურნეობა" (PDF). South-West Georgia. Conference Materials (Gürcüce). Cilt 3. ss. 41-43. ISSN 2298-0776. 15 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)1 Ağustos 2025.
- ^ Umikashvili, Petre (26 Mayıs 1877). "ოსმალოს საქართველო" [Osmanlı Gürcistanı] (PDF). Iveria (Gürcüce). Cilt 13. s. 14. 1 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)1 Ağustos 2025.
- ^ a b c d Gogitidze, Mamuka (2007). Военная элита Кавказа: Генералы и адмириалы из Грузии [Kafkasya'nın Askerî Eliti: Gürcistanlı Generaller ve Amiraller] (Rusça). 1. Tiflis: Научно-исследовательский центр истории. s. 253.
- ^ Palgrave, Gifford (1869). "Turkey. Province of Trebizond". Reports from Her Majesty's Consuls on the Manufactures, Commerce, &c. of Their Consular Districts. 7. Londra: Great Britain Foreign Office. s. 362.
- ^ Rayfield, Donald (2012). Edge of Empires: A History of Georgia. Londra: Reaktion Books. s. 304. ISBN 9781780230306.
- ^ Badem, Candan (2010). Çarlık Rusyası Yönetiminde Kars Vilayeti. İstanbul: Birzamanlar Yayıncılık. s. 145. ISBN 9789756158142. 1 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ağustos 2025.
- ^ "Sherip Khimshiashvili Museum in Skhalta". Adjara Museums. 21 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2010.
- ^ Sever, Metin (1999). Kafdağı'nın bu Yüzü: Türkiye'deki Kafkas Kökenliler. İstanbul: Doğan Kitapçılık. ss. 138-139. ISBN 975-6817-28-3.