İstepan Aslanyan Paşa
| İstepan Aslanyan Paşa | |
|---|---|
| |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 1822 Pera, İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1901 (78-79 yaşlarında) İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu |
| Defin yeri | İstanbul, Türkiye |
| Çocuk(lar) | Andon Aslanyan |
İstepan Aslanyan Paşa[a] (1822, Pera – 1901, İstanbul), Ermeni asıllı Osmanlı devlet adamı, cerrahı ve muallimidir.
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]1822'de İstanbul'un Pera semtinde Ermeni kökenli bir âileye doğdu.[1] 1847'de Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne'den kolağası rütbesiyle mezun oldu; burada mezun olan ilk Ermenidir. Sultan Abdülmecid ile Mısır vâlisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'yı tedâvi etti. Akabinde Osmanlı Devleti tarafından tahsil için Viyana'ya veya Paris'e gönderildi.[2]
Kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]Başarılı eğitiminin ardından İstanbul'a dönerek Beylerbeyi Askerî Hastânesi'ne görevlendirildi.[3] 1857'de Mekteb-i Tıbbiye-i Şâhâne'de muallim olarak göreve başladı; bu vazîfesini onlarca yıl sürdürdü.[2]
Ayastefanos Antlaşması
[değiştir | kaynağı değiştir]93 Harbi'nin sona ermesiyle Ermeni Millet Meclisi tarafından İstepan Aslanyan Paşa, Ohannes Nuryan Efendi ve Serkis Hamamcıyan Efendi'den oluşan bir heyet, Osmanlı'nın yaralı askerlerinin geri getirilmesi amacıyla Ruslarla müzâkere etmek üzere Edirne'ye gönderildi. Burada, Rus heyetine başkanlık eden diplomat Nikolay Pavloviç İgnatyev'e şu dilekçeyi verdiler:[4]
Doğu Hıristiyanları olan biz Ermeniler, Batı Hıristiyanları gibi Rusya'nın yardımı sayesinde bağımsızlık elde etmek istiyoruz. Ricamız, isteğimiz budur.
Ayrıca Ermeni delegeler, gizli bir toplantıda Rusya'nın geçici işgâlindeki Sivas, Van, Muş ile Erzurum bölgeleri için koruma sağlanmasını ve bu bölgelerde bir özerklik düzeni kurulmasını talep ettiler. Delege, başlangıçta Ermenilerin Bâb-ı Âlî'ye sâdık kalmayı uygun gördüklerini; zirâ Osmanlı'nın yaşama kabiliyetine ve Avrupa'nın önerdiği reformlar aracılığıyla yeniden canlanabileceğine inandıklarını ifâde ettiler. Ancak Rusya ile yapılan savaşın, Osmanlı Devleti'nin güçlü bir devlet olarak varlığını sürdüremeyeceğini ortaya koyduğunu belirterek, Ermenistan'ın Rusya'nın himâyesi altında yeniden ihyâ edilmesinin daha faydalı olacağını savundular.[5]
Ermeni heyeti taleplerini elde edemedi.[6] Fakat Ayastefanos Antlaşması'na 16. maddeyi ekletmeyi başardı.[7] Maddede şu hüküm yer alıyordu:[8]
Babıâli, Ermenilerin yaşadığı vilayetlerdeki yerel ihtiyaçların gerektirdiği ıslahat ve düzenlemeleri gecikmeden gerçekleştirmeye çalışacak ve Kürtler ile Çerkezlere karşı Ermenilerin güvenlik ve huzurunu korumayı garanti altına alacaktır; bu doğrultuda alınan tedbirleri periyodik olarak devletlere bildirecek ve adı geçen devletler de bu tedbirlerin uygulanmasına nezaret edeceklerdir.
Son yılları
[değiştir | kaynağı değiştir]İstepan Aslanyan Paşa, 1901'de 78-79 yaşlarındayken İstanbul'da öldü.[2]
Özel hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Bilinen çocukları arasında, kendisi gibi hekim olan Andon Aslanyan bulunmaktadır. Yeğenlerinden biri ise tabip Krikor Aslanyan Bey'dir.[9]
İstepan Aslanyan Paşa'nın Kuzguncuk'taki konağı, İstanbul'daki Ermeni memurlarının kurdukları çeşitli komitelerin merkezi hâline geldi.[10]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Öcal, Yalçın (2004). Tarihin Işığında Gayrimüslim Türkler. İstanbul: IQ Kültürsanat Yayıncılık. s. 69. ISBN 978-975-6618-95-0.
- ^ a b c Pakalın, Mehmet Z. (2008). Sicill-i Osmanî Zeyli: Esad Dede-Galip Bey. 10. Ankara: Türk Tarih Kurumu. s. 67. ISBN 9789751620583.
- ^ Külekçi, Cahit (2010). Sosyo-kültürel Açıdan Ermeniler ve Türkler. İstanbul: Kayıhan Yayınları. s. 136. ISBN 9786055996239.
- ^ İrevanlı, Sevil A. (2015). Kafkaslar'daki Kıyım ve Sürgünler: Batı Azerbaycan'da Rus ve Ermenilerin Yaptığı Soykırım. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı. s. 185. ISBN 978-975-498-231-2.
- ^ Papoyan, Diana K. (2020). "The Armenian Question on the Eve of the Russo-Turkish War from 1877–1878 and its Place in the Post Place in the Post-War Plans of the Russian Government". Revista Inclusiones. 7 (3). s. 207.
- ^ Karacakaya, Recep (2014). "İstanbul Ermeni Patrikleri ve Siyasî Faaliyetleri (1878-1923)". Tarihte Türkler ve Ermeniler. 9. Ankara: Turk Tarih Kurumu. s. 83. ISBN 9789751628046.
- ^ Osmanlı Arşivi, Yıldız Tasnifi, Ermeni Meselesi. İstanbul: Istanbul Research Institute. 1989. s. 103.
- ^ Malhut, Mustafa (2022). "Ermeni Meselesi'nin Uluslararasılaşması ve İngiltere". Ermeni Araştırmaları, 71. Ankara: Terazi Yayıncılık. s. 106.
- ^ Pamukciyan, Kevork (2002). Biyografileriyle Ermeniler. Ermeni Kaynaklarından Tarihe Katkılar. 4. İstanbul: Aras Yayıncılık. ss. 44-45, 48. ISBN 9789757265542.
- ^ Hoşgörüden Yol Ayrımına Ermeniler. 4. Kayseri: Erciyes Üniversitesi. 2009. s. 131.
- Notlar
- ^ Stepan Aslanyan Paşa, İstepan Paşa ve İstefan Paşa olarak da bilinmektedir.