Şahseven Türkçesi
| Şahseven Türkçesi | |
|---|---|
| شاهسونی | |
| Bölge | İran Azerbaycanı, Şahsavan, Kazvin |
| Etnisite | Şahsevenler |
| Konuşan sayısı | 300.000 (2007)[1] |
| Dil ailesi | Türk dilleri[2]
|
| Yazı sistemi | Fars alfabesi (çoğunlukla) |
| Dil kodları | |
| ISO 639-3 | – |
Şahseven Türkçesi, Şahsevenler tarafından konuşulan bir lisandır.[3][4] Bugünki İran'ın Kum, Tahran, Kazvin ve Zencan şehirlerinde konuşulur.[5] Kimileri için Azerbaycan dilinin bir lisanı iken İran'a göre Şahseven halkı ayrı bir halktır ve dilleri de Azerbaycandan bağımsız bir Türkçedir
Şahseven Lehçesinde Konuşma Örneği
[değiştir | kaynağı değiştir]"Alaḉığı her adam ġurar hā veli yaraşıḫ olmaz meselem damm̥ar içine onnan. sōra zad ėler her adām ġurabilmez alaḉığı alaḉığın özünün de hemi o. tikmesinin bir ustası var hemi ġurmasının bi ustası va" [6][7]
"burda şahsevenin arasında gėderük elḉilige ġoḫum ōlluḫ onnan başlėy bi hefte. toyumuzu ėlerüh ġoḫum yanı bir̥rik bāhem ōlluḫ fāmil ōlluḫ dē oğlan süver. dėyer fulan ġızı men alım biz de gėderük elḉiligine"[6]
"birinin adı peyāmdī birinin adı bābəkti ġızımın da adı perinaz'dı"[6]
| Şahseven lehçesi | Türkiye Türkçesi | Azerbaycan Türkçesi |
|---|---|---|
| İrehmete gėtmex [8] | Rahmetle Gitmek | Rəhmətə Getmək |
| Āx çėkmek [9] | Ah çekmek | Ah çəkmək |
| Ād ayırmax [10] | İsim ayırmak | Ad ayırmaq |
| Yaḫḉı | Güzel | Yaxşı |
Deyimler
[değiştir | kaynağı değiştir]| Şahsevan lehçesinde | Azerbaycanca | Türkçe (Türkiye) |
|---|---|---|
| ömrün vėrmāk | ölmək/ömrün vermək | Ömrünü vermek |
| özüngā gelmāk | özünə gəlmək | Kendine gelmek |
| piskünā / püskünā qalmakh | pis günə qalmaq | Kötü güne kalmak |
| ras / iras gelmāk | rast gəlmək | Rast gelmek |
| salavat çövürmāk | salavat vermək | Selavet vermek |
| sen öl / män ölüm | sən öl / özüm ölüm | Öl / Öleyim |
| sen alla | sən Allah | Sen Allah (mısın?) |
| sınakht atmakh | sınmaq | Sınamak |
| soyukh deymäk | soyuq dəymək | Üşütmek |
Atasözleri
[değiştir | kaynağı değiştir]| 4'lü Hece Ölçüsü | 5'li Hece Ölçüsü | 6'lı Hece Ölçüsü | 7'li Hece Ölçüsü | 8'li Hece Ölçüsü | 10'lu Hece Ölçüsü |
|---|---|---|---|---|---|
| “ė̄lin güćü
sė̄ lin güćü” |
“borç ki oldu yüz
gir içinde üz” |
“söz var ėl içinde
söz var ev içinde” |
kebabı köz yandırar
adamı söz [yandırar] |
emmiynen bağda gezerem
dayıynan dağda gezerem |
hėyvan mēleşer birbirin tapar
insan dilleşer birbirin tapar |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Rıza Zelyut. "On The Dialect of Shahsevan". ss. S. 807-828.
- ^ Katzner, Kenneth (2002). Languages of the World(Third ed.). Routledge. ISBN 978-0-415-25004-7.
- ^ Rıza Zelyut. "On The Dialect of Shahsevan". ss. S. 807-828.
- ^ Rıza Zelyut (2007), "Yabancı Kaynaklara Göre Türk Kimliği" S. 386
- ^ Demetrius Charles Boulger (1886). "The Asiatic quarterly review". Swan Sonnenshein. ss. c. 1, s. 171.
- ^ a b c "Şahseven Türkçesi". Türk Dil Kurumu Yayınları. 2023. Erişim tarihi: 23 Mart 2025.
- ^ Şahseven Türkçesi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ahmet Çam, S. 345
- ^ ŞAHSEVEN TÜRKLERİNDEN ATASÖZÜ VE DEYİM ÖRNEKLERİ, Ahmet Çam, S. 243
- ^ ŞAHSEVEN TÜRKLERİNDEN ATASÖZÜ VE DEYİM ÖRNEKLERİ, Ahmet Çam, S. 244
- ^ ŞAHSEVEN TÜRKLERİNDEN ATASÖZÜ VE DEYİM ÖRNEKLERİ, Ahmet Çam, S. 250
- ^ ŞAHSEVEN TÜRKLERİNDEN ATASÖZÜ VE DEYİM ÖRNEKLERİ, Ahmet Çam, S. 233