İsmayıl Şıhlı
| İsmayıl Şıxlı | |
|---|---|
| Kendi dilinde adı | İsmayıl Qəhrəman oğlu Şıxlı |
| Doğum | İsmayıl Qəhrəman oğlu Şıxlı 22 Mart 1919 İkinci Şıxlı köyü, Kazah kazası, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti |
| Ölüm | 26 Temmuz 1995 (76 yaşında) Bakü, Azerbaycan |
| Defin yeri | Fəxri Xiyaban, Bakü |
| Meslek | Yazar, edebiyat araştırmacısı, öğretmen, senarist, kamu görevlisi |
| Dil | Azerbaycanca |
| İkamet | Bakü |
| Milliyet | Azerbaycanlı |
| Vatandaşlık | Azerbaycan |
| Eğitim | Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsü (Dil ve Edebiyat Fakültesi) |
| Alma mater | Azerbaycan Devlet Pedagoji Enstitüsü |
| Dönem | 20. yüzyıl |
| Tür | Roman, hikâye, eleştiri, makale |
| Konu | Toplum, savaş, insan ilişkileri |
| Edebî akım | Realizm |
| Önemli eser | Dəli Kür, Ayrılan yollar |
| Önemli ödülleri | Azerbaycan SSC Halk Yazarı (1984), "Şöhrət" Nişanı (1994) |
| Etkin yılları | 1947–1995 |
İsmayıl Qəhrəman oğlu Şıxlı — Azerbaycanlı yazar, edebiyatçı, gazeteci, yazar, eğitimci, senarist, Azerbaycan Yazarlar Birliği üyesi (1949), Azerbaycan SSC Halk Yazarı (1984), Azerbaycan SSC Komsomol Ödülü sahibi (1976), filoloji bilimler adayı (1954), Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti milletvekili (1986, 1990), Azerbaycan Yazarlar Birliği başkanı (1986–1987), Azerbaycan Yazarlar Birliği Yaşlılar Kurulu başkanı (1991), M.F.Ahundov Edebiyat Ödülü sahibi (1991).
Hayatı
[değiştir | kaynağı değiştir]İsmayıl Şıxlı, 22 Mart 1919 tarihinde Gazah kazası İkinci Şıxlı köyünde öğretmen bir ailenin çocuğu olarak doğdu.[1] 1928 yılında Gazah kazasının Kosalar köy ortaokuluna başladı. Ortaokulu bitirdikten sonra 1934–1936 yıllarında Gazah Pedagoji Teknik okulunda eğitim aldı. Teknik okulda okurken 1935 yılında Lenin komsomoluna üye oldu. Teknik okuldan mezun olduktan sonra 1936–1937 yıllarında Kosalar köy ortaokulunda öğretmenlik yaptı. 1937 yılında V.İ. Lenin adını taşıyan Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesinin Dil ve edebiyat fakültesinde öğrenime başladı ve 1941 yılında mezun oldu.
İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet ordusunda ön cephelerde (Kuzey Kafkasya, Kırım, III. Belarus Cephesi ve Doğu Prusya yönlerinde) er olarak savaştı. Terhis olduktan sonra Kosalar köy okulunda öğretim müdürü olarak çalıştı (1946). Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi Filoloji Fakültesinde asistan (1946–1949), öğretmen, başöğretmen olarak çalıştı; yabancı ülkeler edebiyatı kürsüsü başkanlığı yaptı. Bir süre Azerbaycan Yazarlar Birliği sekreteri (1965–1968), "Azerbaycan" dergisi baş editörü (1976–1978), Azerbaycan Yazarlar Birliği birinci sekreteri (1981–1987) ve SSCB Yazarlar Birliği sekreteri (1981–1987) olarak görev yaptı. 1986 yılında Azerbaycan Yazarlar Birliği başkanı seçildi. 1991 yılında Azerbaycan Yazarlar Birliği Yaşlılar Kurulu başkanı seçildi.
Edebi Kariyeri
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk basın eseri olan "Kuşlar" adlı şiiri 1938 yılında "Edebiyat" gazetesinde yayımlandı. Edebi kariyerine 1947 yılında "İnkılap ve Kültür" dergisinde yayımlanan "Doktorun Masalı" hikayesi ile başladı. Sonrasında düzenli olarak çeşitli yayın organlarında eserleri yayımlandı. Eserleri eski SSCB halklarının ve yabancı ülkelerin dillerine çevrildi.
Toplumsal ve Siyasi Faaliyetleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Toplumsal çalışmalarda aktif oldu. Bakü emekçi milletvekili Sovyeti üyesi (1967–1969, 1983), Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti milletvekili (1986–1995), Azerbaycan KP Bakü Şehir Komitesi üyesi (1968–1970), Azerbaycan KP MK üyesi (1986–1990), Azerbaycan Sendikalar Konseyi Başkanlık Kurulu üyesi, SSCB Yazarlar Birliği Yönetim Kurulu üyesi seçildi.
26 Kasım 1991'de oluşturulan Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Milli Şurası üyesi oldu.[2]
Hizmetlerinden dolayı "Altın Yıldız", "Şeref Nişanı" (1971), "Kızıl Emek Bayrağı" (1979), II. Derece "Büyük Vatan Savaşı Zaferi" (1985) madalyalarıyla ve diğer ödüllerle onurlandırıldı. Azerbaycan SSC Yüksek Sovyeti Onur Diploması (1973) ve Azerbaycan Cumhuriyeti "Şöhrət" Nişanı ile ödüllendirildi (04.07.1994).[3]
Ölümü
[değiştir | kaynağı değiştir]26 Temmuz 1995 tarihinde Bakü'de vefat etti ve Fahri Hiyaban'da defnedildi.
Hatırası
[değiştir | kaynağı değiştir]1997 yılında, İsmayıl Şıxlı'nın doğumunun 80. yılı münasebetiyle Ziya Şıxlinski tarafından çekilen "Azanfilm" yapımı Ayrılan Yollar adlı kısa belgesel filme konu olmuştur.
28 Ocak 2019 tarihinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İsmayıl Şıxlı'nın 100. doğum yıl dönümünün kutlanması hakkında kararname imzalamıştır.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Səda — Novruzda dünyaya gələn görkəmli şəxsiyyətlər (22.03.2016)". 25 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2016.
- ^ ""Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti Milli Şurası'nın oluşturulması hakkında" Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti'nin 26 Kasım 1991 tarihli, 276-XP numaralı Kararı. e-qanun.az". 1 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2025.
- ^ "İ.Q.Şıxlı'nın (İsmayıl Şıxlı'nın) "Şöhrət" nişanı ile ödüllendirilmesi hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 4 Temmuz 1994 tarihli Kararı" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Nisan 2025.
- ^ "İsmayıl Şıxlı'nın 100. doğum yıldönümünün kutlanması hakkında Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının Kararı". 18 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2025.
